Đổi mới mạnh mẽ công tác dân nguyện và giám sát, tăng cường kỷ luật, kỷ cương, nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý Nhà nước

Toàn cảnh Phiên trù bị Đại hội đại biểu Đảng bộ Quốc hội lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 – 2030

Phản ánh kịp thời, chính xác tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân

Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Hoàng Anh Công đã phân tích bối cảnh và yêu cầu đặt ra đối với công tác dân nguyện, giám sát trong giai đoạn hiện nay. Theo đó, trong giai đoạn hiện nay, đất nước ta đang bước vào thời kỳ phát triển mới với nhiều thời cơ đan xen thách thức. Thực hiện chủ trương của Đảng về tinh gọn tổ chức bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính, đồng thời triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, chúng ta vừa phải bảo đảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, vừa phải đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Đặc biệt, Bộ Chính trị đã ban hành 04 Nghị quyết quan trọng, là những trụ cột thể chế nền tảng, tạo động lực mạnh mẽ đưa đất nước ta tiến lên trong kỷ nguyên mới.

Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Hoàng Anh Công trình bày tham luận

Sự kết hợp, cộng hưởng của 04 Nghị quyết trụ cột này không chỉ khơi thông nguồn lực và hoàn thiện thể chế, mà còn tạo điều kiện để hoạt động dân nguyện và giám sát của Quốc hội chuyển mạnh từ hình thức sang thực chất, từ bị động sang chủ động, bảo đảm phản ánh kịp thời, chính xác tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân, đồng thời nâng cao hiệu quả giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nước.

Trong bối cảnh đất nước bứt phá, vươn tầm, công tác dân nguyện và giám sát được định vị là công cụ kiến tạo, thúc đẩy chuyển hóa nghị quyết, chiến lược thành hành động, nâng tầm Quốc hội hành động, đồng hành cùng bộ máy trong kỷ nguyên số. Do vậy, công tác dân nguyện và giám sát của Quốc hội cần được đổi mới toàn diện, bài bản và thực chất hơn cả về nội dung, phương thức và hiệu quả, trở thành công cụ sắc bén để kịp thời phát hiện, xử lý những vấn đề bức xúc, góp phần giữ vững kỷ luật, kỷ cương, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhân dân.

Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Hoàng Anh Công cho biết, Đảng ủy, Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội, Đảng ủy Ủy ban Dân nguyện và Giám sát có vai trò hết sức quan trọng trong việc lãnh đạo, chỉ đạo, định hướng triển khai các nhiệm vụ chính trị, công tác xây dựng Đảng cũng như thúc đẩy đổi mới toàn diện hoạt động dân nguyện và giám sát, nhằm đáp ứng yêu cầu của thực tiễn. Với vị thế là tổ chức đảng trong cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, Đảng ủy và Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội thể hiện vai trò hạt nhân chính trị, bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng trong mọi lĩnh vực công tác, kịp thời cụ thể hóa chủ trương, đường lối của Đảng thành chương trình hành động, kế hoạch công tác gắn với chức năng, nhiệm vụ của Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội, qua đó nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động lập pháp, giám sát tối cao và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.

Đại biểu tham dự Phiên trù bị Đại hội đại biểu Đảng bộ Quốc hội lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 – 2030

Đồng chí Hoàng Anh Công cũng phân tích làm rõ vai trò chiến lược của công tác dân nguyện và giám sát trong hệ thống chính trị và quản lý nhà nước. Theo đó, công tác dân nguyện và giám sát chính là trụ cột bảo đảm tính dân chủ và pháp quyền trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Thực tế cho thấy, thông qua việc thực hiện công tác dân nguyện, nhiều vấn đề bức xúc, nổi cộm trong xã hội, những khó khăn, vướng mắc trong việc thực thi chính sách, pháp luật trên thực tiễn đã được phản ánh kịp thời, xem xét, giải quyết. Nhiều vụ việc phức tạp, đông người đã được các cơ quan có thẩm quyền giải quyết dứt điểm, qua đó củng cố niềm tin của Nhân dân với Đảng, Nhà nước.

Đồng thời, hoạt động giám sát của Quốc hội ngày càng đi vào thực chất, tập trung xử lý các vấn đề nóng, sát dân sinh. Kết quả của hoạt động giám sát thực sự đã trở thành tiền đề quan trọng; là công cụ không thể thiếu trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật trên các lĩnh vực, bảo đảm tính dân chủ, pháp quyền và hiệu quả quản lý nhà nước, đóng góp thiết thực vào công cuộc xây dựng, phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Nhiều đổi mới mạnh mẽ trong công tác dân nguyện và giám sát

Theo Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Hoàng Anh Công, việc đổi mới mạnh mẽ công tác dân nguyện và giám sát trong thời gian qua đã đạt nhiều kết quả quan trọng, gắn bó mật thiết với việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đảng ủy Ủy ban Dân nguyện và Giám sát đã lãnh đạo, chỉ đạo, từng bước đẩy mạnh ứng dụng công nghệ để cải tiến quy trình làm việc, nâng cao hiệu quả hoạt động; xác định quyết tâm chính trị mạnh mẽ, cùng với Quốc hội thực hiện chuyển đổi số thành công.

Đại biểu tham dự Phiên trù bị Đại hội đại biểu Đảng bộ Quốc hội lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 – 2030

Nhờ đó, công tác dân nguyện đã có bước tiến rõ rệt khi ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số trong tiếp nhận, phân loại, xử lý, tổng hợp và theo dõi kiến nghị cử tri, từng bước hình thành cơ sở dữ liệu tập trung, kết nối đồng bộ với hệ thống thông tin của các cơ quan của Quốc hội, Chính phủ và địa phương, bảo đảm tính công khai, minh bạch, chính xác và kịp thời… Cụ thể:

Đối với công tác dân nguyện, công tác dân nguyện đã trở thành chương trình nghị sự hằng tháng của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và được ghi nhận là một trong 10 sự kiện, hoạt động nổi bật của Quốc hội trong năm 2022. Đã tăng cường tính chủ động và chiều sâu trong giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri; không chỉ tổng hợp kiến nghị cử tri mà còn theo dõi, đôn đốc, làm rõ trách nhiệm từng cơ quan, bộ, ngành, địa phương. Đặc biệt, tại Kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XV, lần đầu tiên báo cáo kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri được đưa ra thảo luận công khai tại Hội trường.

Công tác dân nguyện đã gắn kết chặt chẽ hơn giữa việc tiếp công dân, xử lý đơn thư và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân. Đặc biệt, tại Kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XV, lần đầu tiên báo cáo kết quả tiếp công dân, xử lý đơn thư và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân gửi đến Quốc hội được đưa ra thảo luận công khai tại Hội trường;

Đối với hoạt động giám sát, hoạt động giám sát chuyên đề đã tập trung vào các lĩnh vực then chốt, lĩnh vực “xương sống” của đời sống kinh tế - xã hội còn nhiều vướng mắc; qua đó góp phần thúc đẩy việc sửa đổi, bổ sung các đạo luật lớn, có tính hệ thống như Luật Đất đai, Luật Đấu thầu, Luật Quy hoạch, Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí...

Hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn được thực hiện nghiêm túc, trách nhiệm, với tinh thần đổi mới, đồng hành cùng Chính phủ, phản ánh kịp thời tình hình thực tiễn, tâm tư, nguyện vọng của cử tri, doanh nghiệp và Nhân dân. Với tinh thần đổi mới, chú trọng hoạt động giám sát lại, nhiều vấn đề, nội dung trong các nghị quyết, kết luận về giám sát chuyên đề, chất vấn tiếp tục được Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội quan tâm lựa chọn, đưa ra chất vấn.

Hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật đã được Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội thực hiện thường xuyên, chặt chẽ và định kỳ báo cáo Ủy ban thường vụ Quốc hội, Quốc hội, tác động tích cực đến Chính phủ, các Bộ, ngành và địa phương trong việc khắc phục những hạn chế trong ban hành văn bản quy định chi tiết các luật, nghị quyết của Quốc hội; từng bước chấn chỉnh, khắc phục tình trạng ban hành văn bản chậm, chưa đúng về trình tự, thủ tục, chưa phù hợp, thống nhất với luật, nghị quyết; các kiến nghị sau giám sát đã được tiếp thu nghiêm túc, thể hiện rõ sự vào cuộc quyết liệt của Chính phủ, các Bộ, ngành để tháo gỡ vướng mắc pháp lý và nâng cao hiệu quả thực thi…

Thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, quan điểm của Đảng về công tác dân nguyện và giám sát

Trước yêu cầu cấp thiết hiện nay là phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, toàn diện và thực chất hơn nữa công tác dân nguyện và giám sát, Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Hoàng Anh Công đã nêu các nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm nhằm đổi mới công tác dân nguyện và giám sát trong thời gian tới. Đó là thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, quan điểm của Đảng về công tác dân nguyện và giám sát, đặc biệt là các nội dung trong Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng và Nghị quyết số 27-NQ/TW về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Gắn kết chặt chẽ giữa hoạt động giám sát và lập pháp, coi kết quả giám sát là cơ sở quan trọng để xây dựng, sửa đổi, hoàn thiện pháp luật bảo đảm đồng bộ, thống nhất, khả thi và phù hợp với thực tiễn.

Tăng cường công khai, minh bạch trong hoạt động dân nguyện và giám sát; nâng cao chất lượng công tác truyền thông để Nhân dân “biết, bàn, theo dõi và giám sát”, tạo môi trường dân chủ, tin cậy, giúp Nhân dân tích cực tham gia vào quá trình hoạch định và thực thi chính sách.

Gắn công tác giám sát với công tác dân nguyện, thiết lập mối liên hệ chặt chẽ và hữu cơ giữa việc giải quyết kiến nghị của cử tri; việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị của công dân với chức năng giám sát của Quốc hội, đảm bảo chức năng đại diện của Quốc hội đối với cử tri và Nhân dân cả nước, khắc phục được sự phân tán trong công tác giám sát và dân nguyện; tăng cường giám sát văn bản quy phạm pháp luật, theo dõi, đôn đốc kiến nghị sau giám sát tối cao và giám sát chuyên đề.

Đại biểu tham dự Phiên trù bị Đại hội đại biểu Đảng bộ Quốc hội lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 – 2030

Đổi mới phương thức tiếp xúc cử tri và tiếp công dân theo hướng nâng cao hiệu quả, tính chủ động và sự tương tác hai chiều giữa đại biểu với cử tri, giữa công dân với cơ quan công quyền. Đặc biệt, cần sớm xây dựng và triển khai nền tảng công nghệ liên thông toàn quốc về công tác dân nguyện, kết nối hệ thống tiếp nhận, xử lý kiến nghị từ Trung ương đến địa phương, tích hợp cơ sở dữ liệu, cho phép theo dõi tiến độ, kết quả xử lý kiến nghị một cách công khai, minh bạch, góp phần củng cố niềm tin và tăng cường hiệu quả phục vụ Nhân dân;

Đổi mới hoạt động giám sát việc giải quyết đơn, thư khiếu nại, tố cáo và giám sát việc giải quyết kiến nghị cử tri gửi đến Quốc hội theo hướng kết hợp với giám sát chuyên đề và hoạt động giải trình của Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, tăng cường hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát đối với một số ngành, lĩnh vực, địa phương, trong đó chú trọng việc giám sát trực tiếp tại các bộ ngành, địa phương phát sinh nhiều vụ việc phức tạp, nổi cộm, bức xúc trong Nhân dân. Tăng cường giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân thông qua các vụ việc cụ thể; tăng cường theo dõi, đôn đốc việc thực hiện kiến nghị sau giám sát.

Đổi mới tư duy giám sát theo hướng chủ động kiến tạo chính sách, pháp luật, lựa chọn các nội dung có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng, hiệu quả quản lý nhà nước, phát triển thị trường, kinh tế - xã hội, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Thiết lập cơ chế gắn kết giữa hoạt động giám sát và lập pháp trong quá trình xây dựng chính sách, pháp luật, khi pháp luật đi vào thực tiễn Tăng cường phối hợp giám sát của các cơ quan Đảng, các cơ quan trong bộ máy Nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội, chuyên gia, báo chí, người dân. Huy động sự tham gia rộng rãi của các chuyên gia, tổ chức nghiên cứu độc lập, hội nghề nghiệp vào quá trình xây dựng kế hoạch, phân tích, phản biện và đánh giá kết quả giám sát. Hoàn thiện cơ chế theo dõi, đánh giá, xử lý sau giám sát, đảm bảo tính ràng buộc, trách nhiệm giải trình của chủ thể chịu sự giám sát, nâng cao kỷ luật, kỷ cương trong thực thi pháp luật, lan tỏa trách nhiệm hành động của các cơ quan nhà nước.