Cần nhìn thẳng vào thực chất để tháo gỡ "nút thắt" trong bình đẳng giới
Tăng cường truyền thông "hai chiều" khi tuyên truyền bình đẳng giới trên không gian mạng
Tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Thanh Cầm - Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp đã đưa ra những con số "biết nói" về thực trạng chênh lệch giới trong lĩnh vực khoa học công nghệ (KHCN) và số hóa. Theo đại biểu, đây không chỉ là câu chuyện về công bằng xã hội mà còn là bài toán kinh tế vĩ mô.
Khoảng cách giới: dẫn đến tổn thất kinh tế khổng lồ
Theo đại biểu Nguyễn Thanh Cầm, trên phạm vi toàn cầu, phụ nữ hiện chỉ chiếm 31% tổng số nhà nghiên cứu và vỏn vẹn 12% thành viên tại các viện hàn lâm. Đáng quan ngại hơn, "Khoảng cách AI" đang hình thành rõ rệt khi tỷ lệ phụ nữ tham gia phát triển trí tuệ nhân tạo chỉ bằng chưa đầy một nửa nam giới.
Theo đại biểu, sự thiếu hụt này dẫn đến tổn thất kinh tế khổng lồ. Theo thống kê của Liên hợp quốc, việc phụ nữ đứng ngoài thế giới công nghệ đã làm mất đi cơ hội tạo ra khoảng 1.000 tỷ USD cho GDP của các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình trong thập niên vừa qua và khoảng 1.500 tỷ USD chỉ riêng năm 2025.
Tại Việt Nam, đại biểu Nguyễn Thanh Cầm nêu ra thực trạng, Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có tốc độ phát triển khoa học công nghệ và số hóa rất nhanh tại Đông Nam Á. Tuy nhiên, khoảng cách giới vẫn hiện hữu sâu sắc trong lĩnh vực STEM, đặc biệt trong các ngành kỹ thuật, công nghệ thông tin.
Tiếp tục nêu dẫn chứng qua nghiên cứu, theo đại biểu, nếu ở lĩnh vực khoa học xã hội, tỷ lệ nam - nữ chủ nhiệm đề tài là tương đương, nhưng ở lĩnh vực khoa học kỹ thuật, nam giới chiếm tỷ lệ áp đảo với 73,4% trong khi nữ giới chỉ chiếm 26,6%. Đặc biệt, trong tiếp cận công nghệ, phụ nữ có tỷ lệ sở hữu điện thoại thông minh thấp hơn nam giới 26%, đặc biệt là tại khu vực nông thôn và vùng dân tộc thiểu số. Về kỹ năng chuyên sâu, đại biểu Nguyễn Thanh Cầm cho biết, dù tỷ lệ nữ sinh viên ngành công nghệ thông tin khá cao, nhưng rất ít phụ nữ tham gia vào các mảng kỹ thuật cao như lập trình hay phân tích dữ liệu.
Phân tích sâu về vấn đề này, đại biểu chỉ rõ, nguyên nhân gốc rễ nằm ở định kiến giới truyền thống và sự thiếu vắng các chính sách mang tính nhạy cảm giới đặc thù để hỗ trợ phụ nữ theo đuổi đam mê công nghệ.
Giải pháp chiến lược: Đưa KHCN vào mục tiêu bình đẳng giới
Từ thực trạng nêu trên, để thu hẹp khoảng cách này, đại biểu Nguyễn Thanh Cầm đưa ra kiến nghị Chính phủ cần có những bước đi quyết liệt hơn. Thứ nhất, cần bổ sung lĩnh vực KHCN vào Chiến lược quốc gia. Hiện nay, chiến lược Quốc gia về Bình đẳng giới (2021-2030) chỉ tập trung vào 6 lĩnh vực (chính trị, kinh tế, gia đình, giáo dục, y tế, thông tin và truyền thông). Theo đại biểu, việc đưa KHCN thành mục tiêu trọng tâm sẽ tạo khung pháp lý để thực hiện bình đẳng giới thực chất.
Thứ hai, đại biểu cho rằng, cần có cơ chế đặc thù cho phụ nữ, bổ sung chính sách khuyến khích, tôn vinh các nhà khoa học nữ và hỗ trợ sinh viên nữ nghiên cứu về chuyển đổi số.
Thứ ba, tăng cường hỗ trợ thích ứng và làm chủ, giúp phụ nữ từ việc tiếp cận Internet đơn thuần đến việc làm chủ khoa học công nghệ và số hóa trong công việc và đời sống.
“Việc xóa bỏ định kiến và gia tăng sự hiện diện của phụ nữ trong lĩnh vực KHCN không chỉ giúp họ khẳng định vị thế mà còn đóng góp trực tiếp vào sự phát triển bền vững của quốc gia.” - đại biểu Nguyễn Thanh Cầm nhấn mạnh.
