Đoàn công tác của Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường làm việc với Tập đoàn Dệt may Việt Nam

Đoàn công tác của Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường làm việc với Tập đoàn Điện lực Việt Nam

Tham dự cuộc làm việc có các thành viên của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường; lãnh đạo Ủy ban Pháp luật và Tư pháp; đại diện lãnh đạo một số Bộ, ngành cùng lãnh đạo và cán bộ của Vinatex.

Phát biểu tại cuộc làm việc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Tạ Đình Thi nêu nhận định, ngành dệt may là ngành sản xuất, kinh doanh có tác động lớn tới vấn đề môi trường. Từ đó, Đoàn công tác muốn lắng nghe, nắm bắt về tình hình thực hiện quy định pháp luật trong hoạt động BVMT; những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện các quy định liên quan đến các vấn đề: Việc thực hiện thủ tục hành chính về đánh giá tác động môi trường, giấy phép môi trường, vận hành thử nghiệm công trình BVMT, đăng ký môi trường; Việc thực hiện quy định về quản lý chất thải; Về giảm phát thải khí nhà kính, kiểm kê phát thải khí nhà kính; Về quan trắc môi trường, quan trắc tự động nước thải, khí thải; Về thực hiện quy định về tái chế chất thải, phát triển kinh tế tuần hoàn; Việc thực hiện báo cáo môi trường hằng năm; Các nội dung khác liên quan đến chính sách chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn…

Đồng thời, Phó Chủ nhiệm Tạ Đình Thi đề nghị Tập đoàn tập trung trao đổi làm rõ 3 vấn đề chính. Thứ nhất, về quản lý nước thải và tái sử dụng nước (Điều 7, 40, 72). Dự thảo Luật mới quy định rất chặt: “Không được xả thải vào nguồn nước mặt không còn khả năng chịu tải, trừ khi xử lý đạt cột A (rất sạch) hoặc tuần hoàn”. Do đó, cần làm rõ, quy định này có buộc các nhà máy thay đổi công nghệ không? Chi phí phát sinh dự kiến là bao nhiêu?

Thứ 2, về quản lý chất thải rắn công nghiệp thông thường (Điều 81), với lượng lớn phế liệu vải, sợi, chỉ thải, Luật mới khuyến khích việc tái chế, tái sử dụng làm nguyên liệu (sản xuất vải tái chế, bông tái chế). Vinatex đã có kế hoạch xây dựng hệ thống thu gom và tái chế khép kín này chưa? Có cần cơ chế ưu đãi đặc thù nào từ Nhà nước không?

Thứ 3, về trách nhiệm của nhà sản xuất, nhập khẩu (Điều 54, 55), liên quan đến nhập khẩu bông, xơ sợi, hóa chất và sản phẩm đầu ra (quần áo sau tiêu dùng). Cần làm rõ, trách nhiệm tái chế đối với bao bì hóa chất và quần áo cũ hiện được quy định như thế nào? Việc áp dụng ngay với ngành dệt may liệu có quá sớm so với lộ trình chung?

Bài toán chuyển đổi xanh: Cần cơ chế đặc thù và rõ ràng

Theo Báo cáo tóm tắt về tình hình triển khai công tác BVMT của Tập đoàn Dệt may Việt Nam cho biết, các đơn vị thuộc Tập đoàn đã thực hiện phân loại, thu gom, lưu giữ, chuyển giao và xử lý chất thải theo quy định; từng bước quan tâm đến sử dụng năng lượng tiết kiệm, cải tiến thiết bị, nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm tiêu hao tài nguyên. Ngoài ra, các đơn vị đã thực hiện quan trắc môi trường định kỳ hoặc tự động theo quy định pháp luật. Đặc biệt, trong giai đoạn 2020–2025, các đơn vị thành viên Tập đoàn đã thực hiện triển khai các hoạt động hiện đại hóa sản xuất gắn với bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Tuy nhiên, Báo cáo cũng chỉ ra một số khó khăn, vướng mắc, về thủ tục hành chính, khó khăn trong xác định thẩm quyền cấp Giấy phép môi trường do thiếu hướng dẫn chi tiết về đánh giá sức chịu tải của môi trường. Về hạ tầng khu công nghiệp (KCN), một số KCN chưa hoàn thiện hệ thống xử lý nước thải tập trung, gây tăng chi phí đầu tư cho doanh nghiệp thứ cấp.

Từ những khó khăn hiện có, Vinatex đề nghị cần điều chỉnh theo hướng linh hoạt về tần suất lấy mẫu trong thời gian thiết bị gặp sự cố, có thể giảm từ 01 lần/ngày xuống 03 ngày/lần hoặc quy định theo mức độ rủi ro môi trường và lịch sử tuân thủ của doanh nghiệp. Công nhận và sử dụng dữ liệu quan trắc tự động của cơ sở làm một trong các căn cứ đối chiếu trong hoạt động thanh tra, kiểm tra, nhằm đánh giá khách quan việc chấp hành pháp luật về môi trường của doanh nghiệp. Đồng thời, cần có hướng dẫn thống nhất về phương pháp so sánh, đối chiếu giữa dữ liệu quan trắc tự động và kết quả phân tích mẫu tại thời điểm kiểm tra.

Ngoài ra, Tập đoàn đề nghị hoàn thiện quy định về phương pháp lấy mẫu trong thanh tra, kiểm tra, theo hướng: lấy mẫu tại nhiều thời điểm trong quá trình kiểm tra; sử dụng giá trị trung bình của các lần lấy mẫu để đánh giá chất lượng nước thải; nhằm phản ánh đầy đủ, khách quan hơn hiệu quả vận hành của hệ thống xử lý chất thải, đặc biệt đối với các cơ sở có quy mô lớn.

Nhiều vấn đề về bảo vệ môi trường và chuyển đổi xanh cần được làm rõ

Tại cuộc làm việc, qua nghiên cứu Báo cáo về tình hình thực hiện các quy định về BVMT, các khó khăn vướng mắc và kiến nghị của Vinatex, các thành viên Đoàn công tác đề nghị Tập đoàn tiếp tục làm rõ hơn các nhóm vấn đề.

Về xử lý nước thải dệt nhuộm và hạ tầng bảo vệ môi trường, qua báo cáo cho thấy khó khăn hiện nay là một số khu công nghiệp chưa hoàn thiện hệ thống xử lý nước thải tập trung, buộc doanh nghiệp thứ cấp phải tự đầu tư với chi phí rất cao. Từ đó, thành viên Đoàn công tác đề nghị Tập đoàn làm rõ, việc chưa có đánh giá sức chịu tải nguồn nước tại các địa phương gây vướng mắc cụ thể như thế nào trong việc cấp giấy phép môi trường? Đề xuất cơ chế phân định rõ trách nhiệm giữa chủ đầu tư hạ tầng và doanh nghiệp thứ cấp để tránh tình trạng doanh nghiệp phải gánh "chi phí kép"?

Về sử dụng dữ liệu quan trắc tự động và xử lý sự cố thiết bị, Tập đoàn nêu kiến nghị công nhận dữ liệu quan trắc tự động liên tục là căn cứ thanh tra, kiểm tra, điều chỉnh tần suất lấy mẫu khi hệ thống gặp sự cố (từ 01 lần/ngày xuống 03 ngày/lần), hoàn thiện phương pháp lấy mẫu theo hướng lấy tại thời điểm và sử dụng giá trị trung bình. Thành viên Đoàn công tác đề nghị cần thống kê số lượng sự cố quan trắc từ 2022 đến nay, thời gian khắc phục và tổng chi phí phát sinh cho việc lấy mẫu hàng ngày? Đồng thời đánh giá nguy cơ doanh nghiệp bị xử phạt dựa trên kết quả lấy mẫu đơn lẻ so với kết quả quan trắc tự động ổn định lâu dài?

Với nội dung chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn, thực trạng ngành dệt may hiện đang chịu "áp lực kép" từ luật pháp trong nước và tiêu chuẩn khắt khe của khách hàng quốc tế (ESG, chứng nhận bền vững). Qua báo cáo được biết, Tập đoàn đã triển khai điện mặt trời áp mái đạt 27 triệu kWh (năm 2025), chiếm 6,25% tổng điện năng tiêu thụ. Từ đó, có ý kiến đề nghị Vinatex làm rõ, các quy định về kinh tế tuần hoàn trong dự thảo đã đủ cụ thể cho đặc thù ngành dệt may (tái chế xơ sợi, tái sử dụng nước thải, thu hồi hóa chất nhuộm) chưa? Cần cơ chế ưu đãi thuế, phí cụ thể nào cho doanh nghiệp đạt chứng nhận xanh hoặc chuyển đổi công nghệ nhuộm tiết kiệm năng lượng?

Ngoài ra, các thành viên Đoàn công tác cũng yêu cầu Vinatex cho ý kiến cụ thể hơn vào một số vấn đề như: Phân loại doanh nghiệp theo mức độ rủi ro môi trường; Thị trường carbon và kiểm kê khí nhà kính…

Tiếp tục phân tích, làm rõ những nội dung được các thành viên Đoàn công tác nêu, đại diện Vinatex cho biết, đối với quy định quản lý chất thải ngành dệt may, về trách nhiệm đối với vòng đời sản phẩm, hiện nay, ngành dệt may chưa có quy định buộc doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm đối với sản phẩm quần áo cũ sau khi người tiêu dùng đã sử dụng.

Về phân loại chất thải, Tập đoàn kiến nghị cần coi các sản phẩm phụ của ngành là tài nguyên/nguyên liệu, không nên coi là chất thải. Điển hình như bông phế (bông ngắn) được bán cho các nhà máy sản xuất sản phẩm thấp cấp hơn (như găng tay...); vải vụn là nguyên liệu có giá trị, thường được bán lại làm nhiên liệu đốt cho các lò hơi, không phải chất thải bỏ đi.

Liên quan đến quy định kiểm kê khí nhà kính và thị trường carbon, về định mức phát thải trên đơn vị sản phẩm, Tập đoàn kiến nghị không nên đưa định mức phát thải khí nhà kính trên một đơn vị sản phẩm vào luật tại thời điểm này. Do đặc thù ngành may mặc có danh mục sản phẩm rất đa dạng, khiến việc tính toán định mức chuẩn cho từng sản phẩm là bất khả thi. Hiện tại, ngay cả các dự án quốc tế hỗ trợ cũng mới chỉ tính toán được cho ngành sợi, còn ngành may vẫn đang là một thách thức lớn.

Thay mặt cơ quan soạn thảo dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, ông Hồ Kiên Trung – Phó Cục trưởng Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, về trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR). Hiện tại, EPR chưa áp dụng trực tiếp cho sản phẩm dệt may tại Việt Nam (mới chỉ áp dụng cho 06 loại bao bì). Tuy nhiên, xu hướng tại Châu Âu đã bắt đầu đưa vải vụn, quần áo cũ vào hệ thống EPR. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xem xét cơ chế cho phép nhập khẩu phế liệu vải để phục vụ tái chế, giải quyết tình trạng dư thừa vải vụn trong nước.

Với nội dung cải cách thủ tục hành chính và giấy phép môi trường, để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, Phó Cục trưởng Cục Môi trường cho biết, trong dự thảo Luật và Nghị định mới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã thực hiện các cải cách mạnh mẽ (cắt giảm 07 thủ tục hành chính cấp Bộ và 02 thủ tục cấp tỉnh liên quan đến môi trường). Đồng thời, rút ngắn thời gian giải quyết các thủ tục hành chính.

Phát biểu kết luận cuộc làm việc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Tạ Đình Thi cho biết, Đoàn công tác ghi nhận đánh giá cao Tập đoàn trong thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong việc thực hiện quy định pháp luật về BVMT, tích cực đầu tư ứng dụng công nghệ tiên tiến để xử lý, tái sử dụng nước thải.

Về góp ý cho dự thảo Luật, Đoàn công tác ghi nhận và tổng hợp các vấn đề đã được nêu tại cuộc làm việc về công nghệ xử lý nước thải và khả năng chịu tải nguồn nước; về thủ tục hành chính và đăng ký môi trường; về tác động giới và văn hoá doanh nghiệp.

Ngoài các vấn đề trên, Phó Chủ nhiệm Tạ Đình Thi đề nghị Vinatex tiếp tục nghiên cứu kỹ lưỡng và tham gia đóng góp ý kiến, thể hiện quan điểm về: Quy định tiêu chí về môi trường để phân loại dự án đầu tư; Đối tượng phải thực hiện đánh giá tác động môi trường, cấp giấy phép môi trường; Quy định về kiểm kê phát thải khí nhà kính; Quy định về tái chế chất thải; Phát triển kinh tế tuần hoàn.

Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường sẽ nghiên cứu các thông tin hữu ích phục vụ công tác thẩm tra dự án Luật bảo đảm chất lượng, tiến độ trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.