Đề xuất giải pháp nâng cao hoạt động giám sát việc thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng trong lĩnh vực kinh tế

Trình bày tham luận, Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương Nguyễn Thúy Anh nhấn mạnh, công tác kiểm tra, giám sát là một trong những phương thức lãnh đạo trọng yếu, góp phần khẳng định uy tín, năng lực cầm quyền của Đảng, hiệu lực của bộ máy nhà nước, tạo dựng và củng cố niềm tin của nhân dân. Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, yêu cầu đặt ra là công tác giám sát phải đổi mới mạnh mẽ cả về nội dung, phương pháp và tổ chức thực hiện. 

 Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương Nguyễn Thúy Anh trình bày tham luận

Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương Nguyễn Thúy Anh cho biết, Văn kiện Đại hội XIII của Đảng cùng các văn bản của Ban chấp hành Trung ương Đảng, Kết luận số 34-KL/TW ngày 18/4/2022 của Bộ Chính trị về Chiến lược công tác kiểm tra, giám sát của Đảng đến năm 2030, và gần đây là Quy định số 296-QĐ/TW ngày 30/5/2025 của Ban chấp hành Trung ương Đảng về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng đã khẳng định tầm quan trọng và yêu cầu cấp thiết của công tác kiểm tra, giám sát. Trong bài viết về “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, yêu cầu cấp bách của giai đoạn cách mạng mới”, Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ rõ “Đảng kiểm tra, giám sát để công việc được thực hiện tốt hơn, Nghị quyết được thực hiện hiệu quả; bộ máy của Đảng, Nhà nước hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đúng chủ trương, đường lối, đúng người, đúng việc; kịp thời phát hiện nhân tố mới, cách làm hay, sáng tạo; uốn nắn, điều chỉnh những biểu hiện lệch lạc, chệch hướng hoặc ngăn chặn những hành vi sai trái, vi phạm quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước”.

Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương Nguyễn Thúy Anh trình bày tham luận

Nêu lên vai trò, chức năng của Ban Chính sách, chiến lược Trung ương (trước đây là Ban Kinh tế Trung ương) Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương Nguyễn Thúy Anh cho biết, trên cơ sở bám sát chỉ đạo của Ban chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, trong giai đoạn 2021-2025, công tác giám sát của Đảng trong lĩnh vực kinh tế đã được Ban Chính sách, chiến lược Trung ương triển khai toàn diện và đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận, thể hiện trên ba nhóm nội dung chính:

(1) Trước hết, trong công tác sơ kết, tổng kết và tham mưu ban hành các chủ trương, đường lối về kinh tế, Ban đã chủ trì xây dựng và trình Ban Chấp hành Trung ương ban hành 03 nghị quyết quan trọng: Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 16/6/2022; Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 16/6/2022 và Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 17/11/2022. Đồng thời, Ban cũng đã trình Bộ Chính trị ban hành 07 Nghị quyết và 02 Kết luận về phát triển vùng, ngành kinh tế trọng điểm và đô thị, cùng với 02 Chỉ thị và 01 Kết luận của Ban Bí thư về phát triển nhà ở xã hội, đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài và công tác quản lý rừng. Các văn kiện này được xây dựng bài bản, khoa học, huy động sự tham gia của nhiều chuyên gia, tổ chức nghiên cứu và cơ quan liên quan, qua đó thể hiện rõ tầm nhìn chiến lược trong phát triển kinh tế - xã hội đất nước.

(2) Song song với đó, công tác tổ chức giám sát việc thực hiện các nghị quyết của Đảng về kinh tế cũng được triển khai sâu rộng. Ban đã thực hiện giám sát nhiều chuyên đề lớn như: xử lý các dự án chậm tiến độ ngành Công Thương; chủ động tham gia Cách mạng công nghiệp 4.0; thực hiện 3 Nghị quyết Trung ương 5 khóa XII về kinh tế; nâng cao hiệu quả đầu tư nước ngoài đến năm 2030; phát triển kinh tế biển và năng lượng quốc gia đến năm 2045; hội nhập kinh tế quốc tế; phát triển công nghiệp và xây dựng quan hệ lao động hài hòa trong doanh nghiệp... Ngoài ra, hơn 10 Nghị quyết và Kết luận của Bộ Chính trị về phát triển vùng đã được giám sát định kỳ tại các địa phương như Buôn Ma Thuột, Thanh Hóa, Cần Thơ, Huế..., đồng thời phản hồi kịp thời các kiến nghị, đề xuất từ các tỉnh, thành ủy. Ban cũng xây dựng các báo cáo giám sát chuyên đề bám sát thực tiễn và yêu cầu của lãnh đạo Đảng.

(3) Một điểm nhấn trong hoạt động giám sát của Đảng về kinh tế chính là sự phối hợp hiệu quả giữa Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương và Quốc hội. Theo đó, từ năm 2021 đến tháng 6/2025, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan của Quốc hội trong nhiều hoạt động giám sát, sơ kết, tổng kết chủ trương lớn của Đảng về kinh tế - xã hội. Đại diện Thường trực Ủy ban của Quốc hội, Vụ chuyên môn của Ủy ban đã tham gia Ban Chỉ đạo, Tổ biên tập các đề án quan trọng như: tuyển dụng, đào tạo cán bộ quản lý doanh nghiệp nhà nước; tín dụng chính sách xã hội; khai thác nguồn lực; cơ cấu lại nền kinh tế; thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bền vững. Ban cũng tham gia các đoàn giám sát lớn của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội như về phát triển năng lượng, thực hiện Nghị quyết 43/2022/QH15 và đồng tổ chức 3 Diễn đàn Kinh tế Việt Nam cùng Ủy ban Kinh tế Quốc hội. Qua đó, góp phần đưa chủ trương của Đảng vào cuộc sống, đồng thời sử dụng hiệu quả dữ liệu giám sát từ Quốc hội phục vụ tham mưu, kiểm tra, giám sát và hoạch định chính sách.

Các đại biểu tham dự Diễn đàn

Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương Nguyễn Thúy Anh cho biết, trước yêu cầu cấp bách của giai đoạn cách mạng mới, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa kiến tạo và phát triển, để thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIII, các văn bản của Trung ương, Bộ Chính trị có liên quan và đáp ứng kỳ vọng của nhân dân như Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh trong phát biểu tại phiên khai mạc kỳ họp thứ 8 của Quốc hội và bài viết về “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, yêu cầu cấp bách của giai đoạn cách mạng mới”, cần tiếp tục đổi mới toàn diện, đồng bộ công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, Nhà nước. Do đó Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương nêu lên một số kiến nghị, đề xuất:

Thứ nhất, đổi mới phương pháp, quy trình, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác giám sát. Trong đó, cần hoàn thiện chính sách, quy trình giám sát về kinh tế đảm bảo khách quan, khoa học, thực tiễn; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu điện tử bảo mật phục vụ cho công tác giám sát; kiện toàn bộ máy, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác giám sát và tăng cường truyền thông để nâng cao nhận thức toàn hệ thống.

Thứ hai, phân cấp kiểm tra, giám sát đi đôi với kỷ luật, minh bạch. Cần đảm bảo kiểm soát quyền lực hiệu quả, tăng cường quản trị quốc gia, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, đặc biệt là đất đai và tài chính…

Thứ ba, tăng cường hiệu quả giám sát tối cao của Quốc hội. Cần đổi mới quy trình giám sát, nâng cao chất lượng chất vấn, giám sát ngân sách và tăng cường giám sát thực thi sau kiến nghị. Đồng thời, thúc đẩy phối hợp giữa Quốc hội với các cơ quan Đảng, Chính phủ và đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học để nâng cao chất lượng tham mưu và phản biện chính sách…

Thứ tư, phát huy vai trò hướng dẫn, kiểm tra, giám sát của Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương. Ban cần ưu tiên kiểm tra việc thể chế hóa các nghị quyết, chỉ thị của Đảng trong các văn bản quy phạm pháp luật; giám sát tiến trình cơ cấu lại nền kinh tế và cung cấp thông tin để phục vụ công tác cán bộ thuộc khối kinh tế - xã hội. 

Thứ năm, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương và Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội. Cần xây dựng cơ chế phối hợp chính thức với Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban và Văn phòng Quốc hội; thống nhất chủ đề giám sát hằng năm; xây dựng hệ thống chia sẻ dữ liệu giám sát liên thông và phối hợp đào tạo chuyên môn giám sát cho cán bộ, công chức hai bên.

Các đại biểu tham dự Diễn đàn

Theo Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương Nguyễn Thúy Anh, công tác giám sát của Đảng trong lĩnh vực kinh tế - xã hội là một công cụ lãnh đạo hiệu quả, góp phần trực tiếp vào việc bảo đảm các chủ trương, đường lối của Đảng đi vào cuộc sống và mang hơi thở cuộc sống vào chủ trương, chính sách pháp luật. Trong giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra là phải tiếp tục đổi mới tư duy, cách làm, nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực chất của công tác giám sát, góp phần xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, phát triển kinh tế - xã hội đất nước nhanh và bền vững.