Tăng cường truyền thông "hai chiều" khi tuyên truyền bình đẳng giới trên không gian mạng

Mặt trái của những con số "tỷ view"

Một trong những vấn đề "nóng" nhất được các đại biểu quan tâm chính là sự an toàn của phụ nữ và trẻ em gái trong môi trường trực tuyến. Đại biểu Nguyễn Trần Phương Hà (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Nai) ghi nhận báo cáo của Chính phủ đã nêu rất chi tiết về thành công của các chiến dịch truyền thông trên không gian mạng như TikTok và Facebook với hàng tỷ lượt xem. Tuy nhiên, đại biểu thẳng thắn chỉ ra rằng báo cáo đang "bỏ ngỏ" mặt trái của không gian mạng, đơn cử như tình trạng phụ nữ và trẻ em gái đang đối mặt với nguy cơ quấy rối qua mạng, trả thù, lừa đảo và bắt cóc trực tuyến. Sự xuất hiện của công nghệ AI để bôi nhọ danh dự có xu hướng ngày càng tăng với mức độ tinh vi hơn. Đáng chú ý, báo cáo hiện mới chỉ dừng lại ở việc dùng không gian mạng để tuyên truyền mà chưa coi đây là một môi trường cần được bảo vệ để đảm bảo bình đẳng giới.

Từ thực tế đó, đại biểu đưa ra những đề xuất mang tính thực chất như bổ sung đánh giá tình hình an toàn giới trên không gian mạng vào mục tiêu số 3 của kế hoạch; xây dựng các công cụ đo lường hiệu quả hơn, thay vì những công cụ hiện nay còn nhiều yếu kém.

Chất lượng việc làm và thu nhập: Khoảng cách giữa "con số" và "thực chất"

Vấn đề bình đẳng trong kinh tế cũng là tâm điểm thảo luận, đặc biệt là khi các chỉ tiêu về số lượng có vẻ đã đạt nhưng bản chất bên trong vẫn còn nhiều trăn trở.

Đại biểu Phạm Thị Thu Thủy (Đoàn ĐBQH tỉnh Thái Nguyên) đặt câu hỏi về tính thực chất của các báo cáo khi tỉ lệ lao động nữ có việc làm bền vững tăng nhưng thu nhập bình quân của lao động nữ vẫn còn khoảng cách xa so với nam giới; tỉ lệ phụ nữ nắm giữ các vị trí quản lý, lãnh đạo vẫn còn rất hạn chế. Đại biểu đề nghị Chính phủ làm rõ nguyên nhân cốt lõi: “Liệu do nguồn lực hạn chế hay do định kiến giới vẫn tồn tại sâu sắc trong xã hội?”.

Đại biểu cũng bày tỏ lo ngại về sự thiếu đồng đều trong thực hiện các mục tiêu giới khi nhiều địa phương vẫn chưa đạt chỉ tiêu so với kế hoạch đề ra. Do đó, cần phân tích rõ mức độ chênh lệch giữa các nhóm địa phương trong lĩnh vực việc làm, giáo dục và quản lý. Đại biểu đề nghị các giải pháp sắp tới cần mang tính "phân vùng, phân nhóm" để thu hẹp khoảng cách vùng miền thay vì áp dụng một công thức chung.

An sinh xã hội cho những nhóm "yếu thế trong yếu thế"

Khi xã hội tiến sâu vào giai đoạn già hóa, những đối tượng như phụ nữ cao tuổi và phụ nữ khuyết tật đang có nguy cơ bị bỏ lại phía sau. Đại biểu Điểu Huỳnh Sang (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Nai) đưa ra một nhận định đầy suy ngẫm: Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa nhanh hơn khi chưa đạt mức thu nhập cao, dẫn đến nguy cơ "già trước khi giàu". Điều này gây áp lực lên hệ thống an sinh xã hội.

Một số đại biểu chỉ ra báo cáo còn thiếu số liệu và chính sách tác động cụ thể đến phụ nữ khuyết tật và phụ nữ cao tuổi độc thân. Phụ nữ cao tuổi có tuổi thọ trung bình cao hơn nam giới nhưng thu nhập lại thấp hơn, gánh nặng nội trợ cao hơn, tạo ra sự bất bình đẳng kép về cả kinh tế và y tế. Đại biểu kiến nghị bổ sung các chỉ tiêu phụ về an sinh xã hội cho lao động nữ khu vực phi chính thức khi nghỉ hưu và khả năng tiếp cận y tế của phụ nữ khuyết tật.

Một vấn đề khác được các đại biểu đề cập là cơ chế vận hành và kinh phí thực hiện công tác bình đẳng giới. Đại biểu Điểu Huỳnh Sang nhấn mạnh Luật Bình đẳng giới đã thực thi gần 20 năm và không còn phù hợp với thực tiễn phát triển hiện nay, nhất là khi thiếu đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành và mô hình chính quyền địa phương các cấp, sự lạc hậu này tạo ra "khoảng trống" trong việc bố trí ngân sách và kiện toàn bộ máy tổ chức. Đại biểu đề nghị cần đưa việc sửa đổi Luật Bình đẳng giới vào chương trình xây dựng pháp luật sớm nhất.

Bên cạnh đó, kinh phí phân bổ cho các bộ ngành chưa đảm bảo, ở cấp xã, nhiều chỉ tiêu chưa đạt do thiếu hụt cả nhân lực lẫn kinh phí; sự chênh lệch giàu nghèo giữa các địa phương dẫn đến việc thực hiện bình đẳng giới nơi thì "dư dả", nơi thì "đầy khó khăn".

Để chuẩn bị cho giai đoạn 2026-2030, các đại biểu đề nghị Chính phủ cần thay đổi cách tiếp cận trong việc lập báo cáo đánh giá. Một số đại biểu cho rằng báo cáo không nên chỉ liệt kê kết quả mà cần bổ sung nội dung về bối cảnh tình hình và các quan điểm chỉ đạo để đánh giá kết quả một cách toàn diện hơn. Đặc biệt, cần rút ra các bài học kinh nghiệm từ giai đoạn trước để định hình đường hướng cho giai đoạn tiếp theo.

Các đai biểu cũng nhận định các chính sách hiện nay đa phần chưa đánh giá sâu về tác động giới khi triển khai thực hiện. Nhiều địa phương khi xây dựng nghị quyết chỉ nêu một câu mang tính chung chung là đảm bảo tính bình đẳng giới chứ không giải trình được cụ thể. Do vậy, đây là vấn đề cần được lưu ý trong thời gian tới để đảm thực thực thi công tác bình đẳng giới được thực chất.