.jpg)
Cho ý kiến vào Báo cáo kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri gửi đến Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, các đại biểu cơ bản nhất trí với các báo cáo của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và Nhân dân gửi đến Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI với nhiều vấn đề thực tiễn, bức xúc mà cử tri cả nước tin tưởng gửi gắm tới Quốc hội, Chính phủ.
Đại biểu bày tỏ sự trân trọng đối với kết quả giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cho thấy sự nghiêm túc, trách nhiệm, quyết liệt của các cơ quan Nhà nước ở Trung ương trong việc giải quyết kiến nghị của cử tri; chỉ ra cụ thể các vấn đề cần tiếp tục giải quyết, đề nghị các cơ quan cần tập trung nhiều hơn cho công tác giải quyết kiến nghị của cử tri.
Báo cáo Kết quả giám sát việc giải quyết, trả lời kiến nghị của cử tri gửi đến Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV cũng cho thấy công tác tiếp nhận, chuyển, giải quyết và trả lời kiến nghị của cử tri trong thời gian qua tiếp tục có nhiều chuyển biến tích cực. Với số lượng kiến nghị rất lớn, nhưng đã được giải quyết, trả lời, đạt tỷ lệ 98,6%, cho thấy sự nỗ lực, quyết tâm của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, các Bộ, ngành và các cơ quan liên quan trong việc tiếp thu, phản hồi ý kiến của cử tri.
Bên cạnh đó, Báo cáo cũng đã phản ánh khá toàn diện các lĩnh vực mà cử tri quan tâm, từ chính sách cán bộ, công chức, người có công, đến nông nghiệp, tài nguyên môi trường, y tế, giáo dục, giao thông, xây dựng. Điều này cho thấy hoạt động tiếp xúc cử tri và tổng hợp kiến nghị ngày càng sát thực tiễn, phản ánh đúng những vấn đề người dân quan tâm.
Đặc biệt, Báo cáo không chỉ dừng lại ở việc tổng hợp kết quả mà đã chỉ ra được một số hạn chế, như tình trạng trả lời còn chung chung, một số văn bản hướng dẫn chưa thống nhất với luật, hay việc triển khai các kiến nghị sau giám sát còn chậm. Đây là cách tiếp cận phù hợp, thể hiện tinh thần giám sát ngày càng thực chất hơn.
Tỷ lệ trả lời cao nhưng tỷ lệ giải quyết thực chất còn thấp
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga – Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng; đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương – Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa nhận định, tỷ lệ trả lời cao nhưng tỷ lệ giải quyết thực chất còn thấp. Báo cáo cho thấy đã có 1.238/1.256 kiến nghị được giải quyết, trả lời, đạt 98,6%. Tuy nhiên, đi sâu vào cơ cấu xử lý thì có tới 804 kiến nghị, tương đương 68% mới chủ yếu dừng ở mức giải trình, cung cấp thông tin; trong khi số kiến nghị được nghiên cứu, tiếp thu để giải quyết tiếp chỉ là 159, chỉ chiếm 13,5%. Báo cáo cũng chỉ rõ tỷ lệ kiến nghị cần giải trình, cung cấp thông tin còn cao, phản ánh việc người dân chưa được tiếp cận đầy đủ thông tin pháp luật. Đây là vấn đề rất đáng lưu ý, bởi nếu chỉ dừng ở trả lời cho đủ hạn, mà chưa tháo gỡ được vướng mắc trong thực tiễn thì cử tri khó có thể cảm nhận đầy đủ hiệu quả của hoạt động giám sát và giải quyết kiến nghị.
Cùng quan điểm trên, đại biểu Dương Khắc Mai – Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng cho rằng, trong hoạt động giám sát, nếu chỉ sử dụng tiêu chí “đã trả lời” thì chưa phản ánh đầy đủ chất lượng giải quyết kiến nghị. Một kiến nghị được trả lời đúng hạn là cần thiết, nhưng điều quan trọng hơn là kiến nghị đó đã được xử lý đến đâu, có tháo gỡ được vướng mắc cho người dân hay chưa?
Do đó, đại biểu kiến nghị cân nhắc phân loại kết quả giải quyết kiến nghị theo hướng cụ thể hơn như: Những kiến nghị đã được xử lý dứt điểm; những kiến nghị đã được tiếp thu để sửa đổi, hoàn thiện chính sách; những kiến nghị mới dừng ở mức giải trình, cung cấp thông tin; và những trường hợp trả lời chưa đầy đủ hoặc chưa thật sự đi vào trọng tâm. Cách tiếp cận này sẽ phản ánh sát hơn thực chất việc giải quyết kiến nghị của cử tri, đồng thời tạo cơ sở thuận lợi cho hoạt động giám sát trong thời gian tới.
Các đại biểu cũng đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành chuyển mạnh từ tư duy “trả lời kiến nghị” sang tư duy “giải quyết vấn đề”. Những kiến nghị thuộc diện có thể xử lý ngay bằng hướng dẫn, quy trình, phối hợp liên thông hoặc đơn giản hóa thủ tục thì cần làm ngay, không nên để kéo dài chỉ vì tâm lý chờ sửa luật, chờ sửa nghị định. Cùng với đó, đẩy mạnh phổ biến pháp luật, thực hiện hiệu quả Luật Tiếp cận thông tin, để giảm bớt tình trạng cử tri phải kiến nghị những nội dung lẽ ra người dân có thể được cung cấp, giải thích đầy đủ từ đầu.
Đại biểu đề nghị trong giải quyết kiến nghị cử tri cần lấy mức độ tháo gỡ được vướng mắc thực tế cho người dân làm thước đo chính của chất lượng giải quyết kiến nghị, chứ không chỉ lấy tỷ lệ văn bản trả lời làm căn cứ đánh giá. Chính phủ cần sớm có một đợt rà soát tổng thể các văn bản dưới luật đang chậm ban hành hoặc chậm sửa đổi để xử lý dứt điểm theo lộ trình rõ ràng. Đồng thời, siết chặt hơn cơ chế theo dõi việc thực hiện kiến nghị của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, coi đây là một "chỉ báo" quan trọng về chất lượng chấp hành sau giám sát và về trách nhiệm giải trình của các bộ, ngành.
"Cần tiếp tục hoàn thiện chính sách pháp luật về công tác giải quyết kiến nghị cử tri theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả thực chất, đảm bảo tính khả thi, phù hợp với điều kiện thực tế về nguồn lực và cơ chế để thực hiện. Đồng thời, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân loại kiến nghị của cử tri, xác định rõ những kiến nghị nào có thể giải quyết ngay, những kiến nghị nào cần phải có lộ trình và những kiến nghị mang tính đề xuất chính sách dài hạn.", đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương – Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa nêu ý kiến.
Một số đại biểu kiến nghị, cần đánh giá chất lượng trả lời kiến nghị của cử tri rõ ràng; nội dung trả lời phải đi thẳng vào vấn đề cử tri nêu; đồng thời cần nêu rõ hướng xử lý, lộ trình thực hiện và trách nhiệm của cơ quan liên quan. Bên cạnh đó, cũng cần thể hiện rõ nội dung nào đã giải quyết xong, nội dung nào còn tiếp tục xử lý. Làm được như vậy sẽ giúp việc trả lời kiến nghị đi vào thực chất hơn, chứ không chỉ dừng lại ở việc ban hành văn bản phản hồi.
Quan tấm đến công tác giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi – Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long đề nghị Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và các đoàn đại biểu Quốc hội tăng cường hơn nữa hoạt động giám sát sau khi có văn bản trả lời của các bộ, ngành. Không chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận văn bản trả lời mà cần phải theo dõi, đôn đốc xem các cam kết, lộ trình giải quyết đó được thực hiện trên thực tế như thế nào. Có như vậy, việc giải quyết kiến nghị của cử tri mới thực sự đi vào chiều sâu, mang lại hiệu quả thiết thực cho người dân và xã hội.
Vẫn còn tình trạng chờ nghị định, thông tư, quyết định hướng dẫn
Các đại biểu cũng nêu thực tế còn độ trễ lớn trong hoàn thiện thể chế dưới luật. Qua các phụ lục về những kiến nghị đang tiếp thu, giải quyết trong thời gian tới,. Có thể thấy hàng loạt vấn đề đã được bộ, ngành ghi nhận, đã đưa vào kế hoạch, nhưng vẫn đang chờ nghị định, thông tư, quyết định hướng dẫn. Nhiều chủ trương đúng đã có, nhiều vấn đề thực tiễn đã được chỉ ra, nhưng khâu cuối cùng để chính sách đi vào cuộc sống lại chưa kịp thời. Đây chính là điểm làm cho kiến nghị kéo dài qua nhiều kỳ họp, làm giảm hiệu lực thực tế của việc giám sát.
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga – Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng cho rằng, đây không chỉ là kỹ thuật lập pháp, mà là trách nhiệm thực thi. Luật đã ban hành, nghị quyết đã có, nhưng nếu văn bản hướng dẫn chậm, thiếu thống nhất, hoặc ban hành "nhỏ giọt", thì địa phương vẫn lúng túng, người dân vẫn phải chờ đợi, doanh nghiệp vẫn gặp rủi ro pháp lý. Vì vậy, đại biểu đề nghị Chính phủ gắn rõ trách nhiệm người đứng đầu trong công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật; rà soát toàn bộ những nội dung đã hứa với cử tri là “sẽ nghiên cứu”, “sẽ ban hành”, “đã trình” để xác định mốc thời gian cụ thể, tránh tình trạng có cam kết nhưng khâu hoàn tất thể chế lại kéo dài.
Một số đại biểu Quốc hội cũng cho biết, các vướng mắc phát sinh khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không ít, nhưng tốc độ hoàn thiện cơ chế đáp ứng thực tiễn còn chậm. Theo báo cáo cho thấy, nhiều kiến nghị tập trung vào những vấn đề như phân cấp, phân quyền; tổ chức bộ máy; vị trí việc làm; thẩm quyền xử lý ở cấp xã; tổ chức trạm y tế, trường học, trung tâm văn hóa; quy định đất đai, an toàn thực phẩm, quản lý chuyên ngành sau sắp xếp đơn vị hành chính... Điều này cho thấy yêu cầu hiện nay không chỉ là sửa từng văn bản riêng lẻ, mà cần một cách tiếp cận tổng thể để xử lý “độ chênh” giữa mô hình tổ chức mới và hệ thống pháp luật hướng dẫn thi hành.
Đại biểu cũng nêu tình trạng thiếu thống nhất của hệ thống pháp luật, điển hình là giữa Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Thông tư số 15 năm 2025 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về thẩm quyền giao số lượng người làm việc tại các cơ sở giáo dục công lập. Đại biểu Dương Khắc Mai – Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng cho biết, qua giám sát cho thấy, có dấu hiệu chồng chéo thẩm quyền giữa Sở Giáo dục và Đào tạo và Hội đồng nhân dân cấp xã, trong khi Luật đã quy định khá rõ thẩm quyền của HĐND cấp xã. Theo đại biểu, việc Báo cáo nêu ra vấn đề này là rất xác đáng. Tuy nhiên, cần làm rõ hơn bản chất của vấn đề, đó không chỉ là “chưa thống nhất”, mà là dấu hiệu văn bản dưới luật chưa phù hợp với luật. Như vậy, các kiến nghị giám sát cần cụ thể hơn, gắn với trách nhiệm và thời hạn, đồng thời cần có cơ chế kiểm tra, xử lý văn bản theo quy định pháp luật. Chỉ khi làm rõ đến mức này thì hoạt động giám sát mới thực sự có tác động.
Đảm bảo công bằng trong tiếp cận giáo dục của trẻ em
Để đảm bảo tốt hơn, công bằng hơn trong cơ hội tiếp cận giáo dục của trẻ em, đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa – Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng cho biết, vừa qua, Chính phủ đã đầu tư xây dựng hệ thống trường phổ thông nội trú cho 248 xã biên giới đất liền. Đây là một trong những chính sách an sinh xã hội vô cùng ưu việt và lợi ích thu được hết sức toàn diện, lâu dài. Đại biểu đề nghị Chính phủ đồng thời quan tâm xây dựng hệ thống trường phổ thông nội trú tại một số đặc khu hải đảo, coi đây là một giải pháp bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục đối với học sinh ở địa bàn đặc thù.
Đại biểu nêu thực tế, tại nhiều đảo và cụm đảo xa bờ, điều kiện học tập của học sinh còn rất nhiều khó khăn. Khoảng cách đi học xa, phụ thuộc nhiều vào phương tiện đường thủy, tiềm ẩn rủi ro do thời tiết. Nhiều trẻ em trong các gia đình nuôi trồng, đánh bắt hải sản luôn sống trên nhà bè hoặc bám biển, thời gian sinh hoạt không ổn định, phụ huynh khó có điều kiện đưa đón con em hàng ngày như ở đất liền. Bởi thế, việc duy trì sĩ số và chất lượng học tập của các em có thể bị ảnh hưởng đáng kể.
"Vấn đề lớn hơn là nếu vẫn tổ chức việc dạy và học như ở đất liền thì học sinh ở đảo sẽ luôn trong tình trạng bất lợi hơn về khả năng tiếp cận giáo dục ổn định, liên tục và bình đẳng. Trong bối cảnh đó, mô hình trường phổ thông nội trú không chỉ là giải pháp giáo dục, mà còn là giải pháp an sinh xã hội tổng thể. Trong đó, học sinh được học tập ổn định, liên tục trong tuần, giảm gánh nặng cho gia đình, nhất là các hộ ngư dân, tạo điều kiện nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại chỗ cho các đặc khu biển đảo – là khu vực có ý nghĩa đặc biệt về kinh tế và quốc phòng", đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa nêu quan điểm.
Vì vậy, đại biểu đề nghị Chính phủ nghiên cứu xây dựng một đề án riêng về phát triển hệ thống trường nội trú tại các đặc khu với lộ trình phù hợp, ưu tiên những nơi điều kiện đi học của học sinh có nhiều trở ngại nhất, gắn với chiến lược phát triển kinh tế biển và giữ chân dân cư tại các đảo.
Cũng quan tâm đến lĩnh vực giáo dục và đào tạo, đại biểu Nguyễn Văn Cảnh – Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai cho biết, nhiều cử tri kiến nghị quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo về dạy thêm, học thêm còn nhiều bất cập. Đại biểu cho rằng, nếu đầu tư tốt cho hạ tầng số của ngành giáo dục, vấn đề dạy thêm học thêm có thể được giải quyết tốt hơn. Đại biểu Nguyễn Văn Cảnh cho rằng, nếu cho phép học sinh, phụ huynh được tự chọn người dạy mình, thầy cô được dạy học sinh mà phụ huynh tin yêu gửi gắm, không vì thiên vị điểm số thì đây là điều kiện rất tốt để các em vừa học lễ, vừa học văn. Để thực hiện việc này, đại biểu đề xuất đánh giá năng lực đúng với năng lực thực sự của học sinh bằng cách tổ chức làm bài kiểm tra thường xuyên và định kỳ bằng hình thức ra đề trực tuyến.
Đề cao trách nhiệm, nâng cao chất lượng trong việc tiếp nhận, giải quyết và trả lời kiến nghị của cử tri
Phát biểu kết luận Phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh nêu rõ, qua thảo luận, các đại biểu Quốc hội đã cơ bản thống nhất với báo cáo giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; đồng thời phân tích, làm rõ thêm nhiều vấn đề thực tiễn đặt ra trong công tác giải quyết, trả lời kiến nghị của cử tri.
Quốc hội ghi nhận sự cố gắng, nỗ lực của Chính phủ, các bộ, ngành, cơ quan hữu quan trong việc tiếp nhận, giải quyết và trả lời kiến nghị của cử tri. Nhiều nội dung đã được tiếp thu, giải quyết, đã góp phần tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn. Kết quả này cũng cho thấy tinh thần cầu thị, trách nhiệm và sự chuyển biến tích cực trong công tác phối hợp, chỉ đạo điều hành và tổ chức thực hiện.
.jpg)
Quốc hội cũng ghi nhận, đánh giá cao sự cố gắng nỗ lực và tinh thần trách nhiệm của Ủy ban Dân nguyện và Giám sát trong việc theo dõi, tổng hợp, giám sát chặt chẽ việc giải quyết trả lời kiến nghị của cử tri. Tuy nhiên, qua giám sát và ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội cũng cho thấy công tác này vẫn còn những hạn chế cần được nghiêm túc nhìn nhận, khắc phục.
Quốc hội đề nghị Chính phủ, các bộ, ngành, cơ quan liên quan tiếp tục quán triệt đầy đủ tinh thần phục vụ Nhân dân, đề cao trách nhiệm, nâng cao chất lượng trong việc tiếp nhận, giải quyết và trả lời kiến nghị của cử tri theo hướng: ngắn gọn, đúng trọng tâm, trọng điểm, đúng thẩm quyền, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian hoàn thành và khắc phục triệt để tình trạng trả lời hình thức, chung chung.
Đối với những vấn đề đã rõ, đã đủ căn cứ, cần tập trung khẩn trương xử lý dứt điểm, không để kéo dài qua nhiều kỳ họp. Đối với những nội dung cần có thời gian chuẩn bị, cần sửa đổi bổ sung cơ chế, chính sách hoặc văn bản quy phạm pháp luật, phải xác định rõ lộ trình, tiến độ, trách nhiệm của từng cơ quan đơn vị; đồng thời thông tin đầy đủ, kịp thời để cử tri theo dõi và giám sát…
