Trao thẩm quyền tối đa và tạo đột phá trong cải cách thủ tục hành chính cho Thủ đô Hà Nội

Qua báo cáo tóm tắt Thẩm tra sơ bộ dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và các cơ quan tham gia thẩm tra tán thành việc sửa đổi toàn diện Luật Thủ đô năm 2024 và 05 quan điểm xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) như đã nêu tại Tờ trình của Chính phủ. Việc sửa đổi Luật Thủ đô là rất cần thiết nhằm xác lập và bảo đảm một thể chế phát triển đặc biệt, vượt trội, ổn định, có tầm nhìn dài hạn, đủ năng lực giải quyết hiệu quả các vấn đề của Thủ đô, phù hợp với vị trí, vai trò, tính chất đặc thù, đặc biệt của Thủ đô, đưa thể chế, pháp luật về Thủ đô trở thành lợi thế cạnh tranh khu vực và quốc tế để Hà Nội phát triển nhanh, bền vững và thực hiện tốt vai trò, sứ mệnh tiên phong của Thủ đô trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. 

Những ưu đãi đối với Thủ đô sẽ đi kèm với những đóng góp mà Hà Nội mang lại cho đất nước

Tại Phiên họp, đa số các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành sửa đổi Luật Thủ đô năm 2024 với việc tập trung vào việc phân quyền cho thành phố Hà Nội trong việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo hướng phân quyền mạnh nhưng vẫn giữ được kỷ cương, tính thống nhất của hệ thống pháp luật. Việc rà soát, chỉnh lý các quy định về phân quyền cho Thủ đô trong các lĩnh vực theo các nguyên tắc bảo đảm yêu cầu 06 rõ: “rõ người, rõ việc, rõ quy trình (trách nhiệm), rõ thời gian, rõ sản phẩm (kết quả) và rõ hiệu quả; phải gắn với khả năng cân đối ngân sách, năng lực thực thi của chính quyền Thành phố; có cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ, hiệu quả để giảm thiểu rủi ro và xác định rõ trách nhiệm. 

Các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội và khách mời tham dự Phiên họp

Các đại biểu tham dự Phiên họp

Góp ý vào dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi thống nhất cao với việc sửa đổi và cách tiếp cận phân cấp, phân quyền là yếu tố rất mạnh mẽ để tạo không gian, thẩm quyền cho Thủ đô Hà Nội phát triển. Tuy nhiên, dự thảo Luật cần thiết kế để thấy rõ, những ưu đãi đối với Thủ đô sẽ đi kèm với những đóng góp mà Hà Nội mang lại cho đất nước. Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho rằng: “Có cơ chế đặc thù để Thủ đô phát triển, trong thiết kế đặc thù, ưu đãi làm sao thấy được Hà Nội sẽ thuận lợi hơn từ đó đóng góp lớn hơn. Ví dụ, trong 5 năm tới, trung bình thu ngân sách hơn 3 triệu tỷ đồng/năm, thì Hà Nội và TP.HCM sẽ đóng góp 2/3 thu ngân sách. Vì vậy, dự thảo Luật phải thiết kế để thấy rõ những đặc thù, thuận lợi để Thủ đô sẽ đóng góp vào sự phát triển của đất nước”.

Bảo đảm quyền tự chủ toàn diện cho Thủ đô, đồng thời tạo đột phá trong cải cách thủ tục hành chính

Phát biểu tại Phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này là một bước tiến mang tính lịch sử với tầm nhìn dài hạn, trọng tâm là trao thẩm quyền tối đa, bảo đảm quyền tự chủ toàn diện cho Thủ đô Hà Nội, đồng thời tạo đột phá trong cải cách thủ tục hành chính, tạo không gian sáng tạo cho quản trị đô thị. Về cơ chế tài chính, ngân sách, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh cần xây dựng khung đủ mạnh để tạo nguồn lực lớn, đáp ứng mục tiêu tăng trưởng cao. Tuy nhiên, cũng cần tính toán tính bền vững của nguồn thu, tránh phụ thuộc vào các nguồn không ổn định.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên họp

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý cần kiểm soát rủi ro như nguy cơ lạm quyền, hoặc xung đột pháp lý nếu quy định không rõ ràng. Do đó, cần thiết lập cơ chế “mở nhưng phải có kiểm soát”. Với quan điểm cán bộ Hà Nội cần đạt trình độ, năng lực ngang tầm các đô thị lớn trên thế giới, Chủ tịch Quốc hội lưu ý cần có cơ chế đặc thù để thu hút nhân tài, khắc phục tình trạng “chảy máu chất xám” sang khu vực tư nhân hoặc địa phương khác; đồng thời áp dụng hệ thống đánh giá cán bộ dựa trên kết quả, công khai hằng năm.

Ngoài ra, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng đề nghị, cần bổ sung nguyên tắc ưu tiên áp dụng nhưng phải công khai, những gì cần thiết phải lấy ý kiến Nhân dân để báo cáo cấp có thẩm quyền. Bởi “Dễ trăm lần không dân cũng chịu, mà khó vạn lần dân liệu cũng xong”. Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội cũng cho rằng, cần có cơ chế đánh giá hậu kiểm, thí điểm. Thủ đô Hà Nội cần tuân thủ Nghị quyết số 66 -NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cùng các Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải và Nguyễn Khắc Định tham dự phiên họp

Trong khuôn khổ phiên họp, các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội còn cho ý kiến về việc trao quyền cho chính quyền Thủ đô được ban hành các quy định có nội dung khác với quy định của cơ quan nhà nước cấp trên. Theo đó, các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho rằng, đây là một cơ chế phân quyền rất mạnh, có thể tạo dư địa linh hoạt trong quản trị đô thị và cho phép thử nghiệm các chính sách mới phù hợp với điều kiện phát triển đặc thù của Thủ đô. Để bảo đảm việc phân quyền mạnh nhưng vẫn giữ được kỷ cương, tính thống nhất của hệ thống pháp luật, các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đề nghị làm rõ phạm vi lĩnh vực được phép ban hành, quy định rõ nguyên tắc, điều kiện và quy trình ban hành…

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu kết luận Phiên họp

Phát biểu kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh tinh thần những cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt trong lần sửa đổi này về cơ bản chỉ áp dụng riêng cho Thủ đô Hà Nội và sau này không có địa phương khác, chỉ duy nhất có một Thủ đô Hà Nội.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cũng đề nghị, Chính phủ, Bộ Tư pháp, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, lãnh đạo và các cơ quan của Hà Nội khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự thảo Luật, gửi đại biểu Quốc hội nghiên cứu. Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tổ chức thẩm tra toàn diện để trình Quốc hội xem xét.

** Một số hình ảnh tại Phiên họp:

Các đại biểu tham dự Phiên họp