Chủ tịch Quốc hội: Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường không được phép đi sau thực tiễn

Chủ tịch Quốc hội chủ trì cuộc làm việc với Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường

Sáng 25/5, tại Nhà Quốc hội, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã chủ trì cuộc làm việc với Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường về các nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 và cả nhiệm kỳ 2026-2031.

Tham dự cuộc làm việc có các Ủy viên Trung ương Đảng: Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên; Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh; Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Nguyễn Hữu Đông; Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu; Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải.

Chủ tịch Quốc hội chủ trì cuộc làm việc với Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường

Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường khóa XVI gồm 50 thành viên, tổ chức thành 05 Tiểu ban (mỗi Tiểu ban do 01 Phó Chủ nhiệm làm Trưởng ban). Thường trực Ủy ban gồm 14 đồng chí. Triển khai công tác từ đầu năm 2026 đến nay, về tổ chức thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, Ủy ban đã thực hiện tốt vai trò cơ quan đầu mối tham mưu giúp Đảng ủy Quốc hội triển khai Kế hoạch số 3260-KH/ĐĐQH15. Đã tham mưu tổ chức Phiên họp thứ nhất Ban Chỉ đạo của Quốc hội về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia ; phối hợp tổ chức cuộc họp của Lãnh đạo Quốc hội với Ban Chỉ đạo…

Trong công tác lập pháp, Ủy ban đã tham gia thẩm tra 29 dự án Luật, Nghị quyết, Báo cáo phục vụ Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI; góp ý hồ sơ chính sách 04 dự án Luật; tích cực đóng góp vào Đề án tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đáp ứng yêu cầu trong kỷ nguyên mới. Ủy ban được giao chủ trì thẩm tra, đã ban hành 07 Kế hoạch thẩm tra, tiếp thu, chỉnh lý các dự án luật trọng tâm trình Kỳ họp thứ 2 gồm: Luật Điện lực; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc; Luật Bưu chính (sửa đổi); Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường; Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi).

Về công tác giám sát, khảo sát, Ủy ban tiếp tục triển khai giám sát việc thực hiện các Nghị quyết của Quốc hội về dự án công trình quan trọng quốc gia; giám sát thường niên nhiệm vụ, biện pháp phát triển khoa học và công nghệ, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu và các giám sát định kỳ khác; một số giám sát chuyên đề theo chỉ đạo của UBTVQH tại Phiên họp thứ 56…

Các ý kiến tại cuộc làm việc, đã tập trung làm rõ những thuận lợi, khó khăn, phương hướng triển khai các nhiệm vụ trọng tâm của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường theo hướng đổi mới dư, tầm nhìn, đổi mới phương thức làm việc để nâng cao hiệu quả, chất lượng hoạt động đáp ứng yêu cầu đất nước trong kỷ nguyên mới.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu chỉ đạo tại cuộc làm việc 

Phải có tầm nhìn chiến lược hơn, cách làm phải sáng tạo hơn, chủ động đi tắt đón đầu

Qua nghe báo cáo và các ý kiến phát biểu tại buổi làm việc với Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội cơ bản thống nhất với đánh giá về kết quả hoạt động, nhiệm vụ trọng tâm, các kiến nghị, đề xuất; đồng thời ghi nhận, đánh giá cao và biểu dương tinh thần trách nhiệm, sự chủ động, nỗ lực của Thường trực Ủy ban, các thành viên Ủy ban và cán bộ, công chức Vụ Khoa học, Công nghệ và Môi trường trong thời gian qua khi đã hoàn thành một khối lượng công việc lớn và khó.

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh phải nhìn thẳng vào thực tế: nhiệm vụ năm 2026 và cả nhiệm kỳ khóa XVI sẽ nặng hơn, phức tạp hơn khi đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc với yêu cầu tăng trưởng hai con số để thực hiện 2 mục tiêu 100 năm, đến năm 2030, kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng, trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước, nước ta phải trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Từ đó, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường phải phải tập trung thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quốc hội lần thứ nhất và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, xác định rõ những công việc trọng tâm, trọng điểm, nhất là trong các lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. 

Dẫn ví dụ về việc Tổng Bí thư vừa họp về chiến lược phát triển công nghệ lượng tử, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, đối với Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, cần rà soát lại các luật, nghị quyết đã ban hành thời gian qua để xem đã có nội dung nào đề cập đến lĩnh vực công nghệ lượng tử hay chưa, nếu có thì ở mức độ nào. Nếu chưa có, thời gian tới phải phối hợp với Chính phủ để nghiên cứu, đề xuất chính sách phát triển lĩnh vực này.

Theo Chủ tịch Quốc hội, trong lĩnh vực khoa học công nghệ, Ủy ban phải có tư duy đi tắt, đón đầu. Không chỉ ban hành chính sách, mà còn phải giám sát xem chính sách đó được thực hiện như thế nào, có trúng không, có đúng không, có hiệu quả không.
“Chức năng của Quốc hội nói chung, của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường nói riêng là lập pháp, giám sát và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước. Chính vì thế, các đồng chí phải tiếp tục đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, đổi mới căn bản phương thức thực hiện nhiệm vụ mà Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Trung ương giao. Ủy ban phải có tầm nhìn chiến lược hơn, cách làm phải sáng tạo hơn, chủ động hơn, không chỉ làm đúng chức năng, đúng “bài” được giao, mà phải biết đi trước, đón đầu”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Quang cảnh cuộc làm việc 

Rà soát pháp luật, tháo gỡ điểm nghẽn cho khoa học công nghệ và chuyển đổi số

Về nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Thường trực Ủy ban nắm chắc chủ trương của Đảng, nhất là Văn kiện Đại hội XIV, các nghị quyết, kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, các Ban Chỉ đạo Trung ương và chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Một nhiệm vụ quan trọng khác được Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh là hoàn thiện thể chế khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, tháo gỡ các điểm nghẽn pháp luật. Qua cuộc tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật lần này, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Ủy ban rà soát các luật, nghị quyết thuộc lĩnh vực phụ trách. Ủy ban được yêu cầu chỉ rõ các quy định nào mâu thuẫn, chồng chéo, lỗi thời, không còn phù hợp thì phải đề xuất sửa ngay, không để kéo dài. Đồng thời, tiếp tục nghiên cứu, phối hợp hoàn thiện các dự án luật trọng điểm liên quan đến công nghệ số, kinh tế số, đổi mới sáng tạo.

Chủ tịch Quốc hội lưu ý, pháp luật phải quy định cơ chế bảo vệ cán bộ, nhà khoa học dám nghĩ, dám làm, dám đột phá công nghệ; cắt giảm tối đa các thủ tục xét duyệt, nghiệm thu mang tính hành chính, quan liêu trong nghiên cứu khoa học.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên phát biểu tại cuộc làm việc 

Các đại biểu tham dự cuộc làm việc 

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải phát biểu tại cuộc làm việc 

Đối với lĩnh vực năng lượng, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu hoàn thiện thể chế năng lượng mới, năng lượng xanh; thiết lập hành lang pháp lý để thu hút dòng vốn tư nhân đầu tư vào hạ tầng truyền tải điện, lưu trữ năng lượng và phát triển các nguồn năng lượng xanh, đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu quốc tế.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, 7 dự án luật do Ủy ban chủ trì thẩm tra trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ Hai đều là các luật quan trọng, như: Luật Điện lực, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc, Luật An toàn thực phẩm sửa đổi, Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo sửa đổi. Do đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban chuyển mạnh từ “thẩm tra hồ sơ” sang “thẩm tra chính sách, tham mưu chiến lược”. Báo cáo thẩm tra phải dựa trên phân tích chính sách, dữ liệu, đánh giá tác động và dự báo rủi ro; giảm mô tả, tăng phân tích; giảm kể việc, tăng kiến nghị chính sách. Cần chủ động trong khảo sát, nghiên cứu; công tâm, vô tư, khách quan, phối hợp chặt với Chính phủ để đánh giá tác động, thẩm tra, đảm bảo hiệu quả, chất lượng.

“Nếu chờ Chính phủ gửi hồ sơ sang rồi mới xem xét, thẩm tra thì thời gian không cho phép, chất lượng cũng khó cao. Phải đổi mới cách nghĩ, cách làm, vì cái chung. Mục tiêu cuối cùng là tháo gỡ điểm nghẽn. Tháo gỡ cho ai? Là tháo gỡ cho doanh nghiệp và người dân, để đất nước phát triển, để nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh phát biểu tại cuộc làm việc 

Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Nguyễn Hữu Đông phát biểu tại cuộc làm việc

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu phát biểu tại cuộc làm việc 

Phải xây dựng được cơ sở dữ liệu để theo dõi, giám sát thường xuyên 

Về công tác giám sát, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, muốn giám sát đúng, giám sát trúng thì phải có chương trình giám sát cụ thể theo quý, theo tháng, theo năm; đồng thời phải có cơ chế giám sát thường xuyên đối với những vấn đề cần theo dõi liên tục.

Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh yêu cầu giám sát đối với các dự án phát triển hạ tầng chiến lược. Để phát triển đất nước, Việt Nam phải phát triển đường sắt tốc độ cao, đường sắt nội thị, đường sắt kết nối các vùng. Nhưng phát triển theo định mức nào, tiêu chuẩn nào, công nghệ gì thì Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội phải thực hiện chức năng giám sát. “Ủy ban không làm thay công việc của Chính phủ, nhưng phải giám sát để bảo đảm các chủ trương, chính sách được thực hiện đúng hướng, hiệu quả”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.
Chủ tịch Quốc hội cho biết, thời gian qua Quốc hội đã ban hành nhiều luật liên quan đến phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. Vấn đề đặt ra hiện nay là Ủy ban phải thu thập thông tin, nắm chắc tình hình, giám sát xem việc thực hiện các luật này như thế nào.

Chủ tịch Quốc hội nêu một số luật quan trọng như Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo; Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật năm 2006 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều năm 2025; Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa năm 2007 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều năm 2025; Luật Công nghiệp công nghệ số; Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân; Luật Chuyển đổi số; Luật Công nghệ cao; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ; Luật Trí tuệ nhân tạo; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ. Trọng tâm của Ủy ban là phải giám sát xem các luật này được triển khai ra sao; có nghị định, thông tư hướng dẫn chưa; việc triển khai có thông suốt từ Trung ương đến địa phương hay không. Muốn vậy, Ủy ban phải xây dựng được cơ sở dữ liệu để theo dõi, giám sát thường xuyên.

Chủ tịch Quốc hội cũng lấy ví dụ về Luật Đường sắt sửa đổi. Đến nay, việc triển khai của Chính phủ, của Bộ Xây dựng liên quan đến luật này như thế nào là vấn đề Ủy ban phải nắm được. Từ nhận thức, quán triệt chủ trương, đường lối của Đảng, thể chế hóa thành chính sách, pháp luật, đến tăng cường giám sát, tất cả phải đạt yêu cầu, để có thể báo cáo được với Chủ tịch Quốc hội, báo cáo được với cấp có thẩm quyền về tình hình thực hiện.

Các đại biểu tham dự cuộc làm việc 

Các đại biểu tham dự cuộc làm việc 

Các đại biểu tham dự cuộc làm việc 

Xây dựng Ủy ban thành mô hình mẫu mực của “Cơ quan Quốc hội số”

Về chuyển đổi số trong nghiệp vụ, Chủ tịch Quốc hội đề nghị quán triệt yêu cầu chuyển đổi số phải đi vào thực chất, thiết thực, tránh hình thức, phong trào. Ủy ban phải là mô hình mẫu mực của một “Cơ quan Quốc hội số” hiện đại, không giấy tờ, xử lý công việc dựa trên dữ liệu.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban phối hợp với Văn phòng Quốc hội và các Ủy ban xây dựng các hệ thống cơ sở dữ liệu số chuyên sâu, dùng chung, phục vụ hoạt động của Quốc hội; khẩn trương tích hợp công nghệ trí tuệ nhân tạo tiên tiến vào hệ thống thông tin phục vụ đại biểu Quốc hội; chuẩn hóa và liên thông dữ liệu thẩm tra lập pháp, dữ liệu theo dõi kiến nghị sau giám sát.
Chủ tịch Quốc hội yêu cầu tiếp tục nâng cao năng lực bộ máy, tinh gọn hiệu năng, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; “xây dựng Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường trở thành Ủy ban mạnh về chuyên môn, mạnh về dữ liệu, mạnh về chuyên gia”.
Chủ tịch Quốc hội đánh giá cao cách làm sáng tạo của Ủy ban khi thực hiện cơ chế “phân vai, khoán việc chuyên sâu” tới từng cá nhân trong Thường trực Ủy ban, huy động sự tham gia của các thành viên Ủy ban.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban tiếp tục rà soát mô hình các tiểu ban, phân công rõ thành phần phụ trách các nhóm chính sách lớn; tăng cường đoàn kết, cơ chế phối hợp; phát huy vai trò thành viên Ủy ban là chuyên gia, nhà quản lý, đại biểu có kinh nghiệm thực tiễn.

Đồng thời, Ủy ban cần hình thành mạng lưới chuyên gia, tăng cường sử dụng dữ liệu từ Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước, Bộ Khoa học và Công nghệ, các tổ chức nghiên cứu, trường đại học, hiệp hội; tăng cường hợp tác quốc tế để tiếp thu kinh nghiệm, thành tựu phát triển trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và bảo vệ môi trường.

Các đại biểu tham dự cuộc làm việc 

Không được phép đi sau thực tiễn

Nhắc lại chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, các chỉ đạo này chính là mệnh lệnh hành động đối với Ủy ban khóa XVI.

Chủ tịch Quốc hội chụp ảnh lưu niệm với Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội 

Là cơ quan đầu mối tham mưu của Quốc hội về các lĩnh vực trọng yếu nêu trên, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường không được phép đi sau thực tiễn, làm gì cũng phải đi đầu. “Mỗi thành viên Ủy ban phải mang tư duy biện chứng của nhà khoa học, nhưng đồng thời phải có tinh thần dấn thân, quyết liệt của người kiến tạo chính sách; quyết tâm đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và năng lượng trở thành đôi cánh đưa đất nước vững vàng bước vào kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc Việt Nam”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Chủ tịch Quốc hội tin tưởng, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường sẽ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ năm 2026 và cả nhiệm kỳ này; thật sự là một Ủy ban làm việc có chất lượng, có khoa học, có sản phẩm, góp phần vào sự phát triển của đất nước.