Hội thảo “Góp ý dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về phối hợp giám sát việc thực hiện điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế”

Tham dự Hội thảo có các đại biểu lãnh đạo, đại diện Ủy ban Dân nguyện và Giám sát; Ủy ban Pháp luật và Tư pháp; Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường; các đại biểu lãnh đạo Văn phòng Quốc hội, các Đoàn Đại biểu Quốc hội và đại diện các bộ, cơ quan liên quan.

Cùng dự Hội thảo có các đại biểu Quốc hội trong Thường trực Ủy ban, các thành viên Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại; các đồng chí nguyên lãnh đạo Ủy ban, các chuyên gia, nhà khoa học.

Tạo cơ sở pháp lý thống nhất, rõ ràng và khả thi cho hoạt động phối hợp giám sát việc thực hiện điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thượng tướng Lê Tấn Tới, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội nhấn mạnh, đây là Hội thảo có ý nghĩa rất quan trọng cả về phương diện pháp lý, thực tiễn và yêu cầu đổi mới hoạt động giám sát của Quốc hội trong giai đoạn hiện nay.

Trong bối cảnh đất nước ta đang tiếp tục đẩy mạnh hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng và thực chất; việc ký kết, tham gia và thực hiện các điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế ngày càng mở rộng trên nhiều lĩnh vực, từ quốc phòng, an ninh, đối ngoại đến kinh tế, thương mại, khoa học - công nghệ, môi trường, chuyển đổi số và các vấn đề an ninh phi truyền thống. Điều đó đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội trong việc tăng cường giám sát việc thực hiện các cam kết, các điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế.

Tuy nhiên, thực tiễn thời gian qua cho thấy, hoạt động giám sát đối với việc thực hiện điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế còn nhiều những khó khăn, vướng mắc nhất định, khó thực hiện; đặc biệt là cơ chế phối hợp giữa các cơ quan của Quốc hội trong tổ chức giám sát, chia sẻ thông tin, xác định trách nhiệm, theo dõi và đôn đốc thực hiện kiến nghị sau giám sát.

“Chính vì vậy, việc xây dựng Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về phối hợp giám sát việc thực hiện điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế là yêu cầu cần thiết, cấp bách; có ý nghĩa quan trọng trong việc thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng, quy định của pháp luật; đồng thời tạo cơ sở pháp lý thống nhất, rõ ràng và khả thi cho hoạt động phối hợp giám sát của các cơ quan của Quốc hội trong lĩnh vực đặc thù này”, Thượng tướng Lê Tấn Tới nhấn mạnh.

Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Thượng tướng Lê Tấn Tới cho biết, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân, có hiệu lực từ ngày 01/3/2026. Trong đó, khoản 3 Điều 44 giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành một số Điều, gồm có Điều 20 về Hoạt động giám sát của Hội đồng Dân tộc, Ủy ban của Quốc hội. Thực hiện Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại được giao chủ trì soạn thảo Nghị quyết theo điểm h khoản 1 Điều 20 của Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân. Vì vậy, Ủy ban tổ chức Hội thảo này với mong muốn tiếp tục lắng nghe các ý kiến sâu sắc, đa chiều, giàu tính thực tiễn để hoàn thiện dự thảo Nghị quyết bảo đảm chất lượng cao nhất trước khi trình UBTVQH xem xét, thông qua tại Phiên họp tháng 6/2026.

Về nội dung tham luận, Chủ nhiệm Lê Tấn Tới đề nghị các đại biểu tập trung nghiên cứu, thảo luận và cho ý kiến sâu vào một số nhóm vấn đề trọng tâm như:

- Thứ nhất, về cơ chế phân công, phối hợp trách nhiệm giữa Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội và vai trò đầu mối điều phối, tổng hợp của Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại; bảo đảm rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền nhưng không chồng chéo, hình thức.

- Thứ hai, về nội dung, hình thức phối hợp giám sát; phương thức trao đổi thông tin; cơ chế phối hợp với các cơ quan của Chính phủ, bộ, ngành, địa phương và các cơ quan có liên quan; bảo đảm tính khả thi, hiệu quả và phù hợp với thực tiễn hoạt động đối ngoại nghị viện.

- Thứ ba, về trình tự, thủ tục tiến hành hoạt động phối hợp giám sát; yêu cầu vừa bảo đảm chặt chẽ, đúng quy định pháp luật, vừa linh hoạt, kịp thời, đáp ứng yêu cầu xử lý các vấn đề phát sinh trong thực tiễn hội nhập quốc tế.

- Thứ tư, về giá trị pháp lý của kết quả giám sát; cơ chế theo dõi, đôn đốc, xử lý và thực hiện kiến nghị sau giám sát; các điều kiện bảo đảm cho hoạt động phối hợp giám sát.

- Thứ năm, về kỹ thuật lập pháp, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật Việt Nam; đồng thời phù hợp với thông lệ quốc tế, tôn trọng chủ quyền, pháp luật của các quốc gia đối tác và các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Trên tinh thần đó, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại tin tưởng, với trí tuệ, kinh nghiệm thực tiễn phong phú và tinh thần trách nhiệm cao của các đại biểu, chuyên gia tham dự, Hội thảo sẽ có nhiều ý kiến tâm huyết, sâu sắc và có giá trị cả về lý luận lẫn thực tiễn, góp phần quan trọng hoàn thiện dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội bảo đảm chất lượng, tính khả thi và tính đồng bộ cao.

Nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội, phát huy vai trò của đối ngoại nghị viện

Báo cáo tổng quan về việc xây dựng dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành điểm h khoản 1 Điều 20 của Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân về phối hợp giám sát việc thực hiện điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Đinh Công Sỹ cho biết, Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân năm 2025 được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10 có hiệu lực từ ngày 01/3/2026. Trong đó, điểm h, khoản 1 Điều 20 quy định: “h) Trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, Hội đồng Dân tộc, Ủy ban của Quốc hội phối hợp với cơ quan có liên quan của Quốc hội của quốc gia cùng ký kết điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế tiến hành giám sát việc thực hiện điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền, bình đẳng, cùng có lợi, phù hợp với các quy định của điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế và pháp luật, điều kiện thực tế của các bên ký kết”. Đây là quy định mới, có tính chất đặc thù, vừa thuộc phạm vi hoạt động giám sát của Quốc hội, vừa gắn với các hoạt động đối ngoại của Hội đồng Dân tộc, Ủy ban của Quốc hội.

Bên cạnh đó, Điều 7 Luật Điều ước quốc tế đã quy định về giám sát hoạt động ký kết và thực hiện điều ước quốc tế.

“Vì vậy, việc ban hành Nghị quyết quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân là cần thiết để tạo cơ sở pháp lý đầy đủ, thống nhất, khả thi cho việc tổ chức phối hợp giám sát việc thực hiện điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế. Ngoài ra, việc xây dựng Nghị quyết còn nhằm thể chế hóa kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng về tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội; phát huy vai trò của đối ngoại nghị viện trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng; tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện các cam kết quốc tế, bảo đảm lợi ích quốc gia, dân tộc và sự thống nhất trong quản lý hoạt động đối ngoại”, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Đinh Công Sỹ nhấn mạnh.

 Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Đinh Công Sỹ cũng nêu rõ, việc ban hành Nghị quyết là rất cần thiết để đáp ứng đòi hỏi của thực tiễn khi ngày càng nhiều điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế được ký kết và vai trò các hoạt động đối ngoại nghị viện của Quốc hội ngày càng quan trọng. Việc xây dựng Nghị quyết dựa trên quan điểm phát huy kinh nghiệm thực tiễn trong phối hợp giám sát điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế của Hội đồng Dân tộc, Ủy ban của Quốc hội, đồng thời khắc phục các bất cập hiện nay, bảo đảm tính khả thi, linh hoạt trong tổ chức thực hiện.

Dự thảo Nghị quyết đảm bảo phân định rõ vai trò của từng cơ quan, trách nhiệm phối hợp thống nhất trong tổ chức thực hiện. Theo đó, Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội là các chủ thể trực tiếp thực hiện hoạt động phối hợp giám sát theo chức năng, nhiệm vụ được Luật giao; Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại là cơ quan đầu mối tham gia điều phối, phối hợp, theo dõi và tổng hợp, bảo đảm sự thống nhất trong triển khai các hoạt động có yếu tố đối ngoại; đồng thời, các hoạt động phối hợp giám sát phải tuân thủ quy định chung về công tác đối ngoại của Quốc hội. Vì vậy, một số vấn đề cần xin ý kiến tại Hội thảo như: cơ chế phân công, phối hợp và vai trò đầu mối, điều phối các hoạt động phối hợp giám sát của các cơ quan trong tổ chức thực hiện; trình tự, thủ tục thực hiện hoạt động phối hợp giám sát…

Tại hội nghị, dưới sự điều hành của Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Vũ Hải Hà, các chuyên gia, đại biểu đã trình bày các tham luận, làm rõ các luận điểm, phân tích dưới các góc độ để góp ý cho việc xây dựng dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về phối hợp giám sát việc thực hiện điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế.

Cổng Thông tin điện tử Quốc hội tiếp tục cập nhật…