Khảo sát tại Tổng Công ty Thép Việt Nam về tình hình thực hiện quy định pháp luật về bảo vệ môi trường

Khảo sát hoạt động bảo vệ môi trường tại doanh nghiệp tái chế Nguyệt Minh 2, tỉnh Phú Thọ

Tham dự cuộc làm việc có các thành viên của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường; Phó Tổng kiểm toán nhà nước Doãn Anh Thơ; đại diện Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp; đại diện một số Bộ, ngành; ông Lê Song Lai – Chủ tịch HĐQT Tổng Công ty Thép Việt Nam cùng các cán bộ Tổng Công ty. 

Phát biểu tại cuộc làm việc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Tạ Đình Thi cho biết, trong Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường lần này, có rất nhiều nội dung liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất của VNSTEEL, là doanh nghiệp chịu áp lực tuân thủ môi trường cao, thuộc nhóm đối tượng kiểm soát chặt chẽ. 

Trong nội dung cuộc làm việc, Đoàn công tác đề nghị Tổng Công ty Thép Việt Nam trao đổi, làm rõ 5 nhóm vấn đề chính: về quan trắc tự động khí thải tại các lò điện hồ quang (EAF), lò cao và công đoạn thiêu kết; Kiểm soát phát thải khí nhà kính, kiểm kê phát thải và lộ trình tham gia thị trường carbon; Quản lý chất thải rắn công nghiệp nguy hại và không nguy hại, đặc biệt là xỉ lò cao, bụi lò điện và bùn lọc khí; Giấy phép môi trường tích hợp, thủ tục hành chính và phân cấp thẩm quyền; Mức Phí bảo vệ môi trường đối với nước thải công nghiệp hiện hành; khó khăn khi áp dụng quy chuẩn quốc gia đối với nước thải công nghiệp hiện hành của ngành thép, trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), chi phí thực hiện trách nhiệm tái chế hoặc mức đóng góp tài chính hỗ trợ tái chế theo quy định hiện hành có phù hợp với đặc điểm sản phẩm thép công nghiệp không? 

Báo cáo tóm tắt việc thực hiện chính sách pháp luật về bảo vệ môi trường của Tổng Công ty Thép Việt Nam cho biết, trong năm 2025, các đơn vị trong hệ thống Tổng Công ty đã vận hành ổn định các công trình, thiết bị xử lý chất thải; thực hiện quan trắc môi trường theo quy định; quản lý, thu gom, lưu giữ và chuyển giao chất thải nguy hại, chất thải rắn công nghiệp thông thường; theo dõi giám sát dữ liệu các hệ thống quan trắc khí thải, nước thải tự động, liên tục; thực hiện các nội dung của Giấy phép môi trường và các yêu cầu khác về bảo vệ môi trường. Đồng thời, các đơn vị trong hệ thống Tổng Công ty đã thực hiện báo cáo công tác bảo vệ môi trường định kỳ và nộp báo cáo về cơ quan chức năng theo đúng quy định của pháp luật. 
Đến nay, các đơn vị tiếp tục triển khai công tác bảo vệ môi trường theo giấy phép, kế hoạch quan trắc và các hồ sơ pháp lý hiện có. Tuy nhiên, một số vướng mắc pháp lý còn tồn tại, tập trung ở thủ tục giấy phép môi trường/công suất đầu tư và lộ trình áp dụng quy chuẩn mới.

Các đề xuất tháo gỡ vướng mắc thủ tục hành chính và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong ngành thép

Đưa ra đề xuất, kiến nghị về hoàn thiện pháp luật về BVMT, đại diện Tổng Công ty cho ý kiến về một số nội dung như: Bổ sung cơ chế cấp Giấy phép môi trường (GPMT) có thời hạn 01 năm hoặc 03 năm cho các cơ sở công nghiệp đang nằm trong diện quy hoạch di dời nhưng chưa có quyết định thu hồi đất hoặc thời hạn di dời cụ thể; Quy định cơ chế phối hợp liên thông giữa cơ quan tài nguyên môi trường, xây dựng, quy hoạch, khu công nghiệp và cơ quan đầu tư; Xem xét tích hợp hoặc rút gọn thủ tục ĐTM và GPMT đối với trường hợp nội dung trùng lặp; Xem xét điều chỉnh Điều 44 Luật BVMT năm 2020; Ban hành khung tiêu chí, quy trình, quy chuẩn thẩm định ĐTM và cấp GPMT rõ ràng hơn, đặc biệt đối với ngành thép/luyện kim; Xem xét lộ trình áp dụng QCVN 19:2024/BTNMT đối với cơ sở luyện kim từ ngày 01/01/2032 sang 01/01/2036; Có cơ chế hỗ trợ nguồn vốn, quỹ đất, công nghệ môi trường, tín chỉ carbon và chính sách ưu đãi cho doanh nghiệp ngành thép thực hiện tốt BVMT;…

Đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, về cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, VNSTEEL đề nghị bổ sung quy định chuyển tiếp, đảm bảo duy trì sản xuất cho các cơ sở đang hoạt động đạt chuẩn nhưng vướng mắc về quy hoạch, pháp lý. Đơn giản hóa thủ tục, áp dụng cơ chế phân loại rủi ro để giảm thủ tục ĐTM và cấp phép cho các dự án quy mô nhỏ, cải tiến công nghệ ít tác động môi trường. Có cơ chế cấp phép linh hoạt, cho phép cấp phép tạm thời hoặc gia hạn có điều kiện trong thời gian chờ hoàn thiện thủ tục đất đai, đầu tư. 

Về thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và công nghệ xanh, Tổng Công ty đề xuất, cần giảm thủ tục, khuyến khích doanh nghiệp chủ động cải tạo kỹ thuật, ứng dụng công nghệ tiết kiệm năng lượng và tái sử dụng chất thải. Định hướng ngành thép, có cơ chế ưu đãi công nghệ lò điện (EAF), thu hồi và tái tuần hoàn xỉ, nhiệt, khí, nước. Đồng thời hoàn thiện Luật, công nhận thép phế liệu là tài nguyên thứ cấp, ưu đãi cơ sở phát thải thấp và xây dựng Chiến lược thép tái chế quốc gia 2030-2050.
Về cơ chế thị trường carbon, VNSTEEL kiến nghị hoàn thiện pháp lý đồng bộ, hướng dẫn chi tiết quy trình kiểm kê phát thải và hỗ trợ doanh nghiệp giai đoạn đầu tham gia thị trường carbon để bảo đảm năng lực cạnh tranh.

Đề nghị làm rõ cơ sở thực tiễn đối với các kiến nghị của VNSTEEL
Sau khi nghe Báo cáo tình hình thực hiện chính sách pháp luật về bảo vệ môi trường và kiến nghị, đề xuất của Tổng Công ty, thành viên Đoàn công tác đề nghị Tổng Công ty tiếp tục làm rõ hơn một số vấn đề trọng tâm. 
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Đỗ Đức Hồng Hà cho rằng, về cải cách thủ tục và đề xuất giấy phép môi trường có thời hạn cho cơ sở thuộc diện di dời, Tổng Công ty đề nghị bổ sung cơ chế giấy phép môi trường thời hạn 1-3 năm cho cơ sở nằm trong quy hoạch di dời. Để đề nghị này có sức thuyết phục, đại biểu đề nghị Tổng Công ty nêu cụ thể bằng số liệu vài trường hợp cơ sở thép lâu đời mà thủ tục điều chỉnh công suất gắn với cấp giấy phép môi trường bị kéo dài (thời gian thực tế so với quy định, chi phí phát sinh). Với những nội dung đã sửa trong dự thảo Luật, đã đủ tháo gỡ chưa hay cần riêng cơ chế giấy phép có thời hạn?   

Về cơ chế thị trường carbon, lộ trình và năng lực tham gia, Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Ngọc Sơn cho rằng, nội dung này đã được đề cập tại dự thảo Luật. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng phần lớn nội dung kỹ thuật vẫn giao cho Chính phủ quy định chi tiết. Do vậy, để có cơ sở cụ thể, đề nghị VNSTEEL kiến nghị lộ trình rõ ràng về phương pháp xác định hạn ngạch đo đạc báo cáo thẩm định, về cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp giai đoạn đầu tham gia thị trường carbon… 

Về kinh tế tuần hoàn ngành thép: xỉ thép, nhiệt dư, tuần hoàn nước…Đoàn công tác đề nghị VNSTEEL cho biết, có thể tái chế, tái sử dụng các phụ phẩm nào (xỉ thép, bụi lò, nhiệt dư, nước thải sau xử lý), đạt tỷ lệ bao nhiêu? Vướng mắc pháp lý cụ thể nào đang cản trở tuần hoàn đầy đủ? 

Đối với kiến nghị về áp dụng kỹ thuật hiện có tốt nhất và lộ trình QCVN 19:2024/BTNMT, VNSTEEL đưa kiến nghị tiêu chí kỹ thuật hiện có tốt nhất (Điều 105) phải cụ thể, có lộ trình phù hợp; đồng thời lùi lộ trình QCVN 19:2024/BTNMT cho cơ sở luyện kim từ 01/01/2032 sang 01/01/2036. Đoàn công tác đề nghị Tổng Công ty làm rõ hơn căn cứ của kiến nghị này. Nếu Luật quy định áp dụng kỹ thuật hiện có tốt nhất theo hướng “khuyến khích” thay vì “bắt buộc theo lộ trình”, cách tiếp cận này đã phù hợp chưa? Tổng Công ty có kiến nghị cơ chế ưu đãi cụ thể nào đi kèm? 

Để gỡ nút thắt chuyển đổi xanh, thành viên Đoàn công tác đề nghị làm rõ các điểm nghẽn lớn nhất về thể chế, vốn hay công nghệ để có giải pháp khơi thông hiệu quả cho sự phát triển bền vững của ngành thép. 

Cũng trong khuôn khổ cuộc làm việc, ông Lê Hoài Nam, Phó Cục trưởng Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát biểu làm rõ các kiến nghị của VNSTEEL và các đại biểu về cải cách thủ tục cấp phép; quản lý phế liệu nhập khẩu; cơ chế thị trường carbon; tối ưu hoá quan trắc định kỳ…
Về lộ trình quy chuẩn khí thải, đại diện Cục Môi trường cho biết, cơ quan quản lý sẽ phối hợp với doanh nghiệp để xử lý các vướng mắc kỹ thuật, đảm bảo lộ trình phù hợp với nguồn lực đầu tư công nghệ đã thực hiện. Về thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, sẽ đẩy nhanh việc ban hành quy chuẩn tái sử dụng nước thải (cho việc tưới cây, rửa đường) để khơi thông điểm nghẽn pháp lý hiện nay…

Phát biểu kết luận cuộc làm việc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Tạ Đình Thi ghi nhận các ý kiến trao đổi, thảo luận sâu sắc của Tổng Công ty Thép Việt Nam và các đại biểu đã đưa ra. Đồng thời, Đoàn ghi nhận những kết quả tích cực của VNSTEEL trong việc thực hiện quy định pháp luật về BVMT. 
Đối với các góp ý sửa đổi, bổ sung Luật Bảo vệ môi trường, Đoàn Công tác ghi nhận một số vấn đề trọng tâm. Về quan trắc tự động khí thải tại các nguồn phát thải đặc thù của ngành thép, Đoàn đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu có hướng dẫn kỹ thuật đặc thù cho ngành thép về giải pháp quan trắc thay thế tại các nguồn không thể lắp CEMS theo phương pháp thông thường. 

Về kiểm soát phát thải khí nhà kính và thị trường carbon, đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn rõ về kiểm kê phát thải đặc thù cho lò cao, lò EAF và các công đoạn thiêu kết; xem xét điều chỉnh tần suất kiểm kê phù hợp với quy mô và năng lực của từng nhóm doanh nghiệp thép…
Về quản lý chất thải rắn công nghiệp – xỉ lò, bụi lò điện và kinh tế tuần hoàn, Đoàn ghi nhận kiến nghị của Tổng Công ty về việc tạo thuận lợi hơn cho tái chế, tái sử dụng xỉ lò cao và xỉ thép làm phụ gia xi măng, vật liệu xây dựng theo mô hình kinh tế tuần hoàn. Đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét điều chỉnh, bổ sung quy định cho phù hợp.

Về Giấy phép môi trường tích hợp và thủ tục hành chính, Thường trực Ủy ban sẽ phối hợp với cơ quan soạn thảo nghiên cứu, sửa đổi trong Dự thảo Luật cơ chế điều chỉnh giấy phép theo thủ tục đơn giản hóa, rút ngắn thời gian thẩm định, đẩy mạnh triển khai dịch vụ công trực tuyến…
Về phí bảo vệ môi trường và trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu, làm rõ phạm vi áp dụng đối với bao bì sản phẩm thép công nghiệp, kiến nghị xây dựng mức đóng góp EPR phù hợp với đặc thù này trong Dự thảo Luật hoặc văn bản hướng dẫn.

Ngoài các vấn đề được trao đổi tại cuộc họp, Phó Chủ nhiệm Tạ Đình Thi đề nghị Tổng Công ty Thép Việt Nam tiếp tục nghiên cứu kỹ, hoàn thiện báo cáo và gửi lại Ủy ban KH,CN&MT trước ngày 30/6/2026 để làm cơ sở cho quá trình thẩm tra, hoàn thiện dự án Luật.