Cần cơ chế đặc thù mạnh để Thủ đô phát triển trong kỷ nguyên mới

Toàn cảnh Phiên thảo luận tổ 14

Trong phát biểu đề dẫn thảo luận, Ủy viên Trung ương Đảng, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh Quản Minh Cường nhấn mạnh, với vai trò vị trí quan trọng của Thủ đô thì việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này nhằm tạo ra cơ chế thông thoáng nhất cho sự phát triển, nhưng đồng thời phải kiểm soát được quyền lực và hệ thống chính trị, đảm bảo không chồng chéo hay mâu thuẫn với các quy định pháp luật chung của cả nước. “Xây dựng cơ chế đặc thù là để tạo đà phát triển cho Thủ đô nhưng cũng phải đảm bảo sự gắn kết với các vùng lân cận và cả nước. Tùy theo chức năng, có tỉnh tập trung bảo vệ rừng và biên giới, có vùng phát triển công nghiệp hoặc nông nghiệp, nhưng riêng Thủ đô phải phát triển toàn diện với những yêu cầu rất cao về chính sách, tiêu chí lựa chọn và không gian phát triển mới”, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh Quản Minh Cường nhấn mạnh.

Đại biểu Dương Trung Ý, đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp phát biểu

Đề cập ngày 17/3/2026, Ban Chấp hành Trung ương ban hành Nghị quyết 02-NQ/TW năm 2026 về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới, đại biểu Dương Trung Ý, đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp cho rằng dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) cần bám sát các quan điểm, giải pháp về phát triển Thủ đô được nêu tại Nghị quyết 02 này để bổ sung hoàn thiện. “Chúng ta xây dựng và phát triển Thủ đô thì phải có cơ sở chính trị là Nghị quyết và cơ sở pháp lý là văn bản luật, mà luật là sự cụ thể hóa, thể chế hóa nghị quyết của Đảng, của Bộ Chính trị. Tôi muốn đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu quán triệt và thể hiện một cách sâu sắc, đầy đủ hơn những nội dung, quan điểm trong Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị”, đại biểu Dương Trung Ý đề nghị.

Làm rõ nguyên tắc phân quyền, kiểm soát quyền lực khi trao cơ chế vượt trội cho Thủ đô

Đại biểu Trần Thị Kim Nhung, đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh phát biểu

Liên quan đến cơ chế đặc thù cho Thủ đô, đại biểu Trần Thị Kim Nhung, đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh cho rằng cần có những chính sách thực sự vượt trội để phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế và vị thế là trung tâm của cả nước. Do đó theo đại biểu, việc sửa đổi Luật theo quy trình rút gọn là cần thiết và có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý.
Đại biểu Trần Thị Kim Nhung cũng bày tỏ sự ủng hộ đối với các cơ chế đặc thù chưa từng có tiền lệ, cũng như việc mạnh dạn thử nghiệm nhưng cần có sự đồng hành của Chính phủ và các cơ quan của Quốc hội trong việc giám sát và giải trình. Theo đại biểu, việc trao quyền lớn cho chính quyền Thủ đô – từ việc ban hành cơ chế đặc thù đến việc tự quyết định chấm dứt hay kéo dài thí điểm – cần đi kèm với một khuôn khổ kiểm tra, giám sát đặc biệt. Đại biểu cũng tin tưởng vào tầm nhìn và tinh thần dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ Thủ đô.

Đại biểu Phạm Văn Hòa, đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp phát biểu

Mặc dù tán thành với việc cần thiết ban hành Luật Thủ đô (sửa đổi) để Thủ đô có một cơ chế chính sách đặc thù, vượt trội phát triển, tuy nhiên đại biểu Phạm Văn Hòa băn khoăn khi dự thảo Luật quy định phân cấp, phân quyền quá mạnh, quá rộng; điều này có thể dẫn đến “lạm quyền”, do đó cần cân nhắc. “Hiện nay những văn bản luật, nghị quyết của Quốc hội đã là như thế rồi nhưng trong Luật Thủ đô (sửa đổi) thì cho phép ban hành khác… cho nên đây là một điểm tôi đề nghị cân nhắc. Tôi rất đồng tình là phân quyền cho Thủ đô nhưng là phân quyền ở tầm nào, mức độ nào, ra sao cho cụ thể, rạch ròi”, đại biểu Phạm Văn Hòa phân tích.

Đại biểu Vũ Ngọc Lâm, đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh phát biểu

Nêu quan điểm về nội dung này, đại biểu Vũ Ngọc Lâm, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh cho rằng việc đặt vấn đề trao quyền ở mức độ ra sao, giới hạn thế nào đối với từng ngành, từng lĩnh vực, từng luật là rất khó. “Quan điểm của tôi là chúng ta trao quyền để ban hành các quy định này nhưng chúng ta kiểm soát bằng cơ chế, kiểm tra, giám sát và giải trình. Điều 33 của dự thảo Luật cũng đã có quy định rất rõ về trách nhiệm giải trình của Thủ đô. Thế nhưng cũng cần phải bổ sung thêm ngoài trách nhiệm giải trình thì cần quy định thêm cơ chế để xử lý những vấn đề sau giải trình thế nào”, đại biểu Vũ Ngọc Lâm chia sẻ.

Theo đại biểu phân cấp, phân quyền và trao quyền cho Thủ đô tự quyết định, tự chịu trách nhiệm là phù hợp với nghị quyết 02 của Trung ương về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới. Do đó, đại biểu cũng đồng tình việc cần phải quy định rõ hơn về thẩm quyền của Hội đồng nhân dân và thẩm quyền của Ủy ban nhân dân trong ban hành các văn bản quy phạm, tuy nhiên cần đặt vấn đề trao quyền cho cả Chủ tịch Ủy ban nhân dân.  

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Minh Sơn phát biểu

Liên quan đến thẩm quyền về đầu tư, tại khoản 3 Điều 22 dự thảo Luật quy định: “Đối với dự án đầu tư theo quy định tại khoản 4 Điều 3 của Luật này cần áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt khác với quy định của luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trên cơ sở được sự đồng ý của cơ quan có thẩm quyền của Đảng, Ủy ban nhân dân Thành phố báo cáo Chính phủ cho phép thực hiện cơ chế, chính sách đặc biệt khác với quy định của luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Chính phủ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất”. 

Góp ý nội dung này, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Minh Sơn đề nghị ban soạn thảo nghiên cứu quy định về thẩm quyền quyết định, chấp thuận chủ trương đầu tư tại Nghị quyết 258/2025/QH15 về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô. Đây là Nghị quyết vừa ban hành và được áp dụng trong thời gian rất ngắn, do đó đại biểu đề nghị quy định khoản 3 Điều 22 dự thảo Luật theo hướng như Nghị quyết 258 đã quy định.

Các đại biểu tham dự Phiên thảo luận tổ 14

Hoàn thiện chính sách an sinh, môi trường, giao thông và gìn giữ bản sắc văn hóa Thủ đô

Đại biểu Nguyễn Thanh Cầm, đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp phát biểu

Đề cập đến các vấn đề thách thức đối với Thủ đô hiện nay, đại biểu Nguyễn Thanh Cầm, đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp đề nghị bổ sung phạm vi thí điểm cơ chế chính sách về giao thông đô thị và bảo vệ môi trường, cùng với đó là cơ chế chính sách, nguồn lực để quan tâm lĩnh vực giá trị gia đình trong xã hội hiện đại. Bên cạnh đó bổ sung việc gìn giữ và bảo vệ các làng nghề truyền thống trong các nguyên tắc để phát triển đô thị, nhà ở.“Cơ chế đặc biệt để phát triển Hà Nội, phát triển đô thị và nhà ở, nhưng chúng ta phải gìn giữ được những làng nghề này. Thủ đô các nước nổi tiếng không phải chỉ vì hiện đại mà vì họ giữ được những nét văn hóa, những bản sắc sắc riêng của Thủ đô. Do vậy đây là một yêu cầu rất cần thiết” đại biểu Nguyễn Thanh Cầm phân tích.

Các đại biểu tham dự Phiên thảo luận tổ 14

Liên quan đến phát triển hệ thống y tế, an sinh xã hội đại biểu Nguyễn Thanh Cầm nhận thấy tại Điều 17 về các chính sách an sinh xã hội, phúc lợi xã hội của Thủ đô hiện nay đang quy định theo hướng: Mở rộng đối tượng, nâng thụ hưởng và đảm bảo hệ thống an sinh xã hội đa dạng, toàn diện, hiện đại, bền vững, bao phủ toàn dân, ưu tiên các đối tượng yếu thế, người dễ bị tổn thương, người cần được hỗ trợ khẩn cấp trên địa bàn… Việc quy định như vậy rất chung, do đó đề nghị quy định cụ thể rõ một số đối tượng cần được ưu tiên như: người khuyết tật, trẻ em, người cao tuổi…Theo đại biểu Hà Nội phải có những cơ chế chính sách, những mô hình phù hợp với những đối tượng yếu thế này. Từ đó sẽ là mô hình dẫn dắt để cho các địa phương khác trong cả nước đảm bảo an sinh xã hội cho người dân nói chung và các đối tượng đặc thù nói riêng./.