Ủy ban Pháp luật và Tư pháp thẩm tra dự án Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật

Quang cảnh Phiên họp toàn thể lần thứ 4 của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp

Cùng dự có: Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp; đại diện các cơ quan của Quốc hội; đại diện Bộ Tư pháp; đại diện Văn phòng Quốc hội, Văn phòng Chủ tịch nước; lãnh đạo và chuyên viên Vụ Pháp luật và Tư pháp.

Đổi mới mạnh mẽ công tác hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật, đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn phát triển mới

Phát biểu khai mạc Phiên họp, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Ngô Trung Thành cho biết, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tổ chức Phiên họp toàn thể lần thứ 4 theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến để thẩm tra dự án Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật theo Tờ trình số 287/TTr-CP ngày 06/5/2026 của Chính phủ, dự kiến trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét dự án Pháp lệnh tại Phiên họp thứ 2.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Ngô Trung Thành phát biểu khai mạc Phiên họp

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Ngô Trung Thành nhấn mạnh, việc sửa đổi Pháp lệnh văn bản quy phạm pháp luật (QPPL) nhằm thể chế hóa kịp thời các quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, trong đó, đổi mới mạnh mẽ công tác hợp nhất văn bản QPPL, đặc biệt là yêu cầu về hệ thống pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới, xây dựng môi trường pháp lý thuận lợi, thông thoáng, minh bạch, an toàn, chi phí tuân thủ thấp.

Trình bày Tờ trình tóm tắt dự án Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết, dự thảo Pháp lệnh gồm 02 điều, bao gồm: Điều 1. Sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản QPPL; Điều 2. Điều khoản thi hành.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh trình bày Tờ trình của Chính phủ về dự án Pháp lệnh 

Về nội dung sửa đổi, hoàn thiện (bao gồm các Điều: 1, 4, 5, 6, 7, 8, 10, 18), Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết, sửa đổi Điều 1 để quy định việc hợp nhất văn bản QPPL của cơ quan nhà nước ở địa phương. Sửa đổi Điều 4 để quy định văn bản hợp nhất được viện dẫn, sử dụng chính thức trong quá trình áp dụng và thi hành pháp luật.

Đồng thời, sửa đổi Điều 5, Điều 6, Điều 7 Pháp lệnh để quy định thẩm quyền hợp nhất đối với văn bản QPPL của chính quyền địa phương. Bổ sung quy định cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản sửa đổi, bổ sung có trách nhiệm trình dự thảo văn bản hợp nhất cùng với dự thảo văn bản sửa đổi, bổ sung khi trình thông qua, ban hành văn bản sửa đổi, bổ sung. Cùng với đó, sửa đổi thời hạn ký xác thực văn bản hợp nhất đối với văn bản ở Trung ương là 15 ngày kể từ ngày văn bản QPPL sửa đổi, bổ sung được công bố, ban hành; bổ sung thời hạn hợp nhất văn bản của chính quyền địa phương là trước ngày có hiệu lực của văn bản sửa đổi, bổ sung 03 ngày; đối với trường hợp văn bản sửa đổi, bổ sung có hiệu lực kể từ ngày thông qua, ban hành, văn bản hợp nhất phải được ký xác thực chậm nhất là cùng ngày với ngày có hiệu lực của văn bản sửa đổi, bổ sung.

Các thành viên Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tham gia Phiên họp

Sửa đổi Điều 8 để quy định về việc đăng tải và thời hạn gửi, đăng tải văn bản hợp nhất trên Công báo điện tử, Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật; quy định văn bản hợp nhất được đăng tải đồng thời với văn bản QPPL sửa đổi, bổ sung.

Sửa đổi, bổ sung Điều 10 để tăng cường trách nhiệm của các cơ quan trong công tác hợp nhất văn bản; thể chế hóa chủ trương ứng dụng khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong hoạt động hợp nhất văn bản.

Các đại biểu tham gia Phiên họp

Sửa đổi Điều 18 để giao Chính phủ quy định về kỹ thuật trình bày văn bản hợp nhất. Bên cạnh đó, bổ sung Điều 17a sau Điều 17 quy định về việc hợp nhất văn bản trong các trường hợp khác, bao gồm: văn bản có nội dung được sửa đổi, bổ sung bởi văn bản không phải là văn bản sửa đổi, bổ sung một số điều; văn bản có nội dung được đính chính; văn bản có nội dung được bãi bỏ một phần hoặc hết hiệu lực một phần theo quy định của Luật Ban hành văn bản QPPL (trừ trường hợp hết thời hạn có hiệu lực được quy định trong văn bản QPPL).

Về thời điểm có hiệu lực thi hành, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh nêu rõ, dự kiến Pháp lệnh có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2026.

Tập trung sửa đổi, bổ sung các nội dung về thẩm quyền, trách nhiệm, trình tự, kỹ thuật hợp nhất văn bản

Thẩm tra nội dung này, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh; đồng thời, tán thành việc xây dựng dự án theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Các ý kiến nhận thấy, dự thảo Pháp lệnh đã quán triệt, bám sát yêu cầu của Bộ Chính trị về đổi mới công tác hợp nhất VBQPPL, gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và thi hành pháp luật; khắc phục những hạn chế, bất cập qua thực tiễn thi hành Pháp lệnh hiện hành.

Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Trần Thị Kim Nhung trình bày dự thảo Báo cáo thẩm tra dự án Pháp lệnh

Các ý kiến cũng cơ bản tán thành dự thảo Pháp lệnh lần này tập trung sửa đổi, bổ sung các nội dung về thẩm quyền, trách nhiệm, trình tự, kỹ thuật hợp nhất văn bản, theo đó sửa đổi, bổ sung 08/20 điều của Pháp lệnh hiện hành, bổ sung mới 01 điều và bãi bỏ Phụ lục hướng dẫn kỹ thuật trình bày văn bản hợp nhất để giao điều chỉnh trong văn bản quy định chi tiết của Chính phủ.

Bên cạnh đó, có ý kiến đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc giữ lại Phụ lục kèm theo Pháp lệnh để quy định một số nội dung cơ bản của kỹ thuật hợp nhất văn bản, chỉ giao Chính phủ quy định chi tiết đối với những nội dung kỹ thuật cụ thể hoặc cần linh hoạt điều chỉnh trong quá trình thực hiện.

Các đại biểu dự Phiên họp

Về cơ quan được giao thẩm quyền ký xác nhận văn bản hợp nhất đối với văn bản do Chủ tịch nước, Chính phủ, Thủ tuớng Chính phủ ban hành, dự thảo Pháp lệnh dự kiến quy định giao người đứng đầu cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản. Qua thảo luận, trong Ủy ban Pháp luật và Tư pháp còn có 2 loại ý kiến khác nhau. Trong đó, đa số thành viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành loại ý kiến thứ nhất là quy định như dự thảo Pháp lệnh.

Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Hải Dũng phát biểu

Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Vũ Huy Khánh phát biểu

Về loại ý kiến thứ hai, có ý kiến đề nghị cân nhắc để quy định giao 1 đầu mối tập trung và cho rằng việc giao nhiều cơ quan khác nhau thực hiện việc hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật sẽ dễ dẫn đến tính thiếu thống nhất trong thực hiện, khó bảo đảm chất lượng của văn bản hợp nhất; trong khi văn bản hợp nhất được coi là căn cứ để viện dẫn, sử dụng chính thức trong quá trình áp dụng, thi hành pháp luật. Do đó, đề nghị giao một đầu mối thực hiện nhiệm vụ này, cụ thể là giao Bộ Tư pháp để vừa bảo đảm nâng cao chất lượng của văn bản hợp nhất, bảo đảm sự xuyên suốt về kỹ thuật, đồng bộ của văn bản hợp nhất, vừa thuận lợi cho công tác kiểm tra, rà soát, cập nhật và quản lý cơ sở dữ liệu pháp luật.

Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Đỗ Thị Việt Hà phát biểu

Dự thảo Pháp lệnh quy định trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày văn bản sửa đổi, bổ sung được công bố hoặc được ký ban hành thì chủ thể có thẩm quyền phải hoàn thành việc hợp nhất và ký xác thực văn bản hợp nhất. Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng trong thực tiễn, việc xác định mốc “công bố” hiện chưa thật sự rõ ràng là thời điểm ký lệnh công bố hay công bố trên thực tế, vì nhiều trường hợp thời điểm tổ chức họp báo công bố muộn hơn so với thời gian ký Lệnh công bố.

Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Đỗ Đức Hiển phát biểu

Do đó, đề nghị làm rõ mốc thời gian “công bố” để làm căn cứ xác định thời điểm hoàn thành hợp nhất và ký xác thực, đồng thời nghiên cứu bổ sung quy định thời hạn hợp nhất đối với trường hợp văn bản phải đính chính sau khi công bố để bảo đảm tính khả thi, minh bạch và thống nhất trong tổ chức thực hiện.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Ngô Trung Thành phát biểu kết luận Phiên họp

Kết luận Phiên họp, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Ngô Trung Thành cho biết, các ý kiến phát biểu rất sôi nổi, trách nhiệm, sâu sắc, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp sẽ nghiên cứu, tiếp thu để hoàn thiện Báo cáo thẩm tra, trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét. Qua thảo luận, các ý kiến đánh giá cao Bộ Tư pháp đã rất nỗ lực, trách nhiệm trong quá trình chuẩn bị Hồ sơ dự án Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản QPPL.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh giải trình, làm rõ một số nội dung đại biểu quan tâm

Các đại biểu cơ bản đồng thuận với các nội dung của dự thảo Pháp lệnh; đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết hợp nhất văn bản QPPL để đảm bảo tính minh bạch của hệ thống, thuận lợi cho áp dụng. Tuy nhiên, các ý kiến đề nghị rà soát lại để đảm bảo tính tổng thể thống nhất trong Pháp lệnh.