Phiên họp được tổ chức theo hình thức trực tuyến dưới sự chủ trì của Philippines - Chủ tịch Hội đồng Liên nghị viện các nước ASEAN (AIPA) năm 2026. Tham dự Phiên họp có các nghị sĩ, đại biểu Quốc hội đại diện Nhóm Nữ nghị sĩ của các nghị viện/quốc hội thành viên AIPA.
Phát biểu khai mạc, Tổng Thư ký AIPA Chem Widhya nhấn mạnh, Hội nghị Nữ nghị sĩ AIPA (WAIPA) không chỉ là diễn đàn trao đổi, mà còn là cơ chế hành động nhằm kêu gọi các nghị viện bảo đảm phụ nữ được tham gia thực chất, hiệu quả vào nghị trường cũng như quá trình ra quyết định đối với những vấn đề quan trọng của đất nước. Phiên họp tham vấn lần thứ năm của Ủy ban điều phối Nữ nghị sĩ Hội đồng Liên nghị viện các quốc gia ASEAN (WAIPA) cũng là lần đầu tiên tổ chức tiến hành rà soát tiến độ thực hiện Kế hoạch hành động và Khung thực hiện thúc đẩy sự tham gia chính trị và lãnh đạo của phụ nữ trong ASEAN (WPPL) giai đoạn 2024-2030.
Khẳng định vai trò của nghị viện cân bằng giới trong xây dựng Cộng đồng ASEAN tương lai
Tại Phiên họp, đại diện Đoàn Việt Nam cùng các đại biểu nghị viện thành viên AIPA khẳng định, chủ đề của Phiên họp có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh ASEAN đang hướng tới phát triển toàn diện và bền vững. Một nghị viện sẵn sàng cho tương lai cần bảo đảm sự tham gia có ý nghĩa của nữ đại biểu trong hoạch định chính sách và đưa ra các quyết sách quan trọng của quốc gia.
Nhấn mạnh trong hành trình xây dựng Cộng đồng ASEAN bao trùm, thích ứng và sẵn sàng cho tương lai, nghị viện cân bằng giới không chỉ là mục tiêu về đại diện mà còn là yêu cầu quan trọng, cốt lõi, Đoàn Việt Nam bày tỏ hoàn toàn nhất trí về tầm quan trọng của tính toàn diện, đa dạng và cân bằng giới trong nghị viện.
Theo Đoàn Việt Nam, một nghị viện thực sự đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân là nơi có đầy đủ tiếng nói, góc nhìn và trải nghiệm của các nhóm, tầng lớp trong xã hội, không phân biệt giới tính. Một ASEAN vững mạnh và sẵn sàng cho tương lai là ASEAN mà quá trình xây dựng pháp luật, giám sát và quyết định chính sách luôn được soi chiếu dưới lăng kính công bằng, toàn diện và bình đẳng.
Quốc hội Việt Nam nỗ lực hướng tới cơ cấu đại biểu cân bằng giới
Cung cấp thêm thông tin về những kết quả của Quốc hội Việt Nam đã đạt được, Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Thái Quỳnh Mai Dung cho biết, thời gian qua, đặc biệt trong công tác chuẩn bị bầu cử Quốc hội khóa XVI của Việt Nam, đã thể hiện quyết tâm chính trị rõ nét trong việc hướng tới một Quốc hội cân bằng giới.
Khung pháp lý bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ 2026 - 2031 tiếp tục duy trì tỷ lệ tối thiểu 35% phụ nữ trong danh sách ứng cử; trên thực tế, danh sách ứng cử viên Quốc hội khóa XVI có gần 45% là nữ.
Kết quả bầu cử Quốc hội khóa XVI, nhiệm kỳ 2026 - 2031 cho thấy trong tổng số 500 đại biểu Quốc hội có 150 nữ đại biểu, chiếm 30%; cao hơn 2% so với mức trung bình toàn cầu là 27,5% theo thống kê của Liên minh Nghị viện thế giới.
Đại diện Đoàn Việt Nam cũng cho biết, tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội Việt Nam đã thảo luận công khai về việc thực hiện mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới năm 2025. Nhiều ý kiến tại nghị trường đề nghị sớm sửa đổi Luật Bình đẳng giới; xây dựng cơ sở dữ liệu giới liên thông; tăng cường thanh tra, thực thi; tập trung nguồn lực cho các khu vực còn khó khăn, chưa đạt các mục tiêu về bình đẳng giới.
Tiếp nối những kết quả của Quốc hội khóa XV, Đoàn Việt Nam khẳng định Quốc hội Việt Nam sẽ sớm kiện toàn Nhóm nữ đại biểu Quốc hội khóa XVI; đồng thời mong muốn và sẵn sàng hợp tác với các nghị viện ASEAN xây dựng các chương trình hoạt động thực chất, tăng cường kết nối nữ nghị sĩ khu vực, chia sẻ kinh nghiệm về những vấn đề cùng quan tâm như chuyển đổi số, kinh tế số và an toàn không gian mạng đối với nữ nghị sĩ.
Việt Nam đạt nhiều kết quả tích cực trong thúc đẩy phụ nữ tham gia hoạt động nghị trường
Về triển khai Kế hoạch hành động và Khung thực hiện thúc đẩy sự tham gia chính trị và lãnh đạo của phụ nữ ASEAN, Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Thanh Cầm cho biết, Việt Nam đã đạt nhiều kết quả đáng khích lệ trên từng trụ cột cụ thể.
Đối với Trụ cột 1 về Môi trường thuận lợi và không gian an toàn để phụ nữ tham gia, lãnh đạo trong hệ thống chính trị, Việt Nam có hệ thống luật pháp vững chắc từ Hiến pháp đến Luật Bình đẳng giới, tạo cơ chế pháp lý đầy đủ cho phụ nữ tham gia chính trị. Trong quá trình thẩm tra và lồng ghép vấn đề giới vào các dự án luật, Việt Nam đã chủ động tổ chức nhiều cuộc họp rà soát, góp ý cho các dự án luật dưới góc độ giới; mời các chuyên gia giới độc lập, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, các tổ chức xã hội tham gia trực tiếp để đảm bảo tính nhạy cảm giới được lồng ghép ngay từ khâu dự thảo.
Đối với Trụ cột 2 về Tăng cường quyền lực cho phụ nữ trong chính trị, Nhóm nữ đại biểu Quốc hội Việt Nam đã tiếp tục phát huy vai trò là trung tâm, tạo diễn đàn để các nữ đại biểu Quốc hội giao lưu, trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm hoạt động, hỗ trợ cho các nữ đại biểu hoạt động tốt hơn, hiệu quả hơn vai trò đại diện của mình thông qua các cuộc sinh hoạt chuyên đề. Việt Nam tích cực tham gia các mạng lưới quốc tế và khu vực. Hơn nữa, Việt Nam không chỉ học hỏi mà còn đóng góp vai trò chia sẻ thông qua các hội thảo chia sẻ kinh nghiệm về tăng tỷ lệ nữ đại biểu với các nước thành viên AIPA như Lào.
Đối với Trụ cột 3 về Quốc hội và các quyết định đáp ứng giới, Việt Nam đã đưa vấn đề giới vào Luật Ngân sách nhà nước. Hàng năm, trong quá trình phân bổ ngân sách, Việt Nam đảm bảo nguồn lực tài chính được ưu tiên cho các mục tiêu bình đẳng giới. Quốc hội Việt Nam đã giao trách nhiệm cho một cơ quan chịu trách nhiệm chính trong việc giám sát vấn đề giới. Hằng năm, thực hiện thẩm tra báo cáo của Chính phủ về mục tiêu quốc gia bình đẳng giới và tổ chức các đoàn giám sát trực tiếp tại địa phương, trong đó có đề nghị làm rõ việc bố trí kinh phí. Quốc hội Việt Nam cũng thực hiện tốt việc thu thập và phân tách dữ liệu giới một cách chi tiết (bao gồm cả các tiêu chí về nữ dân tộc thiểu số, nữ người khuyết tật, trình độ học vấn...), có 1 cơ quan phụ trách công tác thống kê này.
Sẵn sàng cùng AIPA biến cam kết thành kết quả thực tiễn
Bên cạnh những kết quả đạt được, Đoàn Việt Nam cho rằng vẫn còn những khó khăn, thách thức trong bảo đảm đa dạng và cân bằng giới trong nghị viện, đòi hỏi không chỉ nỗ lực của từng quốc gia mà còn cần các giải pháp chung, hiệu quả từ các nghị viện thành viên.
Với tinh thần đó, Đoàn Việt Nam bày tỏ tin tưởng Phiên họp sẽ chia sẻ nhiều kinh nghiệm hay, giải pháp tích cực, nhất là các chính sách, chương trình, sáng kiến khu vực nhằm tăng cường sự tham gia của phụ nữ ASEAN trong mọi lĩnh vực đời sống cũng như hoạt động nghị trường, qua đó xây dựng chương trình hành động hướng tới các nghị viện ASEAN cân bằng giới và chủ động sẵn sàng cho tương lai.
Đoàn Việt Nam khẳng định Quốc hội Việt Nam sẵn sàng cùng các nghị viện thành viên AIPA biến cam kết về bình đẳng giới thành kết quả thực tiễn, để phụ nữ không chỉ hiện diện trong nghị trường mà thực sự đồng hành kiến tạo tương lai của khu vực.
Theo thống kê, hiện Việt Nam đứng thứ hai trong ASEAN, sau Singapore, về tỷ lệ nữ đại biểu Quốc hội tham gia nghị trường tính đến năm 2026.
Tại Phiên họp, đại diện nghị viện các nước Brunei, Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia và Thái Lan cũng chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tiễn, tập trung vào các nội dung: tăng cường đối thoại với các tổ chức phụ nữ và xã hội dân sự; xây dựng, kiện toàn Nhóm nữ nghị sĩ trong nghị viện khu vực; hỗ trợ phụ nữ trẻ tham gia các chương trình Quốc hội giả định và bồi dưỡng lãnh đạo; thúc đẩy ngân sách dành cho phụ nữ và nhóm yếu thế; cải thiện dữ liệu tách biệt theo giới; tạo môi trường chính trị an toàn cho phụ nữ...
