Đoàn công tác của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội làm việc tại tỉnh Quảng Ninh

Tham dự cuộc làm việc có các Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường; đại diện lãnh đạo một số Ủy ban của Quốc hội; Phó Trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh Quảng Ninh Nguyễn Thị Thu Hà; ông Vũ Văn Diện - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Ninh; Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn cùng một số Sở ngành hữu quan, các chuyên gia, nhà khoa học...

Quang cảnh cuộc làm việc giữa Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường với UBND tỉnh Quảng Ninh 

Các đại biểu tham dự cuộc làm việc

Các đại biểu tham dự cuộc làm việc

Lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh và các đại biểu tham dự cuộc làm việc

Phát biểu tại cuộc làm việc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Trần Văn Khải cho biết, mục tiêu của Đoàn khảo sát khi là muốn nghe tiếng nói thực tiễn từ cơ sở, từ những cán bộ trực tiếp chịu trách nhiệm trong công tác thực thi pháp luật. Vì vậy, với tinh thần đi thẳng vào các điểm nghẽn, Đoàn công tác đề nghị các đồng chí Lãnh đạo tỉnh, Giám đốc các Sở, ban, ngành tập trung, phân tích sâu và đề xuất giải pháp cụ thể cho một số vấn đề trọng tâm:

Thứ nhất, đánh giá thực chất hiệu quả của các công cụ quản lý kiến trúc cảnh quan ven biển, tính thích ứng và sức chống chịu của công trình trước biến đổi khí hậu.

Thứ hai, bóc tách những mâu thuẫn, xung đột lợi ích giữa yêu cầu bảo tồn công trình kiến trúc có giá trị với quyền lợi phát triển kinh tế của chủ sở hữu. Từ đó kiến nghị cho dự thảo Luật những cơ chế đền bù, hỗ trợ hợp lý nhằm giữ gìn di sản.

Thứ ba, nhìn nhận một cách khách quan về mức độ sẵn sàng của hạ tầng dữ liệu quốc gia và công nghệ tại địa phương để đáp ứng quy định mới về kiến trúc chính quyền số, đặc biệt là quy trình cấp phép chứng chỉ hành nghề điện tử tự động chỉ trong 03 ngày làm việc mà không chuyển gánh nặng sang khâu “hậu kiểm”.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Trần Văn Khải phát biểu tại cuộc làm việc

Ngoài ra, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Trần Văn Khải đề nghị lãnh đạo UBND tỉnh Quảng Ninh và các Sở, ngành hữu quan làm rõ và đóng góp ý kiến vào quy chế quản lý kiến trúc thuộc danh mục cần phải sửa đổi để phù hợp với thực tiễn; tiêu chuẩn kỹ thuật theo công năng, quy chế theo quy hoạch hay kiến trúc.

Việc xây dựng cơ sở dữ liệu đối với công trình kiến trúc như thế nào vừa đảm bảo công tác giải phóng mặt bằng để thực hiện các dự án nhưng vẫn bảo tồn các giá trị văn hóa? Phó Chủ nhiệm Ủy ban đặt vấn đề

Thêm nữa, việc thi tuyển kiến trúc gồm những công đoạn và kinh phí thực hiện, liệu có phát sinh thủ tục hành chính hay không? Việc phân quyền cho địa phương tham gia vào công tác quản lý các công trình kiến trúc…

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Trần Văn Khải phát biểu tại cuộc làm việc

Quảng Ninh chú trọng yếu tố cảnh quan, bảo vệ môi trường và kết nối với không gian tự nhiên

Đề cập tình hình thực hiện các quy định của pháp luật trong lĩnh vực kiến trúc, ông Vũ Văn Diện - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Ninh cho biết, hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 28 công trình kiến trúc có giá trị. Công tác quản lý công trình kiến trúc có giá trị trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đã đạt được nhiều kết quả tích cực, đặc biệt trong việc hoàn thiện cơ sở quản lý, bảo tồn các giá trị kiến trúc đặc trưng và gắn kết bảo tồn với phát triển kinh tế - xã hội; góp phần quan trọng vào việc xây dựng hình ảnh Quảng Ninh là địa phương phát triển năng động, hiện đại nhưng vẫn gìn giữ được các giá trị văn hóa, lịch sử và bản sắc kiến trúc riêng.

Ông Vũ Văn Diện - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Ninh

Công tác thi tuyển phương án kiến trúc trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần nâng cao chất lượng công trình xây dựng, bảo đảm tính công khai, minh bạch trong lựa chọn phương án thiết kế và từng bước hình thành bản sắc kiến trúc đô thị đặc trưng của tỉnh. Đây là cơ sở quan trọng để Quảng Ninh tiếp tục xây dựng hệ thống đô thị hiện đại, xanh, thông minh và phát triển bền

Công tác sát hạch và cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc đã được triển khai tương đối đồng bộ, đúng quy định, góp phần chuẩn hóa đội ngũ kiến trúc sư, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng hoạt động kiến trúc; tạo nền tảng quan trọng cho việc phát triển kiến trúc, xây dựng đô thị văn minh, hiện đại và bền vững, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Ninh trong giai đoạn hiện nay và những năm tiếp theo.

Các đại biểu tham dự cuộc làm việc

Trong phát triển đô thị gắn với bảo vệ cảnh quan, Quảng Ninh là một trong những địa phương có tốc độ đô thị hóa cao nhưng vẫn duy trì được định hướng phát triển đô thị gắn với bảo vệ cảnh quan. Các đô thị lớn đã từng bước kiểm soát không gian phát triển, hạn chế tình trạng xây dựng tự phát ảnh hưởng đến các khu vực có giá trị cảnh quan, sinh thái và di sản. Nhiều dự án hạ tầng chiến lược được triển khai theo hướng hiện đại nhưng vẫn chú trọng yếu tố cảnh quan, bảo vệ môi trường và kết nối với không gian tự nhiên.

Ngoài ra, tỉnh Quảng Ninh đã chuyển dịch mạnh từ khai thác tài nguyên đơn thuần sang phát triển kinh tế dịch vụ, du lịch chất lượng cao. Nhiều sản phẩm du lịch văn hóa, tâm linh, sinh thái được hình thành trên cơ sở khai thác giá trị di sản nhưng có kiểm soát. Các quy định quản lý hoạt động du lịch trên Vịnh Hạ Long, khu vực Yên Tử và các điểm du lịch trọng điểm ngày càng được hoàn thiện, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng và doanh nghiệp về bảo vệ di sản.

Một số vấn đề trọng tâm cần được xem xét khi sửa đổi Luật Kiến trúc

Góp ý vào dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc, lãnh đạo UBND tỉnh Quảng Ninh nhấn mạnh chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền là phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính, phát huy tính chủ động của chính quyền địa phương. Tuy nhiên, việc phân cấp triệt để đến cấp xã đối với công cụ quản lý có tính chất chuyên ngành và liên vùng như Quy chế quản lý kiến trúc cần được cân nhắc kỹ về tính khả thi.

Ông Đỗ Xuân Điệp - Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Quảng Ninh

Việc giao cấp xã tham gia xây dựng và quản lý kiến trúc có một số mặt tích cực. Tuy nhiên nguồn nhân lực cấp xã chưa đáp ứng yêu cầu, chưa đủ điều kiện về nhân lực, tài chính và cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý; ngân sách cấp xã hiện nay chủ yếu tập trung cho các nhiệm vụ thiết yếu khác. Trong khi, việc lập Quy chế quản lý kiến trúc đòi hỏi có tính chuyên môn sâu, vượt quá năng lực thường xuyên của đa số cấp xã hiện nay. UBND tỉnh Quảng Ninh đề xuất tiếp tục giao UBND cấp tỉnh thẩm quyền tổ chức lập, điều chỉnh và ban hành Quy chế quản lý kiến trúc.

Góp ý về việc xác định, nhận diện và cụ thể hóa các yếu tố “bản sắc văn hóa dân tộc” trong hoạt động thẩm định và cấp phép xây dựng (Điều 5), lãnh đạo UBND tỉnh Quảng Ninh đề nghị nghiên cứu làm rõ phương pháp xác định, nhận diện và lượng hóa các yếu tố “bản sắc văn hóa dân tộc” trong hoạt động kiến trúc. Hiện nay khái niệm này còn mang tính định tính, chưa được cụ thể hóa thành các tiêu chí kỹ thuật có thể kiểm tra, đối chiếu trong công tác thẩm định và cấp phép xây dựng. Việc sử dụng tiêu chí “phù hợp bản sắc văn hóa dân tộc” làm căn cứ quản lý nếu không có hướng dẫn cụ thể có thể dẫn đến cách hiểu và áp dụng khác nhau giữa các địa phương, làm giảm tính minh bạch và phát sinh khó khăn trong giải quyết thủ tục hành chính.

UBND tỉnh Quảng Ninh đề nghị nên quy định theo hướng giao Bộ Xây dựng hướng dẫn hệ thống tiêu chí nhận diện kiến trúc theo từng vùng văn hóa, đồng thời lượng hóa thành các yêu cầu quản lý cụ thể về không gian, hình khối, vật liệu, màu sắc, cảnh quan để bảo đảm tính khả thi trong quá trình thực hiện.”

Lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh và các đại biểu tham dự cuộc làm việc

Quang cảnh cuộc làm việc giữa Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường với UBND tỉnh Quảng Ninh 

Đối với quy định bổ sung trường hợp không bắt buộc thi tuyển đối với công trình khẩn cấp, dự án đầu tư công đặc biệt nhằm đẩy nhanh tiến độ dự án (Điều 17), đề nghị quy định theo hướng "Cơ quan có thẩm quyền quyết định đầu tư được xem xét quyết định việc không tổ chức thi tuyển phương án kiến trúc đối với các dự án đầu tư công đặc biệt, cấp bách hoặc có yêu cầu hoàn thành theo tiến độ được cấp có thẩm quyền giao, đồng thời chịu trách nhiệm về hiệu quả, chất lượng kiến trúc và cảnh quan của công trình".

Về đánh giá tác động và tính khả thi của quy định cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc điện tử tự động (Điều 26, Điều 27), tỉnh cho rằng quy định cấp chứng chỉ trong thời gian 03 ngày làm việc có tác động tích cực là rút ngắn đáng kể thời gian giải quyết thủ tục hành chính, thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực xây dựng và kiến trúc và giảm khối lượng công việc hành chính.  Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện vẫn có những khó khăn, thách thức về tính khả thi nên cần có cơ sở dữ liệu đồng bộ và liên thông. Thêm nữa sẽ khó kiểm chứng yếu tố kinh nghiệm hành nghề, gia tăng áp lực đối với hệ thống công nghệ thông tin dẫn đến chưa đủ điều kiện nguồn lực hậu kiểm.

Tỉnh Quảng Ninh đề xuất quy định “Thời hạn cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc điện tử không quá 03 ngày làm việc đối với hồ sơ đầy đủ, hợp lệ và đã được xác thực thông qua cơ sở dữ liệu điện tử.”

Các đại biểu tham dự cuộc làm việc

Các đại biểu tham dự cuộc làm việc

Làm rõ nhiều nội dung liên quan về quản lý, bảo tồn và cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc

Đóng góp ý kiến vào việc cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc, đại diện các Sở, ngành tỉnh Quảng Ninh đề xuất nên duy trì việc cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc nhưng phải có cơ chế quản lý chặt chẽ nhằm đảm bảo khách quan. Đề xuất có thể tuyển chọn kiến trúc sư có năng lực, trình độ cao thiết kế được những dự án, công trình kiến trúc đáp ứng được yêu cầu xã hội, có giá trị không chỉ trong hiện tại mà còn trường tồn với thời gian…

Đối với thực hiện của chính quyền địa phương cấp xã trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, dự thảo Luật giao thêm nhiều nhiệm vụ cho cấp xã trong công tác quản lý kiến trúc, đặc biệt là việc lập, ban hành và tổ chức thực hiện quy chế quản lý kiến trúc. Các đại biểu đề nghị tỉnh Quảng Ninh làm rõ về trách nhiệm, chức năng quản lý, thanh tra của chính quyền địa phương đối với việc xây dựng, bảo tồn các công trình kiến trúc.

Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Trần Việt Anh đóng góp ý kiến

Ngoài ra, các đại biểu còn đóng góp ý kiến nhằm tránh sự chồng chéo giữa dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc với Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, Luật Xây dựng, Luật Di sản văn hóa, Luật Đấu thầu, Luật Đầu tư công và các luật có liên quan…

Tại cuộc làm việc, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn đánh giá cao những ý kiến, đề xuất của các đại biểu đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc. Đồng thời làm rõ hơn những ý kiến của các đại biểu đối với cơ chế quản lý hành nghề mới, về cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc, về nhiệm vụ của địa phương trong công tác quản lý kiến trúc, về nâng cao chất lượng không gian, cảnh quan đô thị và nông thôn, về quản lý công trình kiến trúc có giá trị và kiến trúc đối với các công trình giao thông và hạ tầng quy mô lớn...

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn làm rõ một số ý kiến của các đại biểu nêu

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn khẳng định, những nội dung thảo luận, góp ý của các đại biểu và UBND tỉnh Quảng Ninh đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc sẽ được Bộ Xây dựng tiếp thu tối đa, tiếp tục nghiên cứu trong quá trình hoàn thiện dự án Luật.

Thay mặt Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường và Đoàn công tác, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Trần Văn Khải ghi nhận và đánh giá rất cao sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Quảng Ninh đối với lĩnh vực quản lý kiến trúc. Theo đó, tỉnh Quảng Ninh đã triển khai rất bài bản, minh chứng qua việc phủ kín Quy chế quản lý kiến trúc cho 13 đô thị, nhận diện và bảo vệ 28 công trình kiến trúc có giá trị cũng như quản lý rất tốt cảnh quan các khu vực di sản, du lịch ven biển.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Trần Văn Khải phát biểu kết luận cuộc làm việc

Để tổng hợp toàn diện hồ sơ, chuẩn bị báo cáo thẩm tra chính thức trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Trần Văn Khải đề nghị UBND tỉnh Quảng Ninh chỉ đạo Sở Xây dựng phối hợp với các đơn vị liên quan nghiêm túc tiếp thu các ý kiến trao đổi của Đoàn công tác.

Đặc biệt, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Trần Văn Khải lưu ý tỉnh Quảng Ninh rà soát và bổ sung văn bản báo cáo nội dung đánh giá thực tiễn về những vướng mắc, khó khăn trong việc thực hiện quy định bắt buộc thi tuyển phương án kiến trúc đối với các công trình điểm nhấn, công trình công cộng quy mô lớn theo yêu cầu của Đề cương. Bên cạnh đó, cần làm rõ quy định này có gây ách tắc, làm kéo dài thời gian chuẩn bị đầu tư và chậm tiến độ của các dự án trọng điểm trên địa bàn hay không. Từ đó làm "bệ đỡ" thực tiễn cho kiến nghị bổ sung các trường hợp miễn thi tuyển đối với công trình khẩn cấp hoặc dự án đầu tư công đặc biệt mà tỉnh đã nêu. Báo cáo hoàn thiện gửi về Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội trong thời gian sớm nhất.