[Infographic] Ủy ban Pháp luật và Tư pháp: Đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, hoàn thiện thể chế để phát triển đất nước

Năm 2025 là năm có nhiều thay đổi quan trọng, Đảng và Nhà nước tập trung triển khai quyết liệt chủ trương tinh gọn tổ chức bộ máy, sắp xếp lại đơn vị hành chính các cấp, thúc đẩy mạnh mẽ đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, nhằm nâng cao chất lượng và tính đồng bộ của hệ thống pháp luật. Đồng thời, đây cũng là năm cuối của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV. Để thực hiện chủ trương sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, là một trong những Ủy ban đóng vai trò then chốt, quan trọng nhất trong hoạt động của Quốc hội, ngay từ đầu năm 2025, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã rất khẩn trương hoàn thành sắp xếp, thành lập Ủy ban Pháp luật và Tư pháp (trên cơ sở sáp nhập 02 Ủy ban là Ủy ban Pháp luật và Ủy ban Tư pháp), thành lập Vụ chuyên môn (trên cơ sở Vụ Pháp luật và Vụ Tư pháp của Văn phòng Quốc hội), kiện toàn tổ chức bộ máy; đồng thời, ban hành Quy chế làm việc của Ủy ban, qua đó, tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc tổ chức và hoạt động của Ủy ban sau sáp nhập.

Trong bối cảnh đó, khối lượng công việc của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp năm 2025, nhất là trong công tác lập hiến, lập pháp và quyết định vấn đề quan trọng là đặc biệt lớn, chưa từng có trong lịch sử hoạt động của Quốc hội và của Ủy ban. Đáng chú ý, Đảng ủy Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, lãnh đạo Quốc hội đã tin tưởng, giao Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp thực hiện nhiều nhiệm vụ quan trọng, trong đó phải kể đến như:

Đến nay, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã cơ bản hoàn thành tốt tất cả các nhiệm vụ được giao.

Có thể thấy, năm 2025, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã đạt nhiều kết quả toàn diện trên các mặt công tác, có nhiều đổi mới, sáng tạo trong tổ chức thực hiện, phát huy dân chủ, đề cao trách nhiệm, quyết liệt, quyết tâm hoàn thành các nhiệm vụ, chương trình, kế hoạch đề ra đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng. Đặc biệt là đạt nhiều kết quả quan trọng trong công tác lập hiến, lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.

* Phục vụ việc sửa đổi Hiến pháp năm 2013

Một trong những thành tựu nổi bật nhất của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp trong năm 2025 là đã tham mưu, giúp Đảng ủy Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội phối hợp với các cơ quan, tổ chức liên quan khẩn trương nghiên cứu, trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Ban Chấp hành Trung ương Đảng quyết định chủ trương, phạm vi sửa đổi, bổ sung Hiến pháp; xây dựng kế hoạch xác định rõ các công việc và lộ trình tiến hành sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp; chủ động nghiên cứu, chuẩn bị dự thảo các văn bản, tài liệu của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trình Quốc hội xem xét, quyết định việc sửa đổi, bổ sung Hiến pháp và thành lập Ủy ban Dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì các Phiên họp của Ủy ban Dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013. Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, Ủy viên Thường trực Ủy ban Dự thảo sửa đổi Hiến pháp phát biểu tại Phiên họp. Ảnh: Vũ Hiếu - Cao Hoàng

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã chủ trì việc tham mưu nội dung và xây dựng các văn bản, tài liệu phục vụ hoạt động của Ủy ban Dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013; triển khai tổ chức lấy ý kiến Nhân dân về dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013 với nhiều cách làm mới, hiệu quả, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin, huy động sự tham gia tích cực của các tầng lớp Nhân dân, các ngành, các cấp đóng góp ý kiến vào các nội dung sửa đổi, bổ sung Hiến pháp.

Hơn 280 triệu lượt ý kiến góp ý về nội dung sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013 trên ứng dụng VNeID

Đồng thời, tham mưu giúp Đảng ủy Quốc hội phối hợp với Đảng ủy Chính phủ, các cơ quan có liên quan lãnh đạo việc nghiên cứu tiếp thu, giải trình ý kiến góp ý của Nhân dân, các ngành, các cấp, các chuyên gia, nhà khoa học và đại biểu Quốc hội để hoàn thiện dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp, báo cáo xin ý kiến chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và trình Quốc hội xem xét, thông qua, bảo đảm chất lượng và sớm hơn tiến độ 02 tuần so với dự kiến Chương trình Kỳ họp Quốc hội (Nghị quyết số 203/2025/QH15 ngày 16/6/2025) và với sự đồng thuận, nhất trí của 470/470 (đạt 100%) đại biểu Quốc hội có mặt biểu quyết tán thành, tạo điều kiện để sớm thông qua các luật, nghị quyết về tổ chức bộ máy, góp phần đẩy nhanh tiến độ hoàn thành việc sắp xếp tổ chức bộ máy để các đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã theo mô hình chính quyền địa phương 02 cấp trong cả nước chính thức hoạt động từ ngày 01/7/2025.

* Tham mưu, phục vụ hoạt động lập pháp

Cùng với nhiệm vụ đặc biệt quan trọng về sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013, một dấu ấn khác của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp trong năm 2025 chính là tham mưu, phục vụ hoạt động lập pháp. Theo đó, Ủy ban đã chủ trì thẩm tra, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến và trình Quốc hội thông qua 29 luật (trong đó có 02 luật được sửa đổi 02 lần trong năm 2025), 12 nghị quyết quy phạm pháp luật, trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua 01 pháp lệnh và 28 nghị quyết quy phạm pháp luật thuộc lĩnh vực Ủy ban phụ trách. Trong đó, có nhiều luật, nghị quyết rất quan trọng để kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng, tạo cơ sở pháp lý thực hiện sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy các cơ quan trong hệ thống chính trị ở Trung ương và địa phương theo mô hình 02 cấp, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân theo mô hình 03 cấp... cũng như các luật trong lĩnh vực tư pháp nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng về giảm bớt các tội danh có áp dụng hình phạt tử hình và khắc phục các bất cập, vướng mắc về thi hành án tử hình. Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã tham mưu, trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, thông qua Nghị quyết về Chương trình lập pháp năm 2026 và theo dõi việc triển khai thực hiện.

Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì và phát biểu khai mạc Diễn đàn xây dựng pháp luật lần thứ nhất với chủ đề “Hoàn thiện thể chế, pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”. Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Báo cáo đề dẫn Diễn đàn. Ảnh: Vũ Hiếu - Cao Hoàng

Dấu ấn nổi bật của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp năm 2025 phải kể đến là đổi mới, hoàn thiện quy trình xây dựng pháp luật, kịp thời tháo gỡ các vướng mắc, điểm nghẽn thể chế, pháp luật. Thực hiện phân công của Đảng ủy Quốc hội, Thường trực Ủy ban đã tham mưu triển khai thực hiện Kết luận số 119-KL/TW ngày 20/01/2025 của Bộ Chính trị về Định hướng đổi mới, hoàn thiện quy trình xây dựng pháp luật, làm cơ sở cho việc sửa đổi toàn diện Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) tại Kỳ họp bất thường lần thứ 9 (tháng 2/2025), đáp ứng yêu cầu đổi mới tư duy, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác xây dựng pháp luật.

Theo đó, quy trình, thủ tục, thẩm quyền, trách nhiệm của các cơ quan trong công tác xây dựng pháp luật, gồm tất cả các khâu từ đề xuất, lập chương trình lập pháp, xây dựng, soạn thảo đến tiếp thu, chỉnh lý dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, thông qua có nhiều đổi mới, phân định rõ hơn vai trò, đề cao trách nhiệm của các cơ quan trong xây dựng và ban hành VBQPPL, góp phần đẩy nhanh tiến độ, nâng cao chất lượng ban hành luật, pháp lệnh, nghị quyết của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tiếp tục thẩm tra, tham mưu, phục vụ Quốc hội xem xét, thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Nghị quyết số 197/2015/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật để kịp thời thể chế hóa các chủ trương của Đảng tại Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới và các yêu cầu mới về sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp.

Tại Kỳ họp thứ 9 (tháng 5/2025), đại biểu Quốc hội bấm nút thông qua Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật. Ảnh: Vũ Hiếu - Cao Hoàng

Đặc biệt, tại Kỳ họp thứ 9 (tháng 5/2025), Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã thẩm tra, tham mưu, phục vụ Quốc hội xem xét, thông qua Nghị quyết số 206/2025/QH15 về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật nhằm kịp thời tháo gỡ các “điểm nghẽn” về thể chế, khơi thông các nguồn lực, tạo sự linh hoạt cho Chính phủ, các Bộ, ngành và chính quyền địa phương trong quản lý, điều hành, chủ động ứng phó với những biến động của thực tiễn.

Bên cạnh đó, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng chủ động tham gia phối hợp thẩm tra, tiếp thu, chỉnh lý, rà soát kỹ thuật văn bản trước và sau thông qua đối với tất cả các dự thảo luật, nghị quyết, các nội dung khác do các Ủy ban khác của Quốc hội chủ trì trong Chương trình công tác của Ủy ban Thường vụ Quốc hội để trình Quốc hội tại Kỳ họp bất thường lần thứ 9, Kỳ họp thứ 9, Kỳ họp thứ 10 và các Phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội từ đầu năm đến nay.

Quá trình tham gia phối hợp của Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp trong công tác xây dựng pháp luật đã chỉ ra nhiều điểm còn mâu thuẫn, chồng chéo của các dự thảo văn bản, từ đó góp phần bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và tính thống nhất của hệ thống pháp luật, tính khả thi của văn bản được ban hành. Những kết quả này đã được Lãnh đạo Quốc hội và Thường trực các Ủy ban của Quốc hội, các cơ quan chủ trì soạn thảo, cơ quan hữu quan đánh giá cao.

Cùng với dấu ấn trong công tác lập pháp, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng đạt nhiều kết quả tích cực trong công tác tham mưu, phục vụ hoạt động giám sát của Quốc hội. Theo đó, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã hoàn thành thẩm tra nhóm các báo cáo của Chính phủ, TANDTC, VKSNDTC về công tác phòng, chống vi phạm pháp luật và tội phạm, công tác thi hành án và công tác phòng, chống tham nhũng năm 2025; các báo cáo của Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao năm 2025 và tổng kết công tác nhiệm kỳ 2021 - 2026; Báo cáo tổng kết công tác nhiệm kỳ 2021-2026 của Chính phủ. Đồng thời, theo phân công của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tích cực phối hợp với các cơ quan xây dựng, trình Quốc hội thông qua Nghị quyết về tổng kết công tác nhiệm kỳ 2021 - 2026 của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Kiểm toán nhà nước.

Tại Phiên họp toàn thể lần thứ 8 (tháng 10/2025), Ủy ban Pháp luật và Tư pháp thẩm tra các Báo cáo của Chính phủ, TANDTC, VKSNDTC về công tác phòng, chống vi phạm pháp luật và tội phạm, công tác thi hành án và công tác phòng, chống tham nhũng năm 2025; các Báo cáo tổng kết nhiệm kỳ. Ảnh: Vũ Hiếu - Cao Hoàng

Đáng chú ý, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp thường xuyên thực hiện công tác giám sát văn bản quy phạm pháp luật thuộc lĩnh vực Ủy ban phụ trách nhằm rà soát, đánh giá về tính kịp thời, đầy đủ của việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật; việc tuân thủ các quy định về thẩm quyền, hình thức, trình tự, thủ tục ban hành và hình thức văn bản quy phạm pháp luật; chỉ ra một số văn bản quy định chi tiết chậm, chưa ban hành và một số văn bản quy phạm pháp luật có dấu hiệu chưa bảo đảm tính hợp pháp, tính thống nhất thuộc lĩnh vực Ủy ban pháp phụ trách. Qua giám sát, Thường trực Ủy ban nhận thấy, về cơ bản các văn bản quy phạm pháp luật thuộc phạm vi giám sát được ban hành đúng thẩm quyền, hình thức, trình tự, thủ tục quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, chưa phát hiện sai sót về nội dung.

Đại diện Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp theo phân công tham gia phục vụ Đoàn giám sát chuyên đề của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về phát triển và sử dụng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao”; Đoàn giám sát chuyên đề của Quốc hội về “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường kể từ khi Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 có hiệu lực thi hành” báo cáo Quốc hội tại Kỳ họp thứ 10.

Ngày 4/8/2025, Đoàn khảo sát của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội do Phó Chủ nhiệm Ủy ban Mai Thị Phương Hoa làm Trưởng đoàn đã làm việc với UBND tỉnh Quảng Ninh về tình hình thực hiện pháp luật trong công tác phòng, chống tội phạm, phòng, chống tham nhũng; công tác điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án năm 2025; đồng thời khảo sát, nắm bắt tình hình thực tế tại Trại Tạm giam Công an tỉnh Quảng Ninh

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã tổ chức 05 Đoàn công tác đi khảo sát thực tế về “tình hình chấp hành pháp luật trong công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật; công tác phòng, chống tham nhũng; công tác điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án năm 2025” tại các tỉnh, thành phố: Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Quảng Ninh, Hải Phòng, Lai Châu, Điện Biên, Đà Nẵng, Huế, Đắk Lắk, Lâm Đồng và một số trại giam trên toàn quốc; 01 Đoàn công tác làm việc với Bộ Xây dựng và các cơ quan hữu quan tại Cảng hàng không quốc tế Long Thành và Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng phục vụ việc thẩm tra, phối hợp tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật Hàng không dân dụng Việt Nam (sửa đổi).

Ngày 5/8/2025, Đoàn khảo sát của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp do Phó Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Thị Thủy làm Trưởng đoàn đã làm việc với UBND tỉnh Lâm Đồng để khảo sát, nắm bắt tình hình phòng, chống tội phạm trên địa bàn

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng triển khai thực hiện các nhiệm vụ phục vụ hoạt động giám sát theo kế hoạch, cụ thể: (1) thẩm tra việc thực hiện các Nghị quyết của Quốc hội khóa XIV và khóa XV về giám sát chuyên đề, chất vấn đối với nội dung thuộc phạm vi lĩnh vực phụ trách của Ủy ban; (2) xử lý đơn, thư khiếu nại, tố cáo gửi đến Ủy ban, Thường trực Ủy ban; (3) xây dựng Báo cáo kết quả tiếp công dân, xử lý đơn thư và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân (01/8/2024 - 31/7/2025; (4) trả lời kiến nghị của cử tri và của địa phương...

Bên cạnh những kết quả nổi bật về công tác lập pháp và giám sát, năm 2025, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã thẩm tra, phục vụ Quốc hội xem xét, thông qua nhiều nghị quyết quan trọng liên quan đến lĩnh vực tổ chức bộ máy Nhà nước thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội. Cụ thể:

Về việc kiện toàn tổ chức bộ máy của Chính phủ, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã thẩm tra, giúp Ủy ban Thường vụ Quốc hội trình Quốc hội thông qua 02 Nghị quyết tại Kỳ họp bất thường thứ 9 về cơ cấu tổ chức của Chính phủ, gồm Nghị quyết 176/2025/QH15 về cơ cấu tổ chức của Chính phủ nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV và Nghị quyết số 177/2025/QH15 về cơ cấu số lượng thành viên Chính phủ nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV; tham mưu, giúp Ủy ban Thường vụ Quốc hội trình Quốc hội thông qua Nghị quyết số 178/2025/QH15 về việc tổ chức các cơ quan của Quốc hội, tạo cơ sở pháp lý cho việc sắp xếp, củng cố, kiện toàn tổ chức bộ máy các cơ quan của Quốc hội, Chính phủ theo hướng tinh gọn, nâng cao hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, bảo đảm thực hiện đúng các chủ trương, nghị quyết, kết luận của cấp có thẩm quyền.

Tại Kỳ họp bất thường lần thứ 9 (tháng 2/2025), Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 178/2025/QH15 về việc tổ chức các cơ quan của Quốc hội, tạo cơ sở pháp lý cho việc sắp xếp, củng cố, kiện toàn tổ chức bộ máy các cơ quan của Quốc hội. Ảnh: Vũ Hiếu - Cao Hoàng

Về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, tại Kỳ họp thứ 9, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã thẩm tra, phục vụ Quốc hội thông qua Nghị quyết số 202/2025/QH15 về sắp xếp các đơn vị hành chính cấp tỉnh. Theo đó, đã sắp xếp 52 tỉnh, thành phố để hình thành 23 tỉnh, thành phố mới. Sau khi sắp xếp, cả nước có 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh, gồm 28 tỉnh và 6 thành phố, đánh dấu cột mốc lịch sử trong quá trình sắp xếp, tổ chức lại không gian phát triển và kinh tế - xã hội của các đơn vị hành chính cấp tỉnh trong cả nước, đưa đất nước đi vào kỷ nguyên phát triển mới, giàu mạnh, thịnh vượng.

Về sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã, trong năm 2025, thực hiện quy định của Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã tiếp tục thẩm tra và phục vụ Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, thông qua 34 nghị quyết về sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của 34 tỉnh, thành phố, qua đó đã sắp xếp 9.907 ĐVHC cấp xã giảm 6.714 đơn vị (chiếm 66,91%), từ 10.035 đơn vị (gồm 7.694 xã, 1.724 phường, 617 thị trấn) xuống còn 3.321 đơn vị (gồm 2.621 xã, 687 phường, 13 đặc khu). Đến nay, việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã để thực hiện chủ trương sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp theo các nghị quyết, kết luận của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã hoàn thành, bảo đảm chất lượng, có nội dung hoàn thành sớm hơn tiến độ yêu cầu, tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai đồng loạt, đưa chính quyền địa phương 02 cấp đi vào hoạt động chính thức trên cả nước từ ngày 01/7/2025. Đây là nội dung lớn, có ý nghĩa chiến lược nhằm tinh gọn đầu mối phù hợp với yêu cầu của thực tiễn, mở rộng không gian phát triển, tập trung nguồn lực đầu tư, bảo đảm phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế phát triển kinh tế - xã hội của mỗi địa phương, thúc đẩy sự phát triển chung của cả nước, đánh dấu bước chuyển mình lịch sử của đất nước.

Tại Kỳ họp thứ 9 (tháng 6/2025), Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh năm 2025. Theo đó, cả nước có 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh, gồm 28 tỉnh và 6 thành phố. Ảnh: Vũ Hiếu - Cao Hoàng

Về tổ chức bộ máy của cơ quan, trên cơ sở đề xuất của Chính phủ, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Toà án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và các cơ quan có liên quan, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã tổ chức thẩm tra, trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến, trình Quốc hội xem xét, sắp xếp tổ chức Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân theo mô hình 03 cấp; trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua các nghị quyết về liên quan đến tổ chức, hoạt động của Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân; quyết định việc giải thể, thành lập, sáp nhập một số cơ quan điều tra hình sự trong Quân đội nhân dân Việt Nam ; thành lập Cục Công nghệ thông tin trực thuộc Kiểm toán nhà nước …

Theo đề nghị của các cơ quan, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã tổ chức nghiên cứu, tham gia ý kiến đối với Đề án sắp xếp hệ thống cơ quan thanh tra tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; Đề án sắp xếp hệ thống tổ chức cơ quan thi hành án dân sự; Đề án tiếp tục sắp xếp, tinh gọn bộ máy của Toà án nhân dân, của Viện kiểm sát nhân dân; Đề án sắp xếp, tinh gọn cơ quan Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, các hội quần chúng được Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ...

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đặc biệt quan tâm đến hoạt động đối ngoại, hợp tác quốc tế nhằm tăng cường trao đổi kinh nghiệm lập pháp, tư pháp

Ngoài ra, trong năm 2025, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đặc biệt quan tâm đến hoạt động đối ngoại, hợp tác quốc tế nhằm tăng cường trao đổi kinh nghiệm lập pháp, tư pháp và thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa Quốc hội Việt Nam với Quốc hội các nước, giữa Ủy ban Pháp luật và Tư pháp với các Ủy ban của Quốc hội, nghị viện các nước như Lào, Timor-Leste, Thái Lan, Canada, Hungary, Áo… Đồng thời, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng quan tâm, chỉ đạo sát sao công tác chuyển đổi số, tích cực triển khai việc ứng dụng công nghệ thông tin, thực hiện chuyển đổi số trong hoạt động của Ủy ban.

Có thể thấy, năm 2025 là năm có nhiều thay đổi quan trọng, đây vừa là bối cảnh thuận lợi, nhưng cũng đặt ra nhiều yêu cầu, nhiều nhiệm vụ mới, cấp bách cần giải quyết, ảnh hưởng mạnh mẽ đến hoạt động của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, trong đó có Ủy ban Pháp luật và Tư pháp.

Tuy nhiên, với sự đoàn kết, thống nhất, chủ động, trách nhiệm, đổi mới, nỗ lực vượt qua khó khăn, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã hoàn thành khối lượng công việc rất lớn, đặc biệt là các nhiệm vụ liên quan đến sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013, công tác lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, phục vụ việc triển khai chủ trương của Đảng về sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy các cơ quan trong hệ thống chính trị theo hướng thu gọn đầu mối, tổ chức mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, tổ chức Toà án, Viện kiểm sát 03 cấp.

Tập thể Ủy ban Pháp luật và Tư pháp chụp ảnh lưu niệm tại Phiên họp toàn thể lần thứ nhất của Ủy ban (tháng 4/2025)

Ngoài các nhiệm vụ nêu trên, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng đã tham mưu, giúp Đảng đoàn Quốc hội, Đảng ủy Quốc hội ban hành, theo dõi thực hiện nhiều kế hoạch về công tác lập pháp; xây dựng các văn bản về công tác cải cách tư pháp, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; đồng thời đã thực hiện nhiều nhiệm vụ khác trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ theo quy định.

Để thực hiện tốt các nhiệm vụ được giao, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã tổ chức thành công 11 Phiên họp toàn thể để thảo luận, thẩm tra, xem xét, quyết định các nội dung theo chức năng, nhiệm vụ được giao. Thường trực Ủy ban đã chủ động tổ chức tốt công tác nghiên cứu nội dung, chuẩn bị hồ sơ, tài liệu để gửi sớm cho các thành viên Ủy ban để tiếp cận và tham gia ý kiến. Các văn bản, quyết định của Ủy ban, Thường trực Ủy ban đều được thảo luận tập thể hoặc lấy ý kiến bằng văn bản và đều được thể hiện theo ý kiến của đa số.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cùng tập thể Ủy ban Pháp luật và Tư pháp chụp ảnh lưu niệm tại Hội nghị tổng kết hoạt động của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV. Ảnh: Vũ Hiếu - Cao Hoàng

Có thể khẳng định, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đạt được những kết quả quan trọng nêu trên, trước hết là nhờ sự lãnh đạo sát sao của Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội, UBTVQH, sự quan tâm chỉ đạo thường xuyên, trực tiếp và chặt chẽ của đồng chí Chủ tịch Quốc hội, đồng chí Phó Chủ tịch Quốc hội phụ trách trực tiếp. Bên cạnh đó, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp thực hiện nghiêm túc việc xây dựng kế hoạch công tác năm, quý và hằng tháng, trong đó phân công cụ thể trách nhiệm, tiến độ và kết quả thực hiện đến từng thành viên trong Thường trực Ủy ban và Vụ chuyên môn; triển khai mạnh mẽ việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động để nâng cao chất lượng, hiệu quả xử lý công việc.

Đồng thời, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã phối hợp chặt chẽ với Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội; giữ mối quan hệ phối hợp công tác thường xuyên, gắn bó với các cơ quan hữu quan (như TANDTC, VKSNDTC, Bộ Tư pháp, Bộ Nội vụ, Bộ Công an, Bộ Xây dựng, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Thanh tra Chính phủ, Văn phòng Chính phủ…), với các Đoàn đại biểu Quốc hội, Thường trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố có liên quan, qua đó góp phần giúp Ủy ban Pháp luật và Tư pháp thực hiện tốt các nhiệm vụ được giao cũng như đóng góp vào thành công chung trong hoạt động của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội năm 2025.