Đại biểu Quốc hội góp ý hoàn thiện khung pháp lý các luật về công chứng, hộ tịch, trợ giúp pháp lý, ...

Toàn cảnh Phiên thảo luận tổ 14

Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh Quản Minh Cường phát biểu gợi ý thảo luận

Góp ý hoàn thiện Luật Hộ tịch (sửa đổi): Tăng tính khả thi, đồng bộ dữ liệu và thống nhất quy định

Đại biểu Lê Lương Hòa, đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh phát biểu

Góp ý dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi), đại biểu Lê Lương Hòa, đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh chỉ rõ tại Khoản 8, Điều 2 về giải thích từ ngữ có nêu: Quê quán của cá nhân được xác định theo quê quán của cha hoặc quê quán của mẹ. Đại biểu cho rằng quy định như vậy gây rất nhiều khó khăn trong việc kê khai hồ sơ. “Nếu quê quán của con được xác định theo quê quán của cha, mà quê quán của cha lại được xác định theo nơi sinh của ông nội, thì việc truy xuất này kéo dài đến ba đời… Hệ quả của cách quy định này là sự thiếu thống nhất trong hồ sơ”, đại biểu nêu ví dụ.

Do đó, đại biểu Lê Lương Hòa đề xuất điều chỉnh quy định theo hướng: Quê quán của cá nhân nên được xác định theo nơi sinh của cha hoặc của mẹ, trên cơ sở sự thỏa thuận của cha mẹ. Nếu không có sự thay đổi mà vẫn tiếp nối theo ba đời như hiện nay sẽ không đảm bảo tính khả thi.

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh phát biểu

Nêu thực tế công tác tư pháp tại cơ sở đang đối mặt với tình trạng quá tải, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh nhấn mạnh nếu không thực hiện đồng bộ hạ tầng cơ sở và đẩy mạnh chuyển đổi số hóa dữ liệu, cán bộ tư pháp cơ sở sẽ rất khó khăn trong việc đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ. Do đó, trong quá trình thực hiện, cần đặc biệt quan tâm đến việc thúc đẩy mạnh mẽ quá trình hiện đại hóa nền hành chính và xây dựng hạ tầng quản lý dữ liệu quốc gia liên thông, đồng bộ.

Các đại biểu tham dự tại phiên họp tổ

Cũng theo đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà tại một số địa bàn, cần tăng cường trách nhiệm của các bộ, ngành trong việc cung cấp dữ liệu và thực hiện thẩm quyền quản lý nhà nước về hộ tịch. “Bên cạnh Chính phủ, Bộ Tư pháp, Bộ Ngoại giao và Tòa án nhân dân tối cao, tôi nhận thấy Bộ Y tế là cơ quan có trách nhiệm trực tiếp liên quan đến vấn đề khai sinh và khai tử, nhưng hiện chưa được quy định trách nhiệm cụ thể trong dự thảo Luật. Hiện nay, trẻ em sau khi sinh thường được cấp giấy chứng sinh tự động ngay tại cơ sở y tế. Do đó, cần xây dựng cơ sở dữ liệu cho Bộ Y tế và thực hiện liên thông dữ liệu này với hệ thống dữ liệu chung của quốc gia”, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà đề xuất.

Liên quan đến quy định về đăng ký khai sinh (Điều 15) và khai tử (Điều 20) một cách chủ động, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà tiếp tục nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng cơ sở dữ liệu từ ngành y tế để thực hiện cơ chế phối hợp liên ngành, tăng cường kiểm soát và giám sát.

Hoàn thiện khung pháp lý về tiếp cận thông tin

Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, Đại tướng Nguyễn Tân Cương phát biểu

Góp ý dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) liên quan đến một số văn bản mật, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, Đại tướng Nguyễn Tân Cương cho biết, trong lĩnh vực quốc phòng có một số Nghị định và Thông tư quy định về những vấn đề đặc thù; những nội dung này mang tính bảo mật rất cao nên không thể tiếp cận rộng rãi. Do đó đại biểu cho rằng Khoản 1 Điều 15 của dự thảo Luật đã quy định rất đầy đủ về nội dung này. Cụ thể, những nội dung mang tính chất mật đã được Luật Bảo vệ bí mật nhà nước điều chỉnh sẽ không thuộc phạm vi Luật tiếp cận thông tin sửa đổi lần này. Theo đại biểu, thực tế nếu rà soát kỹ các nội dung mật thì Luật Bảo vệ bí mật nhà nước đã quy định rất cụ thể, do đó tránh quy định quá chi tiết tại dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), vì sẽ gây khó khăn trong thực hiện. Đại biểu cũng đề nghị nên bổ sung một khoản giao Chính phủ quy định chi tiết về chế tài xử lý vi phạm của người tiếp cận thông tin và người cung cấp thông tin đối với văn bản mật.

Đại biểu Chu Lương Trí, đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh phát biểu

Qua nghiên cứu dự thảo Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), đại biểu Chu Lương Trí, đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh nhận thấy phạm vi điều chỉnh của luật hiện đang bị bó hẹp khi chỉ tập trung quy định về việc thực hiện quyền tiếp cận thông tin của công dân. Trên thực tế, nhu cầu tiếp cận thông tin của các tổ chức, cơ quan cũng rất lớn nhưng lại chưa được quy định cụ thể trong dự thảo Luật. “Trường hợp của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài có văn phòng đại diện tại Việt Nam; các đơn vị này thường xuyên có nhu cầu tiếp cận thông tin để phục vụ hoạt động, nhưng khung pháp lý hiện hành vẫn còn thiếu vắng các quy định liên quan. Do đó, tôi đề nghị xem xét thêm về vấn đề này”, đại biểu đề nghị.

Cũng theo đại biểu Chu Lương Trí hiện tại dự thảo Luật mới chỉ tiếp cận theo hướng một chiều, tức là cá nhân hoặc tổ chức muốn tiếp cận thông tin của các cơ quan, tổ chức khác. Ở chiều ngược lại, quy định về việc các cơ quan, tổ chức muốn tiếp nhận thông tin từ phía công dân vẫn chưa được đề cập trong dự thảo Luật. Do đó đề nghị cần hoàn thiện khung pháp lý để đảm bảo tính chất đa chiều trong tiếp cận thông tin.

Đại biểu Võ Thị Hoài Ngọc, đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp phát biểu

Quan tâm đến quy định về khiếu nại, khởi kiện và tố cáo trong việc tiếp cận thông tin, một số đại biểu nhận thấy dự thảo Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) hiện có cụm từ "trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác", việc bổ sung nội dung này có thể dẫn đến cách hiểu là đang hạn chế quyền khiếu nại, tố cáo của công dân. Thực tế các quy định của pháp luật chuyên ngành liên quan rất nhiều và phức tạp. Vì vậy, cơ quan soạn thảo cần làm rõ các quy định pháp luật chuyên ngành liên quan để đảm bảo tính thống nhất, tránh xảy ra xung đột, lúng túng trong quá trình áp dụng thực hiện.

Hoàn thiện Luật Công chứng và Luật Trợ giúp pháp lý: Mở rộng đối tượng, giảm thủ tục, tăng tính nhân văn

Đại biểu Phạm Văn Hòa đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp phát biểu

Góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý, đại biểu Phạm Văn Hòa đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp bày tỏ đồng tình với việc mở rộng đối tượng được trợ giúp pháp lý miễn phí bao gồm những người yếu thế như: phụ nữ, người già neo đơn, nạn nhân của tội phạm mua bán người và người chưa thành niên. Đây là quy định hết sức nhân văn.

Đại biểu cũng thống nhất với đề xuất phân cấp cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thẩm quyền thành lập các Trung tâm trợ giúp pháp lý tùy theo điều kiện thực tế của địa phương để người dân dễ dàng tiếp cận. Đồng thời, theo đại biểu cần mở rộng đội ngũ Trợ giúp viên pháp lý, bởi hiện nguồn nhân lực trong lĩnh vực này đang thiếu. “Thay vì chỉ giới hạn ở cán bộ ngành tư pháp nghỉ hưu, nên cho phép công chức, viên chức có bằng cử nhân luật và đủ điều kiện chuyên môn được tham gia làm trợ giúp viên pháp lý nếu được thủ trưởng cơ quan đồng ý. Điều này sẽ giúp huy động nguồn lực xã hội để hỗ trợ pháp lý tốt hơn cho những người dân không am hiểu pháp luật”, đại biểu Phạm Văn Hòa đề xuất.

Đại biểu Trần Thị Kim Nhung, đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh phát biểu

Về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, đại biểu Trần Thị Kim Nhung, đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh cho rằng quy định công chứng di chúc của người bị hạn chế về thể chất là chưa thực sự cần thiết và gây tốn kém cho người dân. Bởi trong pháp luật dân sự, thông thường chỉ đề cập đến việc hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc năng lực nhận thức. Đối với những người chỉ bị hạn chế về thể chất, nhưng đầu óc vẫn hoàn toàn minh mẫn và có quyền quyết định tài sản, họ hoàn toàn có thể thực hiện các thủ tục chứng thực, thỏa thuận tại Ủy ban nhân dân cấp xã thay vì bắt buộc phải ra công chứng với quy trình phức tạp và chi phí cao hơn.

Các đại biểu tham dự tại phiên thảo luận tổ

Đi sâu vào bản chất của hoạt động công chứng, đại biểu Trần Thị Kim Nhung đề xuất, xu thế lâu dài là giảm dần các loại hình công chứng bắt buộc để chuyển sang công chứng tự nguyện. Khi các cơ sở dữ liệu về đất đai và bất động sản được hoàn thiện và liên thông, phạm vi công chứng tự nguyện cần được tăng cường. Điều này sẽ buộc các tổ chức hành nghề công chứng phải tự nâng cao chất lượng và độ tin cậy để thu hút người dân, thay vì dựa vào các quy định mang tính áp đặt hành chính để người dân thực hiện các thủ tục như sang tên bất động sản./.

Một số hình ảnh tại phiên thảo luận tổ 14