UBTVQH cho ý kiến về dự án Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật: Hoàn thiện thể chế cho kỷ nguyên mới

Phát biểu mở đầu phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh việc sửa đổi Pháp lệnh là rất cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Dự án này không chỉ đơn thuần là sửa đổi kỹ thuật mà còn thể hiện sự thay đổi mạnh mẽ trong tư duy pháp luật, đảm bảo tính đồng bộ và thống nhất của hệ thống.

Một trong những điểm mới nổi bật được các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội quan tâm là việc mở rộng phạm vi hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật. Theo đó, công tác hợp nhất sẽ không chỉ dừng lại ở các văn bản cấp Trung ương mà còn bao quát toàn bộ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật tại địa phương, từ cấp tỉnh đến cấp xã, nhằm tạo thuận lợi tối đa cho việc áp dụng và thi hành pháp luật.

Chuyển đổi số và nâng cao giá trị pháp lý của văn bản hợp nhất

Tại phiên họp, các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thảo luận sôi nổi về tính khả thi của quy định trình đồng thời văn bản hợp nhất với văn bản sửa đổi, bổ sung. Nhiều ý kiến cho rằng, dù đây là mục tiêu rất tích cực để đẩy nhanh tiến độ công bố văn bản, nhưng cần cân nhắc kỹ lưỡng về áp lực nguồn lực và thời gian thực hiện, nhất là đối với những dự án luật phức tạp, sửa đổi nhiều luật liên quan.

Về thẩm quyền hợp nhất, đa số các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất với phương án kế thừa quy định hiện hành nhưng cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các cơ quan. Đối với văn bản của Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trách nhiệm chủ trì vẫn được giao cho Tổng Thư ký Quốc hội, đồng thời cần tăng cường năng lực cho bộ máy giúp việc để đáp ứng khối lượng công việc ngày càng lớn.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của công nghệ, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu dự án Pháp lệnh phải nhìn nhận sâu sắc dưới góc độ kỹ thuật lập pháp, tính thực tiễn và chuyển đổi số. Chủ tịch Quốc hội lưu ý cần đẩy mạnh tự động hóa quy trình hợp nhất thông qua trí tuệ nhân tạo (AI) và phần mềm dùng chung để đảm bảo tính tức thời và chính xác.

Đặc biệt, quan điểm chỉ đạo của lãnh đạo Quốc hội là phải nâng cao giá trị pháp lý của văn bản hợp nhất. Văn bản hợp nhất cần được xác định là căn cứ chính thức trong áp dụng pháp luật, thay vì chỉ dùng để tra cứu như trước đây. Đi đôi với đó là quy định rõ trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan thực hiện hợp nhất, tăng cường kỷ luật hành chính để tránh xảy ra sai sót hoặc chậm trễ.

Thống nhất việc mở rộng phạm vi hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật

Phát biểu kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định khẳng định Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá cao nỗ lực phối hợp của Chính phủ, Bộ Tư pháp và các cơ quan của Quốc hội trong việc chuẩn bị hồ sơ dự án Pháp lệnh chu đáo, đúng quy định. Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành với mở rộng phạm vi hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật như Tờ trình của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp; tán thành với thẩm quyền chuẩn bị và trình đồng thời văn bản hợp nhất với văn bản sửa đổi, bổ sung. Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị cân nhắc, chỉnh lý thêm sự đồng bộ, thống nhất giữa Điều 1 và Điều 17a thể hiện một cách phù hợp để bảo đảm đồng bộ.

Về các nội dung cụ thể, Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý một số định hướng quan trọng.

Thứ nhất, về thẩm quyền ký xác thực văn bản hợp nhất, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành nội dung trình về thẩm quyền ký xác nhận văn bản hợp nhất và tổ chức việc hợp nhất. Theo đó, tại cơ quan Quốc hội, Tổng Thư ký – Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội sẽ là người ký xác thực văn bản hợp nhất. Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội có trách nhiệm phối hợp tổ chức thực hiện theo quy chế do Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành.

Thứ hai, với việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh công tác tổ chức thực hiện phải gắn liền với chuyển đổi số, sử dụng phần mềm dùng chung và các công nghệ hiện đại như AI, mã định danh. Đặc biệt, cần nghiên cứu hình thức đồ họa hóa quá trình sửa đổi văn bản để người dân và người áp dụng pháp luật dễ dàng theo dõi dòng thời gian của quy định.

Thứ ba, liên quan đến viện dẫn và áp dụng pháp luật, Phó Chủ tịch Quốc hội khẳng định bước chuyển quan trọng từ mục đích "tra cứu" sang "viện dẫn chính thức". Tuy nhiên, việc viện dẫn phải đảm bảo tính thống nhất, trong đó vẫn viện dẫn luật gốc kèm theo văn bản hợp nhất để đảm bảo tính nguyên vẹn và chính xác của nội dung mới nhất.

Thứ tư, về tính khả thi áp dụng tại địa phương, qua rà soát, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá việc triển khai hợp nhất văn bản tại cấp xã là có tính khả thi nhờ sự phát triển về năng lực cán bộ và công cụ hỗ trợ hiện nay.

Để hoàn thiện dự án, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ khẩn trương tiếp thu ý kiến, giải trình và phối hợp với Ủy ban Pháp luật và Tư pháp để hoàn chỉnh dự thảo Pháp lệnh. Việc sửa đổi này cũng sẽ tạo tiền đề để rà soát, điều chỉnh các quy định liên quan trong Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật dự kiến được sửa đổi vào cuối năm nay.