Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành tại Hội trường
Toàn cảnh Hội trường
Sửa đổi Luật Thủ đô - Bảo đảm phân quyền toàn diện nhưng chặt chẽ
Đại biểu Trịnh Xuân An, đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai phát biểu
Qua nghiên cứu dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), đại biểu Trịnh Xuân An, đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai nhận thấy đây là lần đầu tiên luật trao một khối lượng thẩm quyền rất lớn cho chính quyền Thủ đô và trung tâm của sự phân quyền, trao quyền đó chính là Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội. Đây là một điểm rất nổi bật và mang tính đột phá trong tư duy luật pháp; Đồng thời là một hướng đi rất đúng, phải mạnh dạn trao quyền, trao không gian sáng tạo thể chế, trao quyền tự quyết lớn cho Thủ đô. Theo đó, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội đang được trao vai trò là nhà kiến tạo thể chế cho chính quyền đô thị. Đây là quyền lực rất lớn nhưng cũng đặt ra sức ép cho quá trình tổ chức thực hiện.
Các đại biểu tham dự tại Hội trường
Qua nghiên cứu, đại biểu Tạ Văn Hạ, đoàn ĐBQH thành phố Đà Nẵng cho biết theo thống kê cho thấy sửa đổi Luật Thủ đô lần này sẽ trao cho thành phố Hà Nội 192 thẩm quyền, trong đó có 50 thẩm quyền kế thừa từ Luật Thủ đô cũ và Nghị quyết 258/2025/QH15 Về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô; đặc biệt có 85 thẩm quyền mới chưa có trong quy định của pháp luật hiện hành. Bày tỏ ủng hộ việc phân quyền và phân cấp mạnh mẽ cho chính quyền thành phố Hà Nội, tuy nhiên, đại biểu nhấn mạnh đi đôi với phân quyền mạnh cần phải kiểm soát quyền lực chặt chẽ.
Đại biểu Tạ Văn Hạ, đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng phát biểu
Theo đó, đại biểu Tạ Văn Hạ đề nghị thành phố Hà Nội cần đánh giá đầy đủ năng lực thực thi bộ máy cán bộ, nhất là đội ngũ cán bộ tham mưu xây dựng chính sách pháp luật. “Đòi hỏi đội ngũ này phải có kinh nghiệm, phải có trình độ và có tư duy tương xứng. Cho nên cần có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao”, đại biểu Tạ Văn Hạ nhấn mạnh.
Cũng theo đại biểu cần thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát hiệu quả, đảm bảo công khai minh bạch gắn với trách nhiệm của người đứng đầu. Đồng thời cần làm rõ cơ chế tổng kết, đánh giá thí điểm, đảm bảo các chính sách được triển khai có kiểm soát, có sơ kết và tổng kết kịp thời để hoàn thiện và nhân rộng mô hình cho phù hợp.
Đại biểu Nguyễn Thị Thủy, đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Thái Nguyên
Đồng quan điểm, đại biểu Nguyễn Thị Thủy, đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Thái Nguyên bày tỏ tán thành Điều 9 dự thảo Luật quy định giao cho thành phố Hà Nội được quyết định việc thí điểm các cơ chế chính sách khác với luật hoặc chưa được luật quy định. Theo đó, bên cạnh khẳng định không cho phép thí điểm đối với các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại quốc gia, tôn giáo và lĩnh vực khác trực tiếp liên quan đến chủ quyền quốc gia, dự thảo Luật quy định cho phép được thí điểm trong 6 lĩnh vực được quy định tại khoản 3 của Điều 9.
Cho rằng đây là cách thiết kế “vừa chọn bỏ và vừa chọn cho”, đại biểu Nguyễn Thị Thủy nhấn mạnh cách thiết kế này sẽ thể chế hóa và đáp ứng được yêu cầu Nghị quyết số 02 của Bộ Chính trị là phân cấp, phân quyền triệt để, toàn diện cho thành phố Hà Nội nhưng đi kèm với đó phải là cơ chế kiểm soát và trách nhiệm giải trình.
Các đại biểu tham dự tại Hội trường
Tuy nhiên cũng theo đại biểu, việc quy định “đóng khung” chỉ cho phép thí điểm trong 6 lĩnh vực cần phải được cân nhắc thêm. “Có thể ngày hôm nay chúng ta thấy 6 lĩnh vực này là đủ, phù hợp nhưng với những mục tiêu nhiệm vụ và Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị về "Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới” giao cho Hà Nội rất là cao. Trong đó có nhiệm vụ là phải trở thành thành phố toàn cầu, thì lo ngại sau khi luật được ban hành có thể lạc hậu so với thực tiễn và có thể không theo kịp được với sự vận động liên tục của Hà Nội trong thời gian tới”, đại biểu phân tích
Từ phân tích trên, đại biểu Nguyễn Thị Thủy đề nghị bổ sung quy định Điều 9 theo hướng: Ngoài 6 lĩnh vực được giao thí điểm quy định tại khoản 3 của Điều 9, thì cho phép Hà Nội được thí điểm đối với lĩnh vực khác, nhưng chỉ khi có sự giao nhiệm vụ của cấp có thẩm quyền. Ví dụ Bộ Chính trị giao cho thành phố Hà Nội thí điểm một lĩnh vực mới ngoài 6 lĩnh vực, thì khi đó Hà Nội có thể căn cứ vào quy định này để thực hiện thí điểm mà không cần phải sửa luật Thủ đô hay ban hành một nghị quyết khác của Quốc hội.
Làm rõ thẩm quyền tổ chức thôn, tổ dân phố trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi)
Đại biểu Trần Thị Nhị Hà, đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội
Điều 7 dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) quy định Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội được giao quy định về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố, theo đại biểu Trần Thị Nhị Hà, đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội quy định như vậy chưa làm rõ thẩm quyền thành lập các đơn vị này; trong khi đó, Luật Tổ chức chính quyền địa phương quy định: Hội đồng nhân dân xã có thẩm quyền thành lập thôn, Hội đồng nhân dân phường có thẩm quyền thành lập tổ dân phố. Do đó quy định này tại dự thảo Luật chưa thực sự phù hợp với đặc thù của Thủ đô hiện nay.
“Thực tiễn tại Hà Nội cho thấy nhiều xã đã hình thành các khu đô thị mới, khu nhà ở cao tầng với tính chất đô thị rõ nét. Đồng thời cũng có những phường còn khu vực dân cư nông thôn, sản xuất nông nghiệp dẫn đến những bất cập trong quản lý dân cư và tổ chức đời sống cộng đồng. Dự thảo luật cũng đã định hướng xây dựng quy hoạch tổng thể thủ đô theo hướng tích hợp, ổn định. Vì vậy, nếu thiếu cơ chế linh hoạt ngay từ bây giờ sẽ tạo ra độ trễ về thể chế, làm giảm hiệu lực, hiệu quả của quản trị”, đại biểu Trần Thị Nhị Hà phân tích.
Các đại biểu tham dự tại Hội trường
Qua phân tích, đại biểu Trần Thị Nhị Hà kiến nghị bổ sung Điều 7 theo hướng: Hội đồng nhân dân thành phố quy định Hội đồng nhân dân xã, phường được quyết định thành lập thôn, tổ dân phố khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện tiêu chí. Qua đó đảm bảo tính linh hoạt trong tổ chức, đơn vị dân cư ở cơ sở, không phụ thuộc hoàn toàn vào địa giới hành chính truyền thống.
Đại biểu Nguyễn Minh Tâm, đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị phát biểu
Đồng tình ý kiến đại biểu Trần Thị Nhị Hà phân tích, đại biểu Nguyễn Minh Tâm, đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị cũng đề nghị xem xét các nội dung quy định tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố tại điểm c, khoản 1, Điều 7 và quy định số lượng việc thành lập, tổ chức lại, giải thể các cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã được quy định tại điểm d, khoản 1, Điều 7 thì giao thẩm quyền cho chính quyền cấp xã.
Bên cạnh đó, đại biểu Nguyễn Minh Tâm cũng nhận thấy dự thảo Luật có nhiều nội dung giao thẩm quyền cho Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội quyết định các vấn đề mang tính cụ thể sự vụ như: các nội dung thành phần hồ sơ, định mức chi phí, trình tự thủ tục lập, thẩm định, phê duyệt…; hay về tiêu chí, điều kiện trình tự thủ tục xác định vùng phát triển thấp để hạn chế các phương tiện giao thông gây ô nhiễm môi trường... Đại biểu đề nghị xem xét quy định theo hướng: Hội đồng nhân dân thành phố quy định các cơ chế chính sách, các vấn đề lớn mang tính tổng quát; Ủy ban nhân dân thành phố quy định các trình tự thủ tục để thực hiện; Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố quy định các nội dung về quan hệ phối hợp, biện pháp thực hiện trong chỉ đạo điều hành giữa các cơ quan chuyên môn.
Đại biểu Phạm Văn Hòa, đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp phát biểu
Quan tâm cơ chế chính sách, thẩm quyền giao cho thành phố Hà Nội, đại biểu Phạm Văn Hòa, đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp đề nghị tiếp tục cân nhắc, xem xét việc giao cho Hội đồng nhân dân thành phố quy định những trường hợp cụ thể áp dụng việc cắt điện, nước đối với những công trình xây dựng sai phép. Theo đại biểu, đây có thể được coi là chế tài mạnh mẽ xử lý doanh nghiệp không chấp hành theo quy định của luật pháp, nhưng việc cắt điện, nước này còn ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt, đời sống của người dân trong khu vực. Do vậy, đề nghị cơ quan soạn thảo cần làm rõ hơn, thuyết phục cho việc đề xuất bổ sung nội dung này.
