Chủ tịch Quốc hội: Chuyển đổi số phải tạo chuyển biến thực chất, không để hệ thống xây xong mà không hiệu quả

Chủ tịch Quốc hội chủ trì cuộc làm việc với Ban Chỉ đạo của Quốc hội về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo

Như Cổng Thông tin điện tử Quốc hội đã đưa tin, sáng 13/5, tại Nhà Quốc hội, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã chủ trì cuộc làm việc của lãnh đạo Quốc hội với Ban Chỉ đạo của Quốc hội về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Ban Chỉ đạo chuyển đổi số của Quốc hội.

Tham dự cuộc làm việc có: Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến - Trưởng Ban Chỉ đạo Chuyển đổi số của Quốc hội; các Ủy viên Trung ương Đảng: Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh; Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh và các Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Cùng dự còn có đại diện Văn phòng Trung ương Đảng, Văn phòng Chủ tịch nước, Văn phòng Chính phủ, Bộ Công an, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp, Bộ Khoa học và Công nghệ, Kiểm toán Nhà nước, Ban Cơ yếu Chính phủ, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Tập đoàn Viettel...

Các ý kiến tại cuộc làm việc đều đánh giá cao và ghi nhận sự chủ động, tích cực, nỗ lực của hai Ban Chỉ đạo kể từ khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57 ngày 22/12/2024. Đối với Ban Chỉ đạo của Quốc hội về thực hiện Nghị quyết 57, với cơ quan thường trực là Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, các ý kiến cho rằng Ban Chỉ đạo đã chủ động, tích cực triển khai các nhiệm vụ được giao theo Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị; các kế hoạch, chương trình của Đảng ủy Quốc hội; các nghị quyết, quyết định, kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội liên quan đến phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, gắn với các nhiệm vụ do Ban Chỉ đạo Trung ương về thực hiện Nghị quyết 57 giao cho Quốc hội.

Đối với Ban Chỉ đạo về chuyển đổi số của Quốc hội, với cơ quan thường trực là Văn phòng Quốc hội, các ý kiến ghi nhận Ban Chỉ đạo đã bám sát chỉ đạo của Trung ương, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và lãnh đạo Quốc hội; đồng thời phối hợp hiệu quả với Tập đoàn Viettel trong triển khai các nhiệm vụ chuyển đổi số, xây dựng nền tảng, hạ tầng và ứng dụng phục vụ hoạt động của Quốc hội.
Đồng thời các đại biểu cũng trao đổi thẳng thắn, làm rõ những hạn chế vướng mắc trong triển khai thực hiện Nghị quyết 57 của Trung ương, công tác chuyển đổi số trong các cơ quan của Quốc hội.

Kết luận cuộc làm việc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo rất quan tâm, thường xuyên sơ kết, rút kinh nghiệm trong triển khai thực hiện Nghị quyết 57.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ghi nhận, đánh giá cao công tác phối hợp khá đồng bộ, bài bản, toàn diện của 2 Ban Chủ đạo với các cơ quan: từ xây dựng thể chế, Kiến trúc Quốc hội số, phát triển dữ liệu số, nền tảng số, ứng dụng số; bảo đảm hạ tầng kỹ thuật, an toàn, an ninh thông tin; phát triển nguồn nhân lực số đến đến thử nghiệm và vận hành nhiều hệ thống CNTT phục vụ hoạt động của Quốc hội.
Đến nay, đã có nhiều hệ thống như Quản lý văn bản và điều hành điện tử; App Quốc hội; gỡ băng ghi âm; Phần mềm quản lý thông tin bầu cử; Trang thông tin về ĐBQH; Phòng họp không giấy tờ; Nền tảng Bình dân học vụ số - Quốc hội số; Phần mềm quản lý hồ sơ cán bộ, công chức; Kho dữ liệu số…
Nhân dịp này, thay mặt lãnh đạo Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội biểu dương các Ban Chỉ đạo, các cơ quan, đơn vị đã toàn tâm, toàn ý, nỗ lực đồng hành với Quốc hội trong thời gian qua; đồng thời cảm ơn Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội Viettel và các đối tác đã đóng góp thiết thực cho quá trình xây dựng Quốc hội số, chuyển đổi số, số hóa và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động của Quốc hội.

Quốc hội sẽ nghiên cứu thành lập Trung tâm AI riêng

Chủ tịch Quốc hội cho biết, những kết quả ứng dụng AI đã góp phần hỗ trợ rất lớn cho hoạt động của Quốc hội, nhất là trong việc đẩy nhanh tốc độ xử lý văn bản, hỗ trợ công tác lập pháp. Có những khối lượng công việc nhờ ứng dụng AI có thể rút ngắn đáng kể thời gian đọc, tổng hợp, rà soát văn bản với độ chính xác cao. 

Về nhiệm vụ cụ thể thời gian tới, Chủ tịch Quốc hội giao Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội chỉ đạo việc hợp nhất hai Ban Chỉ đạo thành một Ban Chỉ đạo chung; đề xuất Ủy ban Thường vụ Quốc hội phê duyệt danh sách thành viên, đồng thời sửa đổi, thay thế các nghị quyết, quy định có liên quan. Trường hợp cần thiết, nghiên cứu thành lập ban quản lý dự án hoặc mô hình phù hợp để triển khai đấu thầu, mua sắm thiết bị, bảo đảm cơ sở pháp lý và điều kiện tổ chức thực hiện.

Chủ tịch Quốc hội lưu ý, sau khi kiện toàn, Ban Chỉ đạo khẩn trương chỉ đạo, đôn đốc, giám sát, kiểm tra việc thực hiện các nhiệm vụ tại các kế hoạch của Đảng ủy Quốc hội, các kết luận của Ban Chỉ đạo Trung ương, Văn phòng Trung ương, Tổ giúp việc Ban Chỉ đạo, cũng như các nghị quyết, quyết định, văn bản chỉ đạo của Đảng ủy Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội liên quan đến thực hiện Nghị quyết 57.

Đặc biệt, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Ban Chỉ đạo phải sát sao công việc, không để nhiệm vụ chậm, muộn. Nếu chậm, phải xác định rõ trách nhiệm thuộc về đơn vị nào, cá nhân nào để có giải pháp thay thế. “Những đơn vị, cá nhân không tham gia hoặc không đáp ứng yêu cầu thì phải đứng sang một bên trong quá trình triển khai Nghị quyết 57 cũng như công tác chuyển đổi số của Quốc hội”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Về kho dữ liệu của Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Thường trực Ban Chỉ đạo tính toán theo hướng xây dựng kho dữ liệu của Quốc hội làm nền tảng kết nối với kho dữ liệu dùng chung của quốc gia. Muốn tham gia được kho dữ liệu lớn thì trước hết Quốc hội phải có kho dữ liệu riêng được tổ chức bài bản, đầy đủ và chất lượng.

Đối với phong trào “Bình dân học vụ số - Quốc hội số”, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công an và các cơ quan liên quan để nghiên cứu lan tỏa kết quả ra toàn hệ thống chính trị khi đủ điều kiện. Cùng với đó, tiếp tục triển khai tài liệu kỹ năng số cho cán bộ, công chức trong các cơ quan của Quốc hội, bảo đảm các kiến thức, kỹ năng được đào tạo có giá trị ứng dụng thực tế cao.
Chủ tịch Quốc hội yêu cầu việc đào tạo, tập huấn phải cụ thể, xác định rõ ai tập huấn, tập huấn cho đối tượng nào, trong thời gian bao lâu, nội dung gì. Ban Chỉ đạo cần nghiên cứu xây dựng các bài học, tình huống thực hành có giá trị cao, gắn trực tiếp với hoạt động của Quốc hội.
Về ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giai đoạn 2026-2027, Chủ tịch Quốc hội nêu định hướng vận hành theo mô hình “kiềng ba chân”, gồm: người đặt đề bài, nhiệm vụ; chuyên gia AI; và đơn vị hạ tầng. AI cần được tích hợp vào các quy trình nghiệp vụ trọng tâm của Quốc hội, gồm lập pháp, giám sát, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, đối ngoại, công tác đại biểu, dân nguyện và các lĩnh vực liên quan.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh vai trò nêu gương của người đứng đầu:"Lãnh đạo quan tâm, trực tiếp sử dụng, trực tiếp chỉ đạo thì chuyển đổi số mới chuyển biến; Nếu lãnh đạo thờ ơ thì không thể dẫn dắt được cấp dưới.
Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu xây dựng hệ sinh thái hợp tác trong và ngoài nước, kết nối Quốc hội với các nghị viện trên thế giới và cộng đồng AI tại Việt Nam. Tới đây, Quốc hội sẽ nghiên cứu thành lập Trung tâm AI riêng để phục vụ trực tiếp các nhiệm vụ lập pháp, giám sát tối cao, quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước và kết nối với các nghị viện quốc tế.

Dữ liệu phải coi là tài sản chiến lược của Quốc hội, không để tình trạng hệ thống xây dựng xong mà không có người dùng

Về lĩnh vực chuyển đổi số tại Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Văn phòng Quốc hội chủ động có kế hoạch khắc phục triệt để tồn tại, hạn chế. Đẩy nhanh tiến độ vận hành chính thức, hoàn chỉnh thủ tục thuê dịch vụ, thanh toán đối với hệ thống, phần mềm, nền tảng số đã thử nghiệm thành công. “Lưu ý không để tình trạng hệ thống xây dựng xong mà không có người dùng, không có dữ liệu, không hiệu quả. Đây cũng là một hình thức lãng phí”. Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Đặc biệt, do có nhiều nhiệm vụ được triển khai cùng một thời điểm nên cần xác định những phần mềm, ứng dụng nào cần phải được ưu tiên triển khai trước, không để kéo dài. Đề nghị Ban chỉ đạo rà soát, xác định danh mục các ưu tiên này và thời điểm hoàn thành để báo cáo Lãnh đạo Quốc hội trong tháng 7 năm 2026. 
Tiếp tục cập nhật, ban hành Kiến trúc Quốc hội số phiên bản 2.0, tuân thủ Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số; tương thích hoạt động chuyển đổi số trong các cơ quan Đảng; kết nối, tích hợp với các nền tảng số quốc gia, các nền tảng số dùng chung của ngành... hoàn thành trong 2026.

Cùng với đó hoàn thiện Trung tâm dữ liệu số của Quốc hội và nâng cao chất lượng dữ liệu. “Dữ liệu phải coi là tài sản chiến lược của Quốc hội, từ đó, xây dựng và ban hành Chiến lược dữ liệu số của Quốc hội và kế hoạch số hóa kho dữ liệu lưu trữ của Quốc hội. Phải bảo đảm kết nối, chia sẻ với Trung tâm dữ liệu quốc gia và các hạ tầng kết nối dữ liệu của các cơ quan trong hệ thống chính trị”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu khẩn trương triển khai mạng Mật và Hệ thống điều hành tác nghiệp Mật dùng chung trong khối các cơ quan của Quốc hội; hoàn thành trong Quý II/2026. Văn phòng Quốc hội phối hợp với cơ quan chuyên trách rà soát, đánh giá an toàn hệ thống; tăng cường kiểm tra, giám sát, diễn tập, cảnh báo sớm nguy cơ mất an toàn thông tin.
Tiếp tục phát triển, thử nghiệm, hoàn thiện các nền tảng, phần mềm hỗ trợ chuyên môn cho các cơ quan của Quốc hội và Văn phòng Quốc hội. Triển khai nền tảng số dùng chung của Quốc hội đến Hội đồng nhân dân các địa phương; bảo đảm tận dụng hiệu quả, tránh trùng lặp, lãng phí, tăng cường liên thông giữa Trung ương và địa phương.
Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh yêu cầu phát triển nguồn nhân lực số, văn hóa số và cơ chế thu hút chuyên gia. Hoàn thiện quy chế, quy trình, cơ chế phối hợp và bộ tiêu chí đánh giá chuyển đổi số. Văn phòng Quốc hội khẩn trương tham mưu UBTVQH ban hành Quy chế phối hợp trong việc ứng dụng và triển khai các nhiệm vụ chuyển đổi số tại các cơ quan của Quốc hội và Văn phòng Quốc hội. Hoàn thành trong quý IV năm 2026.

Đối với các cơ quan của Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội đề nghị tăng cường trách nhiệm tham gia trong quá trình thử nghiệm, đánh giá các hệ thống thông tin, ứng dụng số. “Đây là yêu cầu bắt buộc, Văn phòng Quốc hội hoặc đơn vị công nghệ không thể tự xác định toàn bộ bài toán nghiệp vụ”. Nêu rõ như vậy, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu các cơ quan cần thúc đẩy sự tham gia thường xuyên của toàn thể cán bộ, công chức trong thử nghiệm và sử dụng các hệ thống. Chủ động phối hợp với VPQH trong chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, dữ liệu, số hóa dữ liệu và cập nhật dữ liệu vào Kho dữ liệu số dùng chung của Quốc hội.
Đề nghị Tập đoàn Viettel tiếp tục tập trung nguồn lực, đồng hành cùng VPQH trong nghiên cứu, phát triển, hoàn thiện các giải pháp công nghệ theo Kiến trúc Quốc hội số; bảo đảm tiến độ, chất lượng, an toàn, an ninh thông tin. Bảo đảm hạ tầng máy chủ đáp ứng kịp thời yêu cầu triển khai các hệ thống thử nghiệm; tăng cường bố trí nhân lực chất lượng cao, ổn định, có kinh nghiệm.
Đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ tập trung, cùng Ban chỉ đạo tháo gỡ những vướng mắc, khó khăn đã được chỉ ra tại cuộc làm việc. Cùng với đó đề nghị Ban chỉ đạo và các cơ quan tiếp tục lưu ý, làm tốt những chỉ đạo chung của Ban Chỉ đạo Trung ương. 

Quốc hội đã phản ứng chính sách rất sớm, nhanh và đồng bộ

Trước đó, tại cuộc làm việc, các đại biểu đã nghe Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Trần Văn Khải, đại diện Thường trực Ban Chỉ đạo của Quốc hội về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia trình bày báo cáo về tình hình triển khai thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW.

Theo đó, Quốc hội đã phản ứng chính sách rất sớm, nhanh và đồng bộ. Ngay sau khi Nghị quyết 57 được ban hành, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 1343 về xây dựng và phát triển Quốc hội số giai đoạn 2024-2026, định hướng đến năm 2030. Tiếp đó, Đảng ủy Quốc hội ban hành Kế hoạch số 3260 để phân công nhiệm vụ triển khai Nghị quyết 57 trong toàn hệ thống Quốc hội.

“Như vậy, thay vì chờ hoàn thiện toàn bộ cơ chế bên ngoài, Quốc hội đã chủ động thiết lập đồng thời hai trục: trục thể chế và trục tự hiện đại hóa chính mình. Việc chuyển sang Quốc hội số là bước đi đúng với tinh thần Nghị quyết 57. Muốn dẫn dắt quốc gia số thì Quốc hội phải xây dựng năng lực số của chính Quốc hội”, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Trần Văn Khải cho biết.

Về lập pháp, kết quả nổi bật nhất là Quốc hội đã hình thành được một chuỗi văn bản, chuỗi luật nền tảng cho đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Mở đầu là Nghị quyết số 193 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc biệt, đột phá cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Tiếp đó là các đạo luật có ý nghĩa cấu trúc lại hành lang pháp lý của kinh tế số và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, như Luật Công nghiệp công nghệ số, Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Luật Chuyển đổi số, Luật Trí tuệ nhân tạo, Luật Công nghệ cao, cùng các luật sửa đổi, bổ sung trong lĩnh vực tài chính, đấu thầu, đầu tư và sở hữu trí tuệ.
Quốc hội không chỉ dừng lại ở việc ban hành luật, mà còn góp phần thúc đẩy nhanh khâu tổ chức thi hành. Sau khi Quốc hội ban hành các trụ cột pháp lý, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 71 cập nhật Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời ban hành hoặc triển khai nhiều văn bản cụ thể để hướng dẫn thực hiện. “Điều này cho thấy hoạt động lập pháp của Quốc hội đã tạo "sức kéo" đủ mạnh để bộ máy hành pháp chuyển nhanh sang giai đoạn tổ chức thi hành”, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Trần Văn Khải nhấn mạnh.

Trong nội bộ Quốc hội, trục chuyển đổi số và phong trào “Bình dân học vụ số” đã được đặt đúng vị trí chiến lược. Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành các nghị quyết về thành lập Ban Chỉ đạo chuyển đổi số của Quốc hội, phê duyệt Đề án chuyển đổi số của Quốc hội giai đoạn 2025-2030, đồng thời phê chuẩn bộ tài liệu khung về kiến thức, kỹ năng số và sử dụng trí tuệ nhân tạo cho hệ thống các cơ quan của Quốc hội, Kiểm toán Nhà nước, các Đoàn đại biểu Quốc hội, đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp. 

Việc chuyển giao bộ học liệu, vận hành nền tảng “Bình dân học vụ số”, tổ chức các phiên học và cập nhật nhiệm vụ lên hệ thống theo dõi cho thấy Quốc hội đang dịch chuyển từ mô hình điều hành hồ sơ sang mô hình điều hành dựa trên dữ liệu, nền tảng và trách nhiệm số.
Toàn bộ các cơ quan trong Đảng ủy Quốc hội đã quyết liệt triển khai phong trào. Tính đến nay đã cơ bản hoàn thành và được cấp Giấy chứng nhận tự động trên nền tảng và phấn đấu hoàn thành xuất sắc 100% trước 31/12/2026.
Riêng đối với phong trào “Bình dân học vụ số”, đến nay đã có nhiều cơ quan trong hệ thống chính trị liên hệ với Ban Chỉ đạo, cơ quan thường trực, mong muốn được chuyển giao bộ học liệu để triển khai việc nâng cao kiến thức, kỹ năng số. Đây là bộ học liệu tập trung vào các kiến thức, kỹ năng số cơ bản, thiết thực cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong hệ thống chính trị. 

Triển khai nền tảng “Bình dân học vụ số” tới các cơ quan dân cử địa phương

Tại cuộc làm việc, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Mạnh Hùng thay mặt Ban Chỉ đạo chuyển đổi số của Quốc hội cũng đã báo cáo về công tác chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) tại các cơ quan của Quốc hội năm 2025, 4 tháng đầu năm 2026.
Theo đó, Về thể chế, chính sách, Văn phòng Quốc hội đã tham mưu, trình ban hành 12 văn bản liên quan đến công tác chuyển đổi số. Về hạ tầng kỹ thuật, đã đầu tư phòng họp trực tuyến tại Nhà Quốc hội; phối hợp với Tập đoàn Viettel triển khai hệ thống wifi tốc độ cao tại Nhà Quốc hội và một số trụ sở làm việc.
Về nền tảng số và phần mềm ứng dụng, trong năm 2025, khoảng 20 phần mềm công nghệ thông tin đã hoàn thành hoặc đang được triển khai thử nghiệm. Trong đó có hệ thống quản lý văn bản và điều hành điện tử; hệ thống hỗ trợ phục vụ Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội; hệ thống theo dõi, đôn đốc, kiểm tra nhiệm vụ; hệ thống hỗ trợ công tác lập pháp; phần mềm rà soát chồng chéo, mâu thuẫn của văn bản quy phạm pháp luật; hệ thống hỗ trợ công tác dân nguyện, giám sát; hệ thống phân tích dữ liệu kinh tế - xã hội; các hệ thống phục vụ công tác đại biểu dân cử, thông tin tuyên truyền và quản trị nội bộ.

Văn phòng Quốc hội cũng đã xây dựng kho dữ liệu dùng chung của Quốc hội với hơn 30.000 văn bản của Quốc hội khóa XV, XVI; gần 80.000 đầu sách, tài liệu trong Thư viện Quốc hội và hơn 147.000 văn bản quy phạm pháp luật được kết nối từ Bộ Tư pháp.

Về ứng dụng trí tuệ nhân tạo, các hệ thống đang được triển khai để phục vụ tóm tắt văn bản, rà soát chồng chéo, mâu thuẫn văn bản, nhận dạng âm thanh thành văn bản, hỏi đáp thông minh, tra cứu thông minh và báo cáo tự động. Văn phòng Quốc hội sẽ tiếp tục phát triển, mở rộng các ứng dụng AI trong thời gian tới.

Đối với nền tảng “Bình dân học vụ số” và các nền tảng dùng chung, Văn phòng Quốc hội đang chuẩn bị triển khai tới các cơ quan dân cử địa phương. Dự kiến, việc triển khai thí điểm sẽ bắt đầu tại Hải Phòng, sau đó mở rộng ra các địa phương đã đăng ký…