Đoàn công tác của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội làm việc tại tỉnh Thái Nguyên về góp ý sửa đổi Luật Điện lực

Đoàn công tác của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội làm việc tại tỉnh Quảng Ninh

Tham dự cuộc làm việc có: Ông Vương Quốc Tuấn - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên; Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Tạ Đình Thi; các thành viên của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường; đại diện Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp; đại diện một số Bộ, ngành; lãnh đạo các Sở, ngành hữu quan của tỉnh; cùng Ban quản lý các khu công nghiệp và một số doanh nghiệp tại tỉnh Thái Nguyên. 

Phát biểu tại cuộc làm việc, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết, Thái Nguyên là địa phương có tốc độ phát triển công nghiệp nhanh, nhu cầu sử dụng điện lớn. Tỉnh cũng là địa phương đầu tiên trong cả nước thực hiện cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) từ nguồn năng lượng điện tái tạo không thông qua mạng lưới phân phối truyền thống của EVN, thực hiện lộ trình chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng. Do đó, Đoàn công tác đã lựa chọn tỉnh Thái Nguyên để khảo sát  nhằm ghi nhận các ý kiến của Tỉnh, doanh nghiệp và các cơ quan liên quan về các nội dung sửa đổi Luật Điện lực. 

Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Thanh Hải nhấn mạnh, việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực lần này là hết sức cấp thiết. Theo Tờ trình của Bộ Công Thương, việc sửa đổi Luật Điện lực tập trung vào 03 nhóm vấn đề chính: Phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực điện lực theo chính quyền địa phương 2 cấp; Cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính; Sửa đổi, bổ sung một số quy định để tháo gỡ những điểm nghẽn, khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện Luật Điện lực 2024 và bảo đảm thống nhất, tương thích với những đổi mới trong pháp luật hiện hành như Luật Quy hoạch, Luật Đất đai và Luật Đầu tư…

Về trọng tâm của cuộc làm việc, Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Thanh Hải đề nghị Lãnh đạo tỉnh Thái Nguyên và các đại biểu tập trung trao đổi, làm rõ những khó khăn, vướng mắc trong quy định của Luật Điện lực và các văn bản hướng dẫn; đề xuất giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn, sửa đổi các quy định trong Luật Điện lực và các quy định của pháp luật có liên quan. Trong đó tập trung vào các nội dung như: Quy hoạch và đầu tư xây dựng dự án điện lực, việc sửa Điều 10, Điều 13, Điều 14, Điều 15 đã đủ tháo gỡ khó khăn về quy hoạch điện, đầu tư lưới điện, công trình điện cấp bách và hạ tầng điện cho khu công nghiệp, khu công nghệ cao chưa? Về thị trường điện, về giá điện và mua bán điện trực tiếp (sửa Điều 44, Điều 45, Điều 47) đã đủ tạo cơ chế thị trường điện cạnh tranh, minh bạch, ổn định và thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận điện xanh, mua bán điện trực tiếp hay chưa?

Về phát triển điện tái tạo và huy động nguồn lực xã hội, các quy định về điện tự sản tự tiêu, điện tái tạo, chứng chỉ năng lượng tái tạo và xã hội hóa đầu tư đã đủ ổn định, khả thi để thu hút doanh nghiệp và khu vực tư nhân đầu tư vào lĩnh vực này hay chưa? Về phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính trong hoạt động điện lực, các quy định sửa đổi đã đủ rõ trách nhiệm, thẩm quyền của địa phương trong bối cảnh chính quyền địa phương 2 cấp chưa.... còn nội dung nào hiện chồng chéo, chưa rõ hoặc cần tiếp tục sửa đổi, bổ sung?

Báo cáo với Đoàn công tác về tình hình quản lý nhà nước trong hoạt động điện lực Lãnh đạo tỉnh Thái Nguyên cho biết, thời gian qua, UBND tỉnh đã chỉ đạo các sở, ngành, địa phương triển khai thực hiện đầy đủ các quy định của Luật Điện lực năm 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành; tập trung thực hiện công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động điện lực, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, bảo vệ công trình điện lực và hành lang an toàn lưới điện.
Cùng với quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa và thu hút đầu tư, nhu cầu sử dụng điện tại Thái Nguyên tiếp tục tăng cao. Năm 2025, sản lượng điện thương phẩm toàn tỉnh đạt trên 7.092 triệu kWh, tăng 5,41% so với năm trước. Trong 5 tháng đầu năm 2026, sản lượng điện thương phẩm đạt hơn 3.060 triệu kWh, tăng 12,45% so với cùng kỳ năm 2025. Khu vực công nghiệp tiếp tục là động lực chính thúc đẩy tăng trưởng phụ tải điện của tỉnh.

Thái Nguyên kiến nghị hoàn thiện cơ chế phát triển điện lực và năng lượng tái tạo

Tuy nhiên, tỉnh cũng gặp một số khó khăn, vướng mắc trong công tác quản lý, đầu tư và quy hoạch các dự án điện trên địa bàn. Cụ thể, ông Phan Bá Trường – Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Thái Nguyên cho biết, quy trình thủ tục đầu tư các dự án lưới điện hiện nay đang bộc lộ bất cập. Do đó, để đẩy nhanh tiến độ cho các dự án điện, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét sửa đổi quy định theo hướng gộp bước "chấp thuận chủ trương đầu tư" và "chấp thuận nhà đầu tư" thành một thủ tục đồng thời. 

Đồng thời, đề nghị xây dựng cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu điện lực giữa cơ quan quản lý nhà nước và ngành điện nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, dự báo nhu cầu sử dụng điện, bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả.

Đối với phát triển năng lượng tái tạo, cụ thể là điện mặt trời mái nhà, Phó Giám đốc Sở Công Thương cho biết, Thái Nguyên đang có nhu cầu phát triển điện mặt trời mái nhà tại các khu công nghiệp, nhà đầu tư lắp đặt hệ thống trên mái nhà xưởng và bán điện trực tiếp cho cơ sở sản xuất. Từ đó, Tỉnh đề nghị sớm ban hành các quy định về hạn mức công suất và cơ chế cho phép mua bán điện trực tiếp. 
Đối với điện gió, đại diện Sở Công Thương nêu thực trạng, quá trình khảo sát, đo gió cần thời gian dài (ít nhất 12 tháng) trên một bán kính rất rộng (khoảng 15km). Sau khi có dữ liệu đánh giá, vị trí đặt tuabin tối ưu và tuyến đường dây đấu nối thường sẽ xê dịch so với dự kiến ban đầu. Do đó, việc yêu cầu phải khoanh vùng ranh giới, tọa độ chính xác ngay từ đầu để cập nhật vào quy hoạch tỉnh là vô cùng khó khăn và thiếu thực tế. Tỉnh kiến nghị khi sửa đổi các quy định pháp luật (như Luật Đất đai, Luật Quy hoạch…) cần có cơ chế mở, linh hoạt hơn về nội dung này để tạo thuận lợi cho việc triển khai. 

Cũng tại cuộc làm việc, các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đặc biệt quan tâm đến cơ chế mua bán điện trực tiếp, phát triển điện tái tạo, điện xanh, điện tự sản tự tiêu và yêu cầu sử dụng năng lượng sạch phục vụ xuất khẩu, giảm phát thải và nâng cao năng lực cạnh tranh. Cho rằng, đây là xu hướng lớn cần được luật hóa theo hướng minh bạch, ổn định, khả thi, có tính dự báo dài hạn và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Nhiều kiến nghị tháo gỡ vướng mắc và hoàn thiện cơ chế phát triển điện lực

Sau khi nghe các ý kiến của doanh nghiệp và đại diện các Sở, ngành địa phương, các thành viên Đoàn công tác tiếp tục đưa ra các nội dung cần làm rõ tại cuộc làm việc. Về tập trung hoàn thiện cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), Đoàn công tác nêu rõ, với định hướng phát triển công nghiệp công nghệ cao, nhu cầu sử dụng điện sạch của Thái Nguyên sẽ tăng đột biến. Do đó, các ý kiến thực tiễn sẽ là cơ sở góp phần hoàn thiện cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) trong dự thảo luật. 

Về cải cách thủ tục đầu tư, phân cấp và đồng bộ pháp luật, thành viên Đoàn công tác nhất trí với kiến nghị của tỉnh, cần đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với năng lực thực thi của chính quyền địa phương trong công tác quy hoạch và đầu tư. Đại biểu đề nghị, Tỉnh cần rà soát, đối chiếu Luật Điện lực với các luật chuyên ngành khác (đất đai, môi trường) để có kiến nghị xử lý các vướng mắc thực tiễn mang tính liên ngành. 
Với nội dung chuyển dịch năng lượng và phát triển nguồn điện tại chỗ, thành viên Đoàn công tác cho rằng, đối mặt với tình trạng phụ tải tăng nhanh, tỉnh Thái Nguyên cần chú trọng các biện pháp sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả phục vụ mục tiêu chuyển đổi xanh. Đồng thời, chủ động rà soát vướng mắc, đề xuất cơ chế phù hợp thẩm quyền để phát triển mạnh năng lượng tái tạo tại chỗ (điện mặt trời áp mái, điện gió) nhằm chủ động nguồn cung.

Cũng trong khuôn khổ cuộc làm việc, ông Nguyễn Đức Cường – Cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công Thương phát biểu làm rõ các vấn đề được tỉnh Thái Nguyên và các đại biểu nêu ra, liên quan đến các nội dung vướng mắc về thủ tục lựa chọn nhà đầu tư và điều chỉnh quy hoạch, về hoàn thiện cơ chế năng lượng tái tạo;…

Phát biểu kết luận cuộc làm việc, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải ghi nhận các ý kiến trao đổi tâm huyết, sát thực tiễn của Lãnh đạo và đại diện các Sở, ban, ngành tỉnh Thái Nguyên và các đại biểu. Qua khảo sát thực tế và các nội dung trao đổi, Đoàn công tác nhận thấy một số vấn đề lớn cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện trong dự án Luật. 

Chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hải nhấn mạnh, trước yêu cầu đảm bảo an ninh năng lượng, an ninh cung ứng điện trong giai đoạn tới là rất lớn, đặc biệt đối với các địa phương phát triển công nghiệp nhanh như Thái Nguyên, hệ thống pháp luật cần tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi hơn cho phát triển nguồn điện, lưới điện, nâng cấp hạ tầng truyền tải và phân phối điện, tháo gỡ kịp thời các điểm nghẽn. 
Chủ nhiệm cùng ghi nhận các đề xuất về tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực điện lực nhưng phải đi đôi với cơ chế kiểm tra, giám sát, hướng dẫn và phân định rõ trách nhiệm; đồng thời cần rà soát kỹ các quy định liên quan đến mô hình chính quyền địa phương 2 cấp để bảo đảm thống nhất, thông suốt, không phát sinh khoảng trống pháp lý hoặc chồng chéo trong tổ chức thực hiện.

Nhiều ý kiến đề nghị tiếp tục cắt giảm thủ tục hành chính, tháo gỡ tình trạng giao thoa, chồng chéo giữa Luật Điện lực với pháp luật về quy hoạch, đầu tư, xây dựng, đất đai, môi trường, giá; đồng thời tăng tính ổn định, minh bạch và khả năng dự báo của chính sách để tạo niềm tin cho nhà đầu tư, huy động hiệu quả nguồn lực xã hội và thúc đẩy phát triển năng lượng nhanh, bền vững trong giai đoạn tới.

Ngoài các nội dung được trao đổi tại cuộc làm việc, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải đề nghị UBND tỉnh Thái Nguyên tiếp thu các ý kiến góp ý của thành viên Đoàn công tác, hoàn thiện báo cáo gửi Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường trước ngày 18/6/2026 để có cơ sở thực tiễn hoàn thiện Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.

+ Trước đó, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cùng Đoàn công tác đã trực tiếp khảo sát, làm việc với Công ty TNHH Samsung Electronics Việt Nam tại Thái Nguyên, nhằm ghi nhận thức tế và ghi nhận các ý kiến của doanh nghiệp về các nội dung sửa đổi Luật Điện lực. Samsung Electronics Việt Nam là doanh nghiệp đầu tiên chính thức ký kết và vận hành hợp đồng mua bán điện trực tiếp (DPPA) thông qua lưới điện quốc gia với Nhà máy Điện mặt trời TTC Đức Huệ 2. Theo công bố, doanh nghiệp sử dụng khoảng 70 GWh điện mặt trời mỗi năm phục vụ hoạt động sản xuất. Đây là giao dịch DPPA đầu tiên được triển khai thực tế tại Việt Nam và được xem là bước khởi đầu cho thị trường điện cạnh tranh trong lĩnh vực năng lượng tái tạo.