Sửa đổi Luật Thủ đô: Phân quyền mạnh cho chính quyền Thủ đô nhưng đi kèm với cơ chế kiểm soát tương xứng

Đồng chí Nguyễn Đình Trung, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH thành phố Huế điều hành Phiên thảo luận tại Tổ 4.

Thảo luận về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), đa số các đại biểu tại Tổ 4 nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật và cho rằng, đây là yêu cầu khách quan và cấp thiết nhằm cụ thể hóa các mục tiêu chiến lược tại Văn kiện Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

 Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung dự Phiên thảo luận tại Tổ 4; Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH thành phố Huế Nguyễn Đình Trung điều hành Phiên thảo luận

Các ý kiến nhận thấy, việc sửa đổi Luật lần này là một cuộc cách mạng về tư pháp nhằm tạo ra “khuôn khổ pháp lý vượt trội”, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền triệt để cho chính quyền Thủ đô trong các lĩnh vực quy hoạch, đầu tư, tài chính và thu hút nhân tài.

Quy định rõ trình tự, thủ tục lấy ý kiến Nhân dân về điều chỉnh Quy hoạch tổng thể Thủ đô

Góp ý về nguyên tắc phân quyền và thực hiện nhiệm vụ được phân quyền (Điều 4), đại biểu Sùng A Lềnh - Đoàn ĐBQH tỉnh Lào Cai đề nghị bổ sung thêm cụm từ “và bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Thủ đô với các địa phương trong vùng Thủ đô” vào cuối của khoản 3. Theo đó, khoản 3 sẽ được kết cấu lại như sau: “3. Bảo đảm quyền con người, quyền công dân, công bằng xã hội, phát triển bền vững và giữ gìn bản sắc, giá trị văn hóa của Thủ đô, vùng Thủ đô; không làm ảnh hưởng đến ổn định kinh tế vĩ mô, an toàn tài chính quốc gia, nguyên tắc thị trường và bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Thủ đô với các địa phương trong vùng Thủ đô.”

Đại biểu Sùng A Lềnh - Đoàn ĐBQH tỉnh Lào Cai phát biểu

Đại biểu Sùng A Lềnh lý giải, tại Chương VII của dự thảo Luật quy định rất chặt chẽ về liên kết vùng. Việc bổ sung cụm từ nêu trên sẽ tạo sự thống nhất nội tại giữa phần chung và phần liên kết vùng, đồng thời ngăn ngừa tình trạng “phân quyền mạnh nhưng lợi ích vùng bị bỏ qua”.

Về quy hoạch Thủ đô (Điều 10), đại biểu Sùng A Lềnh nhận thấy, dự thảo Luật hiện giao Hội đồng nhân dân Thành phố quy định nội dung, hồ sơ quy hoạch nhưng chưa quy định rõ trách nhiệm lấy ý kiến Nhân dân. Do đó, tại khoản 3 Điều 10, đại biểu đề nghị Cơ quan soạn thảo nghiên cứu, xem xét bổ sung thêm một điểm mới về quy định trình tự, thủ tục lấy ý kiến rộng rãi của Nhân dân, các tổ chức chính trị - xã hội và chuyên gia khi lập, thẩm định, phê duyệt và điều chỉnh Quy hoạch tổng thể Thủ đô. “Việc bổ sung nội dung này sẽ bảo đảm Quy hoạch tổng thể Thủ đô thực sự “của dân, do dân, vì dân”, đồng thời nâng cao tính khả thi và giảm khiếu nại về sau”, đại biểu Sùng A Lềnh nêu quan điểm.

Tăng cường phân cấp, phân quyền cho chính quyền Thủ đô nhưng đi kèm với cơ chế kiểm soát tương xứng để phát triển

Đánh giá cao dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) đã được soạn thảo tương đối kỹ lưỡng,  Đại biểu Nguyễn Hải Nam - Đoàn ĐBQH TP. Huế nêu rõ, dự thảo Luật lần này đã phân cấp, phân quyền mạnh cho Thành phố Hà Nội để chủ động hơn trong công việc; thí điểm những chính sách mới để có những hướng đi mới, góp phần phát triển mạnh hơn về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, phục vụ sự phát triển chung; đã nêu rõ ai làm, thời gian làm và trách nhiệm như thế nào.

Đại biểu Nguyễn Hải Nam - Đoàn ĐBQH TP. Huế phát biểu

Dự thảo Luật lần này sẽ thể hiện rõ xu hướng mở rộng không gian về thể chế cho Thủ đô và các vấn đề cốt lõi như thiết kế một cơ chế để sao cho khuôn khổ hệ thống pháp luật chung tiến tới một không gian có mức độ khác biệt. 

Theo đại biểu Nguyễn Hải Nam, cơ chế đặc thù cần được xác định trên các tiêu chí chặt chẽ, có giới hạn rõ ràng, gắn với những đặc điểm riêng có của Thủ đô và kiểm chứng được về hiệu quả; đồng thời, cần tính toán nếu mở rộng ngoại lệ thì bảo đảm  tính thống nhất, ổn định của hệ thống pháp luật. 

Các đại biểu tham gia Phiên thảo luận ở Tổ 4

Đại biểu Nguyễn Hải Nam nhận thấy, dự thảo Luật sửa đổi lần này có 3 đột phá nổi trội. Thứ nhất, đột phá về thể chế, dự thảo Luật đã giao cho Thành phố Hà Nội 192 thẩm quyền quyết định. Thứ hai, không gian phát triển khu vực vùng; những cơ chế đặc biệt về tài chính đô thị. Thứ ba, phát triển trung tâm đổi mới sáng tạo có rủi ro và chấp nhận thất bại để phát triển.

Tán thành việc tăng cường phân cấp, phân quyền cho chính quyền Thủ đô, đi kèm với mở rộng thẩm quyền, có cơ chế kiểm soát tương xứng để phát triển, tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Hải Nam cho rằng, cần rà soát kỹ lưỡng trong 3 lĩnh vực: quy hoạch; đất đai và thẩm quyền đầu tư. Theo đó, phải rà soát kỹ lưỡng, đặc biệt là những quy trình thủ tục, kỹ thuật điều hành để tăng tính ổn định lâu dài của Luật; tránh trùng lặp, bảo đảm tính minh bạch và tính khả thi, khả năng áp dụng. 

Về liên kết vùng, đại biểu Nguyễn Hải Nam đề nghị cần làm rõ hơn nội dung này để Thành phố Hà Nội thực sự là trung tâm điều phối và dẫn dắt phát triển vùng chứ không chỉ đơn thuần là mở rộng không gian địa lý.

Đại biểu Lê Hữu Trí - Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa phát biểu

Đồng tình với các ý kiến nêu trên, đại biểu Lê Hữu Trí - Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa cho rằng, để Thủ đô phát triển trong giai đoạn mới, rất cần thiết có cơ chế vượt trội và sửa đổi toàn diện Luật Thủ đô. Đại biểu Lê Hữu Trí nhận thấy, việc sửa đổi Luật lần này đã phân cấp, phân quyền rất mạnh, triệt để và đa ngành trên tất cả các lĩnh vực từ quản lý hành chính đến phát triển kinh tế - xã hội.

Tuy nhiên, đại biểu Lê Hữu Trí cho rằng, phân quyền nhiều, mạnh nhưng quy định về xử lý vi phạm, loại trừ và miễn trách nhiệm pháp lý (Điều 34) trong dự thảo Luật còn đơn giản. “Việc miễn trừ trách nhiệm mới chỉ đặt ra hai điều kiện là: (1) Không tư lợi; (2) Tuân thủ đầy đủ các quy trình theo đúng quy định. Tôi cho rằng quy định như vậy là chưa đủ để chúng ta xác định được trách nhiệm của mỗi cán bộ, mỗi tổ chức, mỗi cá nhân thực hiện để đảm bảo không làm sai lệch chính sách và không để lại hậu quả”.

Do vậy, đại biểu Lê Hữu Trí đề nghị cần bổ sung thêm nội dung tại Điều 34 để đảm bảo quy định cho đầy đủ, chặt chẽ. “Theo quan điểm hiện nay, “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Đối với vấn đề này, Thủ đô phải có hành lang pháp lý đủ mạnh để xây dựng và phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới, do đó, đồng nghĩa với việc đó là phải gắn với trách nhiệm để mỗi cán bộ, mỗi lãnh đạo, mỗi tổ chức, cá nhân của Thủ đô phải có trách nhiệm đúng mức trước khi đưa ra quyết định, trước khi hành động”, đại biểu Lê Hữu Trí nêu quan điểm.

Các đại biểu tham gia Phiên thảo luận ở Tổ 4

Góp ý về dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi), các ý kiến tại Tổ 4 nhất trí với việc sửa đổi Luật lần này và cho rằng, việc sửa đổi Luật không chỉ nhằm khắc phục triệt để những điểm nghẽn về thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho chính quyền địa phương, mà còn tạo cơ sở pháp lý vững chắc để bảo hộ quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của mọi người theo Hiến pháp. Đây là bước đi chiến lược để chủ động nhận diện, ngăn chặn việc lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo xâm phạm an ninh quốc gia, đồng thời khơi dậy và phát huy các giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp, nguồn lực của các tôn giáo trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước kỷ nguyên mới.

Các đại biểu đề nghị Cơ quan soạn thảo làm rõ khái niệm “hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng”. Về quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của mọi người, có ý kiến đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu bổ sung quy định: Bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của người khuyết tật, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, có sự đồng ý của người giám hộ theo quy định pháp luật.

Cũng tại Phiên họp, các đại biểu cho ý kiến, thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng.