Chủ tịch Quốc hội: Mỗi hoạt động đối ngoại phải thực sự tạo ra giá trị gia tăng cho sự phát triển của đất nước

Chiều 15/6, tại Nhà Quốc hội, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã chủ trì cuộc làm việc với Bộ Ngoại giao, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Văn phòng Quốc hội nhằm tăng cường công tác phối hợp trong tham mưu, phục vụ và tổ chức các hoạt động đối ngoại của Quốc hội.

Tham dự buổi làm việc có: Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến; Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung; các Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội: Nguyễn Khắc Định, Nguyễn Thị Thanh, Nguyễn Hồng Diên, Nguyễn Thị Hồng, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh; Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh; Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội Lê Tấn Tới…

Nhận thức đúng vị trí của đối ngoại Quốc hội trong nền đối ngoại toàn diện

Phát biểu kết luận cuộc làm việc với Bộ Ngoại giao, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Văn phòng Quốc hội về công tác phối hợp phục vụ hoạt động đối ngoại của Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội cơ bản nhất trí với các báo cáo, ý kiến phát biểu tại cuộc làm việc về đánh giá kết quả, phương hướng và nhiệm vụ trong thời gian tới.

Thay mặt lãnh đạo Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội ghi nhận, biểu dương Bộ Ngoại giao đã đạt được nhiều kết quả nổi bật trong triển khai công tác đối ngoại của Đảng, Nhà nước; đóng góp quan trọng vào việc nâng cao vai trò, vị thế của Việt Nam, củng cố vững chắc cục diện đối ngoại và kiến tạo không gian chiến lược thuận lợi cho phát triển đất nước, bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới.

Chủ tịch Quốc hội cũng đánh giá cao sự phối hợp chủ động, có trách nhiệm của Bộ Ngoại giao, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Văn phòng Quốc hội, nhất là trong giai đoạn chuyển giao thực hiện Kết luận số 111 của Bộ Chính trị. Trong quá trình đó, các cơ quan đã bảo đảm các hoạt động đối ngoại của Quốc hội được triển khai liên tục, thông suốt, hiệu quả.

Đặc biệt, công tác chuẩn bị các chuyến thăm song phương của Chủ tịch Quốc hội, tham gia các diễn đàn đa phương, cũng như công tác chuẩn bị cho các Phó Chủ tịch Quốc hội tham gia các chuyến thăm cấp cao của lãnh đạo Đảng, Nhà nước được thực hiện chu đáo. “Những kết quả này góp phần giữ vững đà phát triển trong quan hệ đối ngoại của đất nước, nâng cao vị thế, uy tín của Quốc hội Việt Nam trên trường quốc tế”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan nghiêm túc rút kinh nghiệm, khẩn trương khắc phục các điểm còn hạn chế trong công tác phối hợp, nhằm đáp ứng tốt hơn yêu cầu ngày càng cao của công tác đối ngoại trong tình hình mới.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị thống nhất phương châm: “Ba cơ quan, một mục tiêu: tham mưu và phục vụ tốt nhất hoạt động đối ngoại của lãnh đạo Quốc hội”. Theo đó, phối hợp phải được thực hiện từ sớm, từ xa, ngay từ khâu nghiên cứu, dự báo và tham mưu chủ trương, thay vì chỉ xử lý công việc khi phát sinh.
Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, Bộ Ngoại giao phụ trách chung; còn Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại là cơ quan chịu trách nhiệm trước lãnh đạo Quốc hội trong tham mưu về nội dung đối ngoại của Quốc hội và của lãnh đạo Quốc hội. Ủy ban phải chủ động tham mưu, phối hợp với các cơ quan, báo cáo lãnh đạo Quốc hội, không thụ động phụ thuộc.

Về công tác lễ tân, hậu cần, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Văn phòng Quốc hội phối hợp chặt chẽ với Bộ Ngoại giao, bảo đảm tinh gọn, đúng lễ nghi. Chủ tịch Quốc hội lưu ý, nếu nhiều người nhưng không biết phân công, bố trí nhân lực thì vừa lãng phí nguồn lực, vừa không hoàn thành nhiệm vụ; để xảy ra sai sót, khi thiếu việc này, khi sót việc kia là điều hết sức phải tránh.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, Nghị quyết 06 tiếp tục khẳng định quan điểm xuyên suốt của Đảng: đối ngoại cùng với quốc phòng an ninh là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên; phải chủ động tạo lập và giữ vững môi trường hòa bình, ổn định; tranh thủ tối đa các nguồn lực, điều kiện quốc tế thuận lợi phục vụ phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc.
Trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, đối ngoại không chỉ góp phần bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa mà còn phải trở thành động lực quan trọng của phát triển.
Theo Chủ tịch Quốc hội, đối ngoại toàn diện là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân, trên nền tảng phối hợp, bổ sung cho nhau của ba trụ cột: đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước, đối ngoại nhân dân. Cùng với đó là sự phối hợp chặt chẽ giữa quốc phòng, an ninh, đối ngoại; giữa ngoại giao nghị viện với ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân; giữa các ban, bộ, ngành Trung ương; với sự tham gia sâu rộng của các địa phương, doanh nghiệp và người dân.
Đối ngoại toàn diện cũng đòi hỏi sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa các công cụ chính trị, kinh tế, công nghệ, văn hóa và các lĩnh vực khác để bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc, phát huy cao nhất, tối ưu nhất sức mạnh tổng hợp của đất nước.

Chuyển mạnh từ tư duy “đối ngoại phục vụ quan hệ” sang “đối ngoại kiến tạo phát triển”

“Quốc hội có lợi thế đặc thù mà không cơ quan nào có được, đó là quyền lập pháp và giám sát tối cao. Đối ngoại Quốc hội không chỉ phản ánh vị thế của đất nước, mà còn phải góp phần kiến tạo vị thế; góp phần hoàn thiện thể chế, tăng cường đồng thuận quốc tế, tạo dựng môi trường thuận lợi cho phát triển”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Quán triệt tinh thần đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan tập trung thực hiện tốt năm định hướng lớn.
Thứ nhất, phải nhận thức đúng tầm về vị trí của đối ngoại Quốc hội trong tổng thể nền đối ngoại toàn diện, hiện đại của đất nước. Theo Chủ tịch Quốc hội, đối ngoại Quốc hội phải được triển khai đồng bộ với đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân; bám sát các ưu tiên chiến lược của Đảng; bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc và phục vụ trực tiếp các mục tiêu phát triển của đất nước.

Thứ hai, phải chuyển mạnh từ tư duy “đối ngoại phục vụ quan hệ” sang “đối ngoại kiến tạo phát triển”; phát huy tinh thần “tự chủ chiến lược” và “tự cường” trong ngoại giao nghị viện.

Chủ tịch Quốc hội cho rằng, Quốc hội cần chủ động thúc đẩy hợp tác lập pháp, trao đổi kinh nghiệm quản trị quốc gia, tiếp thu thực tiễn tốt của thế giới để hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực quản trị quốc gia; đồng thời tranh thủ tri thức, khoa học - công nghệ và các điều kiện quốc tế thuận lợi phục vụ phát triển đất nước.
Chủ tịch Quốc hội chia sẻ, trong vòng 2 năm qua, Quốc hội đã thông qua 127 luật, tháo gỡ nhiều khó khăn, vướng mắc về thể chế để tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, tạo đà cho đất nước phát triển. Khi tiếp các Chủ tịch Quốc hội, các đoàn nghị viện nước ngoài, nhiều đối tác đã hỏi Quốc hội Việt Nam làm cách nào để thông qua được nhiều luật như vậy và bày tỏ mong muốn học tập kinh nghiệm.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý, các hoạt động đối ngoại Quốc hội cần gắn kết chặt chẽ các diễn đàn nghị viện với mục tiêu thu hút nguồn lực, công nghệ lõi, công nghệ cao, mở rộng thị trường cho đất nước, tăng cường năng lực nội sinh.

Đối với kênh song phương, Chủ tịch Quốc hội đề nghị phối hợp xây dựng các đề án, kế hoạch có trọng tâm, trọng điểm; tập trung làm sâu sắc hơn nữa lòng tin chiến lược với các nước láng giềng, các đối tác chiến lược toàn diện, các đối tác chiến lược và các đối tác quan trọng khác.

Đối với các diễn đàn đa phương, Quốc hội cần phát huy tiếng nói tích cực, cung cấp ý tưởng, vươn lên đóng vai trò nòng cốt, dẫn dắt và tham gia định hình các cơ chế đa phương phù hợp với lợi ích, khả năng và điều kiện cụ thể của Việt Nam; đồng thời tận dụng các diễn đàn này để lồng ghép ưu tiên của Việt Nam vào chương trình nghị sự. “Mỗi hoạt động đối ngoại phải thực sự tạo ra giá trị gia tăng cho sự phát triển của đất nước”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Thứ ba, phải lấy hiệu quả thực chất làm thước đo hoạt động đối ngoại Quốc hội.
Theo Chủ tịch Quốc hội, mỗi chuyến đi, mỗi hoạt động đối ngoại phải gọn nhẹ, hiệu quả, có sản phẩm cụ thể, có kết quả đầu ra rõ ràng. Chủ tịch Quốc hội lưu ý, thành công của hoạt động đối ngoại không chỉ nằm ở các chuyến thăm, các cuộc tiếp xúc hay các thỏa thuận được ký kết, mà quan trọng hơn là khả năng chuyển hóa các kết quả đối ngoại thành những lợi ích thiết thực, những chương trình hợp tác cụ thể và những động lực mới cho sự phát triển của đất nước. Chủ tịch Quốc hội đề nghị thời gian tới, các cơ quan phải theo dõi sát sao hơn, giám sát cụ thể hơn, kiến nghị sát thực hơn để thúc đẩy tạo chuyển biến đột phá trong việc chuyển hóa kết quả đối ngoại thành hiệu quả thực chất.

Thứ tư, phải nâng cao vị thế và tiếng nói của Quốc hội Việt Nam tại các cơ chế nghị viện khu vực và quốc tế.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị Quốc hội tiếp tục phát huy vai trò là thành viên tích cực, có trách nhiệm tại các diễn đàn nghị viện đa phương; từng bước chuyển từ tham gia tích cực sang chủ động đóng góp, đề xuất sáng kiến và tham gia định hình chương trình nghị sự trên những vấn đề phù hợp với lợi ích và năng lực của Việt Nam. Đây vừa là yêu cầu từ vị thế ngày càng cao của đất nước, vừa là trách nhiệm của Quốc hội Việt Nam đối với cộng đồng quốc tế.

Thứ năm, phải nâng cao năng lực tham mưu, xây dựng cơ chế phối hợp thông suốt, hiệu quả theo nguyên tắc “rõ đầu mối, rõ trách nhiệm nhưng không chia cắt trách nhiệm”.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan bám sát Quy định số 392 của Bộ Chính trị về quản lý thống nhất các hoạt động đối ngoại; Nghị quyết số 124/2026/UBTVQH15 về Quy chế hoạt động đối ngoại của Quốc hội; Quy chế phối hợp mà ba cơ quan ký kết. Việc phân công phải rõ để không bỏ sót việc, phối hợp phải chặt chẽ để không chồng chéo. Đồng thời thực hiện nghiêm quy chế phối hợp giữa ba cơ quan sau khi được ký kết. Mục tiêu là làm việc bài bản, đúng quy trình, đúng trách nhiệm, nhưng vẫn vận dụng linh hoạt, sáng tạo để đạt hiệu quả cao nhất.

Quốc hội luôn ủng hộ hoàn thiện thể chế cho công tác ngoại giao

Đối với Bộ Ngoại giao, Chủ tịch Quốc hội khẳng định, tất cả các vấn đề liên quan đến luật, quyết định, cơ chế, chính sách phục vụ hoạt động của Bộ Ngoại giao, Quốc hội đều hết sức ủng hộ, nhằm tạo điều kiện để Bộ Ngoại giao thực hiện tốt nhiệm vụ.

Chủ tịch Quốc hội cũng chia sẻ với khối lượng công việc rất lớn của ngành ngoại giao. Cán bộ ngoại giao nhiều khi làm việc cả thứ Bảy, Chủ nhật, làm việc cả ban đêm, đúng với tính chất “ngoại giao 24/24” để kịp thời xử lý các nhiệm vụ.

Chủ tịch Quốc hội cho biết, có thể thấy cán bộ các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài đã được quan tâm hơn về chế độ, chính sách, nhưng vẫn cần tiếp tục nghiên cứu chính sách phù hợp hơn đối với cán bộ ngoại giao, nhất là cán bộ làm việc tại các cơ quan đại diện ở nước ngoài, để tạo động lực cho phát triển. Chủ tịch Quốc hội đề nghị Bộ Ngoại giao phối hợp với Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại nghiên cứu từng bước tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc về cơ chế, chính sách. Riêng về thể chế, Chủ tịch Quốc hội khẳng định Quốc hội sẵn sàng đồng hành, ủng hộ, tạo điều kiện để Bộ Ngoại giao thực hiện tốt nhiệm vụ được giao.

Nhân dịp này, Chủ tịch Quốc hội và các đồng chí lãnh đạo Quốc hội đã chứng kiến Bộ Ngoại giao, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, Văn phòng Quốc hội ký Quy chế phối hợp trong tổ chức các hoạt động đối ngoại của Chủ tịch Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Chủ tịch Quốc hội, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội.