Các đại biểu Quốc hội đơn vị thành phố Cần Thơ thảo luận góp ý các dự thảo: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý; Luật Công chứng và Luật Hộ tịch (sửa đổi)

Đối với Luật Trợ giúp pháp lý:

Đại biểu Phạm Thị Minh Huệ cho rằng quy định về khái niệm trợ giúp pháp lý (Điều 2) như Luật hiện hành chỉ mới dừng lại ở việc cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho người dân, chưa phản ánh đầy đủ các hoạt động phục vụ quản lý nhà nước như thống kê, báo cáo, quản lý chất lượng vụ việc, ứng dụng công nghệ thông tin và bảo đảm an toàn dữ liệu. Do đó, đề nghị bổ sung các nội dung này để luật hóa đầy đủ vai trò của hệ thống trợ giúp pháp lý. Đối với quy định về tiêu chuẩn, điều kiện và các trường hợp không được bổ nhiệm, cấp thẻ trợ giúp viên pháp lý và cộng tác viên (Điều 21, Điều 24), đại biểu chỉ ra sự trùng lặp giữa các điều khoản và đề nghị rà soát, viện dẫn hợp lý để bảo đảm tính gọn, rõ các nội dung được dự thảo Luật quy định. Đồng thời, kiến nghị điều chỉnh quy định về đối tượng cộng tác viên theo hướng áp dụng thống nhất và đồng bộ. Liên quan đến quy định về tham gia tố tụng (Điều 31), đại biểu cho rằng nội dung tại khoản 2 mang tính quy trình, đã được giao Chính phủ quy định chi tiết, vì vậy cần cân nhắc không quy định trong luật. Trường hợp giữ lại, cần xác định rõ chủ thể là “trợ giúp viên pháp lý” để bảo đảm chính xác. Về tư vấn pháp luật (Điều 32), đề nghị sửa đổi thuật ngữ theo hướng cụ thể hóa thành “trợ giúp viên pháp lý, luật sư thực hiện trợ giúp pháp lý” nhằm thống nhất trong toàn bộ dự thảo.

Còn Phó Trưởng Đoàn ĐBQH thành phố Cần Thơ Lê Thị Thanh Lam đề nghị rà soát, bổ sung một số nhóm người yếu thế phát sinh trong thực tiễn, đặc biệt trong các vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình có tính chất phức tạp. Thực tế cho thấy còn nhiều trường hợp không thuộc diện hộ nghèo nhưng hạn chế về hiểu biết pháp luật, khó tiếp cận dịch vụ và dễ bị tổn thương khi xảy ra tranh chấp. Đồng thời, kiến nghị mở rộng đối tượng là người bị bạo lực gia đình theo hướng không phụ thuộc hoàn toàn vào điều kiện kinh tế, qua đó góp phần bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của nạn nhân. Về hình thức trợ giúp pháp lý, đại biểu cho rằng cần nghiên cứu bổ sung hoặc làm rõ các hoạt động như hòa giải, tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Đây là những giải pháp có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ người dân từ sớm, từ cơ sở, góp phần hạn chế phát sinh tranh chấp và giảm áp lực cho hoạt động tố tụng. Việc hoàn thiện quy định theo hướng này sẽ giúp hình thành một hệ sinh thái trợ giúp pháp lý toàn diện và hiệu quả hơn; đối với việc ứng dụng công nghệ thông tin, đại biểu đề nghị cần quy định rõ hơn trách nhiệm trong việc hiện đại hóa công tác trợ giúp pháp lý, thúc đẩy tích hợp và liên thông các nền tảng số. Hiện nay, việc cung cấp dịch vụ còn phân tán, chưa kết nối đồng bộ với các hệ thống dùng chung, khiến người dân gặp khó khăn khi tiếp cận. Vì vậy, cần định hướng xây dựng hệ thống trợ giúp pháp lý số thống nhất, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, nhất là các nhóm yếu thế. Bên cạnh đó, đại biểu Lam cũng kiến nghị làm rõ hơn vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên, đặc biệt trong việc bảo đảm quyền tiếp cận trợ giúp pháp lý của người dân và việc tổ chức thực hiện tại địa phương. Việc tăng cường giám sát, phản biện sẽ góp phần kịp thời phát hiện vướng mắc, kiến nghị hoàn thiện chính sách, bảo đảm tính thực chất và hiệu quả của hoạt động trợ giúp pháp lý.

Đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng:

Đại biểu Phạm Thị Minh Huệ đánh giá việc sửa đổi là cần thiết, góp phần thể chế hóa chủ trương của Đảng về tinh gọn tổ chức bộ máy, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp. Đại biểu cơ bản thống nhất với các nội dung như: làm rõ phạm vi các giao dịch phải công chứng, hạn chế chồng chéo với luật chuyên ngành; tăng cường phân quyền cho địa phương trong công tác bổ nhiệm, miễn nhiệm công chứng viên. Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện một số nội dung như: bổ sung tiêu chí xác định địa bàn cấp xã được thành lập Văn phòng công chứng theo loại hình doanh nghiệp tư nhân; giữ nguyên quy định về công chứng văn bản ủy quyền liên quan đến bất động sản để tránh phát sinh thủ tục, chi phí; làm rõ quy định viện dẫn về công chứng hợp đồng ủy quyền nhằm bảo đảm tính chặt chẽ, thống nhất về kỹ thuật lập pháp.

Về dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi): Đại biểu Phạm Thị Minh Huệ cơ bản đồng tình với các điểm đổi mới, đặc biệt là quy định đăng ký hộ tịch không phụ thuộc nơi cư trú, tạo thuận lợi cho người dân. Tuy nhiên, để bảo đảm tính khả thi, đại biểu kiến nghị cần có lộ trình hoặc quy định chuyển tiếp đối với các địa bàn vùng sâu, vùng xa còn hạn chế về hạ tầng công nghệ thông tin; đơn giản hóa điều kiện khai thác thông tin trong Cơ sở dữ liệu hộ tịch; điều chỉnh quy định khai thác thông tin hộ tịch. Đối với Điều 26 dự thảo Luật, đại biểu đề nghị bỏ quy định về việc yêu cầu phải có sự đồng ý của cơ quan đăng ký, quản lý hộ tịch khi khai thác thông tin, vì dễ phát sinh thủ tục, gây khó khăn trong thực hiện; thay vào đó chỉ cần sự đồng ý của cá nhân là chủ thể thông tin và kiến nghị rà soát khoản 4 Điều 26 để thống nhất với khoản 3 Điều 4 và Bộ luật Dân sự năm 2015, bảo đảm cách hiểu về “người chưa thành niên” (dưới 18 tuổi) được áp dụng đồng bộ trong toàn dự thảo Luật./.