Quang cảnh Phiên họp
Cùng dự có: Các Phó Chủ nhiệm, Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, các thành viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp; đại diện Thường trực Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội; đại diện lãnh đạo Bộ Tư pháp và các bộ ngành liên quan.
Tạo cơ sở pháp lý cho việc thực hiện thí điểm chế định luật sư công
Trình bày Tờ trình dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho biết, việc ban hành Nghị quyết là cần thiết và cấp bách nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc thực hiện thí điểm chế định luật sư công với đầy đủ cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý và cơ sở thực tiễn đã nêu trong Tờ trình.
Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu chủ trì Phiên họp
Quan điểm xây dựng Nghị quyết nhằm bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của Đảng trong việc thực hiện chế định luật sư công; thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, chính sách, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Kết luận của Bộ Chính trị về Đề án nghiên cứu xây dựng chế định luật sư công trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay.
Dự thảo Nghị quyết gồm 18 điều, quy định về việc thực hiện thí điểm chế định luật sư công, gồm tiêu chuẩn, quyền, nghĩa vụ, nhiệm vụ của luật sư công và quản lý nhà nước đối với luật sư công.
Thời gian thực hiện thí điểm từ ngày 1/10/2026 đến hết ngày 30/9/2028.
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú trình bày Tờ trình
Thứ trưởng Bộ Tư pháp cho biết, dự thảo Nghị quyết quy định tiêu chuẩn của luật sư công gồm: Là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Quân đội nhân dân, sĩ quan Công an nhân dân, người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước; có tư tưởng chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp trong sáng, liêm chính; có đủ tiêu chuẩn luật sư để được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư theo quy định của Luật Luật sư và có ít nhất 5 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực pháp luật hoặc kinh nghiệm tranh tụng, tư vấn pháp luật hoặc giải quyết vụ việc pháp lý.
Nhiệm vụ của luật sư công bao gồm: (1) Tham gia tố tụng với tư cách là luật sư, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho cơ quan nhà nước, cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị, doanh nghiệp nhà nước ở Trung ương và địa phương;
Các đại biểu tham gia Phiên họp
(2) Thực hiện tư vấn pháp luật, đại diện cho cơ quan nhà nước ở Trung ương và địa phương trong việc giải quyết các vụ kiện, tranh chấp trong nước và quốc tế về đầu tư, thương mại, công pháp quốc tế, tư pháp quốc tế, hành chính, dân sự và trong việc tham gia quá trình thi hành án dân sự, án hành chính;
(3) Thực hiện tư vấn cho cơ quan nhà nước xử lý các vấn đề pháp lý liên quan đến các dự án đầu tư công và các dự án phát triển kinh tế xã hội; tư vấn và tham gia giải quyết các vụ, việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài;
(4) Thực hiện các công việc có tính chất pháp lý khác do người đứng đầu cơ quan nhà nước, cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị, doanh nghiệp nhà nước phân công, đảm bảo không trùng lặp với nhiệm vụ của pháp chế viên, trợ giúp viên pháp lý, thanh tra viên và chấp hành viên.
Dự thảo Nghị quyết quy định trách nhiệm của Chính phủ, UBND cấp tỉnh, và trách nhiệm của HĐND cấp tỉnh và nội dung quản lý nhà nước đối với luật sư công.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Trần Hồng Nguyên và Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Ngô Trung Thành tại Phiên họp
Nâng cao năng lực pháp lý khu vực công, bảo vệ lợi ích của Nhà nước trong bối cảnh tranh chấp ngày càng phức tạp
Thẩm tra dự án Nghị quyết của Quốc hội về việc thực hiện thí điểm chế định luật sư công, các thành viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp (UBPLTP) tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyêt nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về xây dựng Nhà nước pháp quyền, nâng cao năng lực pháp lý khu vực công, bảo vệ lợi ích của Nhà nước trong bối cảnh tranh chấp ngày càng phức tạp. Nội dung của dự thảo Nghị quyết phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng. Hồ sơ dự thảo Nghị quyết gửi thẩm tra có đầy đủ các tài liệu theo quy định.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Trường Giang trình bày Báo cáo thẩm tra
Dự thảo Nghị quyết không có nội dung trái Hiến pháp, nhưng có một số nội dung khác với quy định của luật hiện hành hoặc chưa được luật hiện hành quy định. Việc trình Quốc hội ban hành Nghị quyết thí điểm là phù hợp với quy định tại điểm a khoản 2 Điều 10 của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Duy Tiến phát biểu
UBPLTP đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ các nội dung tại dự thảo Nghị quyết để bảo đảm thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng, bảo đảm tính thống nhất với các văn bản có liên quan.
UBPLTP cơ bản tán thành với nhiều nội dung của dự thảo Nghị quyết, đồng thời có ý kiến về một số nội dung cụ thể như sau:
Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Công Long phát biểu
Về đối tượng áp dụng (Điều 2), UBPLTP đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ thêm cơ sở của việc mở rộng phạm vi thí điểm bao gồm cả “doanh nghiệp nhà nước” để bảo đảm thực hiện đúng ý kiến chỉ đạo của Bộ Chính trị.
Có ý kiến đề nghị cân nhắc kỹ lưỡng việc đưa “doanh nghiệp nhà nước” vào đối tượng áp dụng; trường hợp áp dụng với cả doanh nghiệp nhà nước thì cần xác định rõ tiêu chí lựa chọn doanh nghiệp nhà nước thực sự có nhu cầu cấp bách để bảo đảm tính khả thi và tập trung nguồn lực.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Ngô Trung Thành phát biểu
Về tiêu chuẩn luật sư công, nguồn luật sư công (Điều 6, Điều 7), UBPLTP đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu bổ sung tiêu chí định lượng hoặc giao Chính phủ quy định cụ thể tiêu chuẩn đánh giá kinh nghiệm nghề nghiệp để bảo đảm tính bao quát, phù hợp với các chức danh, vị trí việc làm trong các cơ quan, đồng thời tránh trùng lặp với quy định tại Điều 6.
Liên quan đến cấp, cấp lại, thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư cho người làm luật sư công (Điều 8), UBPLTP cơ bản thống nhất việc giao Bộ trưởng Bộ Tư pháp sẽ cấp, cấp lại, thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư cho người làm luật sư công. Có ý kiến đề nghị quy định theo hướng Bộ trưởng Bộ Tư pháp cấp, cấp lại, thu hồi Chứng chỉ đối với người làm luật sư công ở Trung ương; phân cấp thẩm quyền cấp, cấp lại, thu hồi đối với người làm luật sư công ở địa phương cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh để thực hiện chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.
Đại biểu Nguyễn Thái Học - Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk phát biểu
Về nhiệm vụ của luật sư công (Điều 11), đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo chỉnh lý Điều 11 theo hướng tập trung luật sư công vào các vụ việc chuyên sâu, rủi ro pháp lý cao.
Đối với trách nhiệm của luật sư công (Điều 12), UBPLTP đề nghị làm rõ “biện pháp hợp pháp” quy định tại khoản 1 để bảo đảm tính khả thi và tuân thủ nghiêm pháp luật; đồng thời rà soát, chỉnh lý lại quy định này cho phù hợp.
Về quyền và nghĩa vụ của luật sư công (Điều 13), UBPLTP đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát quy định tại điểm d khoản 1 bảo đảm tính khả thi, thống nhất với quy định của pháp luật về tố tụng, Luật Luật sư và quy định của pháp luật có liên quan.
Các đại biểu tham gia Phiên họp
Liên quan đến quy trình giải quyết công việc có tính chất pháp lý tại khu vực công (Điều 14), đa số ý kiến trong Thường trực UBPLTP tán thành quy định tại khoản 2; tuy nhiên, đề nghị quy định chặt chẽ hơn để giới hạn phạm vi ký hợp đồng dịch vụ pháp lý với tổ chức hành nghề luật sư. Một số ý kiến đề nghị bỏ quy định này để tránh việc lạm dụng ký hợp đồng dịch vụ pháp lý với tổ chức hành nghề luật sư ảnh hưởng đến ngân sách nhà nước và làm giảm vai trò của chế định luật sư công.
Về chế độ, chính sách đối với luật sư công (Điều 15), UBPLTP đề nghị nghiên cứu chỉnh lý lại quy định tại khoản 1, vì chỉ phù hợp với cán bộ, công chức, viên chức và sĩ quan Quân đội, sĩ quan Công an, chưa thực sự phù hợp với người làm tại doanh nghiệp nhà nước. Có ý kiến đề nghị chỉ quy định luật sư công được hưởng phụ cấp vụ, việc.
Về điều khoản thi hành (Điều 18), UBPLTP đề nghị bỏ quy định tại khoản 2 vì chưa phù hợp với nguyên tắc xây dựng, ban hành VBQPPL; đồng thời bổ sung vào Điều 17 (tổ chức thực hiện) nội dung giao Chính phủ tổ chức tổng kết thi hành Nghị quyết, báo cáo Quốc hội tại Kỳ họp cuối năm 2028 (và xem xét điều chỉnh quy định về thời gian thực hiện thí điểm đến hết năm 2028).
Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu kết luận Phiên họp
Kết luận Phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu đánh giá hồ sơ dự thảo Nghị quyết về thí điểm chế định luật sư công cơ bản được chuẩn bị đầy đủ, đúng quy định, đồng thời nhìn nhận nội dung dự thảo cơ bản phù hợp với chủ trương của Đảng về hình thành đội ngũ luật sư công.
Tuy nhiên, Chủ nhiệm Ủy ban lưu ý cần tiếp tục rà soát kỹ phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, nhất là việc mở rộng sang doanh nghiệp nhà nước phải hết sức thận trọng; trường hợp bổ sung thì cần giới hạn phù hợp và chỉnh lý đồng bộ các quy định liên quan. Đồng thời đề nghị thiết kế lại một số điều khoản theo hướng rõ hơn về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, thời hạn thí điểm và cơ quan thực hiện thí điểm; đồng thời rà soát các quy định về quyền, nghĩa vụ, điều kiện, tiêu chuẩn, thẩm quyền cấp, thu hồi chứng chỉ hành nghề và chế độ, chính sách đối với luật sư công theo hướng thực chất, khả thi, tránh rườm rà, chồng chéo.
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu nhấn mạnh đây là Nghị quyết thí điểm nên có thể có những quy định đặc thù, do vậy đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, bám sát Đề án đã trình Bộ Chính trị, khẩn trương chuẩn bị báo cáo tiếp thu, giải trình để kịp trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét theo tiến độ.
