Quang cảnh Phiên thảo luận tại Tổ 4
Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, sáng 16/4, Quốc hội thảo luận ở Tổ về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hoá Việt Nam; Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công; Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương. Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH TP. Huế Nguyễn Đình Trung điều hành Phiên thảo luận.
Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung phát biểu
Thảo luận ở Tổ 4 về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hoá Việt Nam, các đại biểu cơ bản tán thành với sự cần thiết ban hành Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam, nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng về phát triển văn hóa tại Nghị quyết số 80-NQ/TW; góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn, thúc đẩy văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần của xã hội, sức mạnh nội sinh và động lực phát triển đất nước.
Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH TP. Huế Nguyễn Đình Trung điều hành Phiên thảo luận
Các ý kiến nhận thấy, dự thảo Nghị quyết có mối liên hệ chặt chẽ với việc triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035. Do đó, việc ban hành Nghị quyết không chỉ nhằm thiết lập các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội cho lĩnh vực văn hóa, mà còn cần bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với các chương trình, chính sách hiện hành.
Quy định rõ tiêu chí và phạm vi áp dụng để thiết kế chính sách ưu đãi cho phù hợp
Góp ý về cơ chế ưu đãi đầu tư trong lĩnh vực văn hóa tại Điều 5, đại biểu Tráng A Dương - Đoàn ĐBQH tỉnh Lào Cai cơ bản tán thành với chủ trương khuyến khích đầu tư, đặc biệt là quy định thí điểm mô hình đô thị di sản. Tuy nhiên, đề nghị cần làm rõ khái niệm “đô thị di sản” được thể hiện tại mục 3 của Điều này, do hiện chưa được quy định trong hệ thống pháp luật.
Đại biểu Tráng A Dương - Đoàn ĐBQH tỉnh Lào Cai phát biểu
“Việc xác định rõ nội hàm, tiêu chí và phạm vi áp dụng là rất cần thiết, làm cơ sở để thiết kế chính sách ưu đãi phù hợp, bảo đảm minh bạch và khả thi”, đại biểu nêu rõ.
Đồng thời, đại biểu Tráng A Dương đề nghị cần quy định rõ tiêu chí lựa chọn địa phương thí điểm; nguyên tắc áp dụng ưu đãi về đất đai, phí, lệ phí và có lộ trình triển khai cụ thể, tránh dàn trải, bảo đảm hiệu quả đầu tư và khả năng cân đối nguồn lực.
Đối với quy định miễn, giảm tiền thuê đất, tài sản công đối với nhà xuất bản và cơ sở sản xuất phim tài liệu, khoa học, đại biểu Tráng A Dương đề nghị rà soát để bảo đảm thống nhất với pháp luật về đất đai và quản lý tài sản công; đồng thời làm rõ tiêu chí, điều kiện và phạm vi ưu đãi để tránh áp dụng tràn lan.
Đồng tình với ý kiến nêu trên, đại biểu Lý Hương - Đoàn ĐBQH tỉnh Lào Cai đề xuất bổ sung thêm nội dung tại khoản 1 Điều 5 như sau: “Đối với sản phẩm phim và dịch vụ điện ảnh xuất khẩu ra nước ngoài; hoạt động chuyển nhượng quyền khai thác, phân phối phim ra thị trường quốc tế; hợp tác sản xuất phim với tổ chức, cá nhân nước ngoài; các dự án phim quay tại Việt Nam phục vụ phát hành quốc tế được áp dụng thuế suất thuế giá trị gia tăng 0% theo quy định của pháp luật và được hưởng chính sách ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp đối với phần thu nhập từ các hoạt động này theo quy định của pháp luật”.
Đại biểu Lý Hương - Đoàn ĐBQH tỉnh Lào Cai phát biểu
Đại biểu Lý Hương cho rằng, trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, điện ảnh không chỉ là lĩnh vực văn hóa mà còn là một ngành công nghiệp có giá trị kinh tế cao, có khả năng tạo nguồn thu từ thị trường quốc tế và đặc biệt là góp phần quảng bá hình ảnh quốc gia.
“Hoạt động sản xuất phim hướng tới thị trường quốc tế thường có chi phí lớn, rủi ro cao (chi phí sản xuất, quảng bá, phát hành, tham gia liên hoan phim, chợ phim quốc tế...). Việc bổ sung chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp đối với phần thu nhập từ hoạt động xuất khẩu phim sẽ góp phần giảm chi phí, tăng khả năng thu hồi vốn, từ đó khuyến khích doanh nghiệp đầu tư các dự án phim có chất lượng và khả năng cạnh tranh quốc tế”, đại biểu nêu quan điểm.
Thiết lập cơ chế giám sát độc lập để đảm bảo việc chi đúng mục tiêu, đúng mục đích
Để đảm bảo ngân sách tối thiểu cho phát triển văn hóa, Điều 3 của dự thảo Nghị quyết quy định Nhà nước đã đảm bảo chi cho văn hóa hàng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước và tăng dần theo yêu cầu phát triển. Đại biểu Nguyễn Thị Sửu - Đoàn ĐBQH TP. Huế cho rằng, việc quy định tỉ lệ tối thiểu là cần thiết nhưng cần có cơ chế rà soát chặt chẽ để bảo đảm tỉ lệ này không chỉ là số liệu trên giấy mà thực sự được phân bổ và sử dụng hiệu quả trong thực tiễn.
Đại biểu Nguyễn Thị Sửu - Đoàn ĐBQH TP. Huế phát biểu
Đồng thời, đại biểu đề xuất cần quy định rõ về cách tính toán và công khai tỉ lệ chi cho văn hoá; thiết lập cơ chế giám sát độc lập để đảm bảo việc chi đúng mục tiêu, đúng mục đích; đề xuất liên kết chi cho văn hóa với các chỉ số phát triển bền vững để đánh giá tác động xã hội và văn hóa của nước ta.
Về đầu tư vào cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa quy định tại Điều 4 và Điều 5, đại biểu Nguyễn Thị Sửu nhận thấy, các ưu đãi về đất đai, ưu đãi về thuế, chính sách tài chính rất tích cực. Tuy nhiên, cần xác định rõ tiêu chí để xác định doanh nghiệp có đủ điều kiện được hưởng ưu đãi hay không, đảm bảo minh bạch, tránh tình trạng lợi dụng chính sách để trốn thuế và đầu tư hình thức.
Các đại biểu tham gia Phiên thảo luận tại Tổ 4
Đồng thời, đề nghị cần quy định đánh giá tính sáng tạo văn hóa. “Văn hoá đa dạng lĩnh vực, chất lượng sản phẩm, tác động xã hội, do đó cần cụ thể hóa 3 mảng này khi đánh giá về tính sáng tạo văn hoá. Cùng với đó, hạn chế mức độ ưu đãi đối với các dự án có yếu tố nước ngoài chi phối để đảm bảo chủ quyền văn hoá”, đại biểu nêu quan điểm.
Đánh giá hiệu quả các chương trình quảng bá văn hoá trước khi tiếp tục đầu tư
Đồng tình với quy định quảng bá, xúc tiến, phát triển sản phẩm văn hóa tại Điều 9 của dự thảo Nghị quyết, đại biểu Nguyễn Thị Sửu cho rằng, việc quảng bá văn hóa là cần thiết nhưng hiện nay nhiều chương trình còn mang tính hình thức và chưa tạo được tác động lâu dài trong nhận diện văn hóa Việt Nam. Vì vậy, đại biểu đề nghị đánh giá hiệu quả các chương trình quảng bá văn hoá trước khi tiếp tục đầu tư để đảm bảo hiệu quả và tránh lãng phí. “Ví dụ như đo lường mức độ nhận diện thương hiệu Việt Nam, lượng khách du lịch văn hóa hoặc doanh thu từ sản phẩm văn hóa… Những yếu tố này rất cần thiết”.
Bên cạnh đó, đại biểu Nguyễn Thị Sửu đề nghị hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân không chỉ trong quảng bá văn hoá mà còn phải trong sản xuất nội dung có chất lượng, tránh tình trạng chỉ có hình thức mà không có nội dung sâu sắc. Đồng thời, cần tăng cường sự tham gia của giới trẻ, đặc biệt là truyền thông số trong các chiến dịch quảng bá văn hoá.
Đại biểu Nguyễn Thanh Ngân - Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa phát biểu
Cùng quan tâm đến nội dung này, đại biểu Nguyễn Thanh Ngân - Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa nhận thấy, các khoản của Điều này đều đề cập đến giới thiệu sản phẩm văn hóa của Việt Nam đến các quốc gia có cộng đồng người Việt Nam sinh sống và làm việc hoặc là của Việt Nam ở nước ngoài... Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Thanh Ngân cho rằng, việc quảng bá xúc tiến và phát triển sản phẩm thị trường công nghiệp văn hóa Việt Nam không chỉ dành cho nước ngoài mà gồm cả trong nước.
Vì vậy, đại biểu đề nghị cần có cơ chế hỗ trợ kinh phí giữa Nhà nước và doanh nghiệp tư nhân cũng như phối hợp với doanh nghiệp tư nhân để phổ biến, quảng bá những sản phẩm văn hóa đến toàn bộ người dân trong nước, qua đó góp phần đem lại hiệu quả tốt hơn.
Cũng tại Phiên họp, các đại biểu thảo luận, cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công; Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương.
