Giám sát của Quốc hội đồng hành cùng Chính phủ, kiến tạo phát triển đất nước

Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh điều hành Phiên thảo luận

Tăng cường giám sát trách nhiệm trong xử lý kiến nghị sau giám sát

Đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương, Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa nhấn mạnh, vấn đề cần quan tâm là triển khai thực hiện công tác giám sát để đạt chất lượng, hiệu quả, giải quyết được rốt ráo các vấn đề còn tồn đọng, khơi thông được nguồn lực thực hiện cho sự ổn định, phát triển. Để góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giám sát, đại biểu nêu 4 kiến nghị:

Thứ nhất, cần sớm có hướng dẫn quy định chi tiết đổi mới phương thức giám sát, huy động sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học và người làm công tác thực tiễn tham mưu giám sát, tham gia giám sát. Theo đại biểu, cơ chế chính sách để triển khai thực hiện hiện nay còn chưa đáp ứng được so với yêu cầu, nhất là đối với hoạt động giám sát của Đoàn đại biểu Quốc hội.

Đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương, Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa phát biểu

Đoàn Chủ tịch tại Phiên thảo luận

Thứ hai, nghiên cứu sớm có quy định về việc xây dựng nền tảng số đồng bộ, thống nhất, quy định cơ chế thuận tiện cho việc khai thác để hỗ trợ giám sát và đảm bảo tính minh bạch, kết nối các cơ sở dữ liệu quốc gia và tạo điều kiện cho các đại biểu Quốc hội được tiếp cận thông tin thuận lợi, dễ dàng hơn.

Thứ ba, hướng dẫn cụ thể việc triển khai thực hiện kế hoạch giám sát của cá nhân đại biểu Quốc hội, tăng cường tính độc lập và chất lượng hoạt động giám sát của đại biểu Quốc hội; tổ chức các khóa bồi dưỡng nâng cao kỹ năng giám sát cho đại biểu Quốc hội ngay từ đầu nhiệm kỳ của Quốc hội; đồng thời rà soát, xác lập, đảm bảo cơ chế cung cấp đầy đủ thông tin, tài liệu kịp thời để đại biểu có thể tiến hành giám sát, đảm bảo đóng góp có chất lượng trong hoạt động của Quốc hội.

Thứ tư, tăng cường giám sát trách nhiệm trong xử lý kiến nghị sau giám sát.

“Thực tiễn cho thấy việc này trong thực tế còn được thực hiện rất hạn chế, đề nghị các cơ quan chức năng cần nghiên cứu cơ chế để quy định chặt chẽ việc giao cho các cơ quan có liên quan của Quốc hội và Đoàn đại biểu Quốc hội trong việc tổ chức giám sát lại các kết luận, kiến nghị sau giám sát. Đồng thời, đề xuất xử lý trách nhiệm, xác định cơ chế xử lý nghiêm minh nếu không thực hiện để tăng tính nghiêm minh của pháp luật, đảm bảo các kiến nghị không chỉ dừng lại ở báo cáo mà phải được khắc phục, thực thi triệt để”, đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương kiến nghị.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến và các ĐBQH tại Phiên thảo luận

Nâng tầm giám sát tối cao theo hướng thực chất, sắc bén, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả

Nhấn mạnh lại nội dung phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Phiên khai mạc Kỳ họp thứ Nhất về việc nâng tầm giám sát tối cao theo hướng thực chất, sắc bén, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả, đại biểu Tạ Đình Thi, Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội cho rằng, đây vừa là yêu cầu, vừa là thước đo cho sự đổi mới của Quốc hội khóa XVI. Trên cơ sở đó, đại biểu đề xuất 4 giải pháp trọng tâm:

Đại biểu Tạ Đình Thi, Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội phát biểu

Thứ nhất, chủ động, tích cực thực hiện "giám sát theo thời gian thực" dựa trên công nghệ và dữ liệu. Đại biểu cho rằng, cần tận dụng mạnh mẽ chuyển đổi số quốc gia thay vì chỉ trông chờ vào báo cáo giấy, đề nghị sớm xây dựng một nền tảng số, quy chế để các vị đại biểu Quốc hội có thể truy cập, đối chiếu dữ liệu về các vấn đề giám sát, ngay khi dữ liệu được cập nhật. Như vậy, giám sát sẽ kịp thời phát hiện “điểm nghẽn” của chính sách, pháp luật ngay khi nó phát sinh, phù hợp với tinh thần "phản ứng chính sách nhanh" mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã chỉ đạo.

Thứ hai, phát huy hơn nữa vai trò của Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội trong công tác giám sát. Theo đó, cần tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, giao quyền chủ động hơn cho các cơ quan của Quốc hội trong việc tổ chức các cuộc giám sát chuyên đề từ sớm, từ xa. Đặc biệt, cần nâng tầm hoạt động "giải trình" như một hình thức giám sát hiệu quả, kịp thời làm rõ trách nhiệm của các Bộ trưởng, Trưởng ngành trước khi vấn đề trở nên tồn đọng, kéo dài.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên và các ĐBQH tại Phiên thảo luận

Thứ ba, tăng cường hiệu quả của việc lấy "kết quả giám sát" để "hoàn thiện pháp luật". Theo đại biểu, qua các báo cáo cho thấy, nhiều nghị quyết của Quốc hội sau giám sát vẫn chậm được thể chế hóa. “Vì vậy, tôi đề nghị các nghị quyết sau giám sát phải có "địa chỉ" và cơ chế ràng buộc trách nhiệm giải trình rõ ràng; ngay trong Nghị quyết về Chương trình giám sát năm 2027 cần nhấn mạnh cơ chế theo dõi, đôn đốc. Chính phủ cần có báo cáo riêng về việc xử lý các kiến nghị sau giám sát của Quốc hội”, đại biểu Tạ Đình Thi kiến nghị.

Thứ tư, bố trí đủ nguồn lực và chuyên nghiệp hóa bộ máy giúp việc. Theo đại biểu, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế mời chuyên gia độc lập, nhà khoa học tham gia các Đoàn giám sát để có cái nhìn đa chiều, khách quan. Đồng thời, tăng cường tập huấn kỹ năng cho đội ngũ cán bộ, công chức phục vụ, bảo đảm yêu cầu “phản biện sắc bén, đúng, trúng vấn đề" đối với các báo cáo của đối tượng giám sát, đáp ứng yêu cầu chuyên nghiệp, hiện đại.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh và các ĐBQH tại Phiên thảo luận

Cần có một "Định hướng công tác giám sát của Quốc hội khóa XVI"

Với tinh thần "giám sát để kiến tạo", để bảo đảm tính đồng bộ, công tác giám sát thực sự đi vào chiều sâu, bài bản trong cả nhiệm kỳ, đại biểu Tạ Đình Thi đề xuất Quốc hội trình cấp có thẩm quyền xem xét, ban hành một "Định hướng công tác giám sát của Quốc hội khóa XVI"; cho rằng, việc có một Định hướng giám sát là hết sức cần thiết để cụ thể hóa các mục tiêu của Nghị quyết 27-NQ/TW và sự chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, trong đó tập trung vào một số nội dung cốt lõi như:

(1) Xác định rõ mục tiêu giám sát không chỉ để phát hiện sai phạm mà phải là công cụ kiến tạo, thúc đẩy phát triển, tháo gỡ các "điểm nghẽn của điểm nghẽn" về thể chế;

(2) Đổi mới phương thức toàn diện: chuyển mạnh sang giám sát dựa trên dữ liệu số, nâng cao chất lượng chất vấn, coi trọng giám sát chuyên đề và hậu giám sát;

(3) Tăng cường nguồn lực và trách nhiệm: chuyên nghiệp hóa đội ngũ đại biểu chuyên trách, xây dựng cơ chế phối hợp đồng bộ giữa giám sát của Quốc hội với kiểm tra của Đảng và thanh tra, kiểm toán nhà nước.

Đại biểu Lê Minh Nam, Đoàn ĐBQH thành phố Cần Thơ phát biểu

“Giám sát kiến tạo” phải thiết kế được “làn ưu tiên” trong thể chế nhằm thúc đẩy phát triển

Trong khi đó, đại biểu Lê Minh Nam, Đoàn ĐBQH thành phố Cần Thơ lại cho rằng, việc triển khai thực hiện các Nghị quyết giám sát của Quốc hội cần đặt trọng tâm vào mục tiêu giám sát để kiến nghị hoàn thiện chính sách, pháp luật, qua đó góp phần đẩy mạnh việc xây dựng đồng bộ thể chế kiến tạo và phát triển bền vững, tháo gỡ kịp thời, dứt điểm các điểm nghẽn, huy động, khơi thông và giải phóng nhanh mọi nguồn lực cũng như phát triển lực lượng sản xuất mới. “Giám sát kiến tạo để không phá rào thể chế, nhưng phải thiết kế được làn ưu tiên trong thể chế nhằm thúc đẩy phát triển”, đại biểu nhấn mạnh.

Thứ nhất, khi xây dựng kế hoạch giám sát phải đặt trọng tâm giám sát để đạt được 4 mục tiêu: phát hiện điểm nghẽn và tìm kiếm giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn; phát hiện thực trạng, đề xuất kiến nghị để tạo giải pháp mở đường hình thành các chính sách tốt hơn; giám sát, kiểm soát và ngăn chặn sớm các nguy cơ trước khi trở thành các thiệt hại; đồng hành, tạo chỗ dựa và niềm tin cho đơn vị chịu giám sát phấn đấu thúc đẩy phát triển.

Thứ hai, từ mục tiêu đã định, phải xác định nội dung, đối tượng giám sát, sát với trọng tâm, trọng điểm tương ứng.

Thứ ba, lựa chọn phương pháp, thủ tục giám sát phù hợp với mục tiêu và nội dung giám sát.

Thứ tư, xây dựng đề cương và bộ câu hỏi lượng hóa, sát thực và gắn với mục tiêu, yêu cầu giám sát.

Thứ năm, đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát, phải báo cáo đúng yêu cầu của đề cương và đề xuất những vấn đề thật sự trọng tâm, rõ ràng để tháo gỡ vướng mắc.

Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh phát biểu kết luận Phiên thảo luận

Hoạt động giám sát của Quốc hội đồng hành cùng Chính phủ để kiến tạo phát triển đất nước

Phát biểu kết luận Phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh nêu rõ, các đại biểu cơ bản nhất trí với những nhận định, đánh giá đã được nêu trong Tờ trình của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; ghi nhận những cải tiến, đổi mới quan trọng trong triển khai nội dung giám sát. Các đại biểu Quốc hội khẳng định, hoạt động giám sát của Quốc hội trong thời gian qua đã thực sự đồng hành cùng Chính phủ để kiến tạo phát triển đất nước. Đồng thời qua giám sát đã đề xuất nhiều kiến nghị, giải pháp cụ thể để nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng, thiết thực, hiệu quả trong hoạt động giám sát thời gian tới. Về dự kiến Chương trình giám sát năm 2027, các đại biểu cũng đề nghị tăng cường giám sát chuyên đề đối với một số vấn đề bức xúc, dư luận quan tâm nổi lên hiện nay.

Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh phát biểu kết luận Phiên thảo luận

“Trên cơ sở thảo luận và kết quả phiếu xin ý kiến các vị đại biểu Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ chỉ đạo Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát tổng hợp đầy đủ ý kiến thảo luận, phối hợp với các cơ quan hữu quan nghiên cứu kỹ lưỡng, tiếp thu tối đa và giải trình đầy đủ để hoàn thiện dự thảo Nghị quyết trình Quốc hội xem xét, thông qua”, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh./.